Stadsgezichten: West-Indisch Pakhuis

null Beeld

De oude binnenstad van Amsterdam, met grachten, kades, eilanden, werven, bruggen, sluizen, dokken en niet te vergeten een dam, is misschien wel in zijn geheel een plek van herinnering, die aanleiding geeft om terug te denken aan de tijd dat Amsterdam het middelpunt was van een zeevarend imperium, en zeilschepen vanuit Amsterdam koers zetten naar meestal verre, en soms door Europeanen nog onverkende oorden, op zoek naar macht en rijkdom.

Toch zijn er in die binnenstad plekken en gebouwen die nog net iets meer dan andere herinneren aan dat intrigerende en veelbetekenende verleden. Zo'n gebouw is het West-Indisch Pakhuis, dat in 1642, mogelijk naar ontwerp van Pieter de Keyser, verrees op de hoek van de tegenwoordige Prins Hendrikkade en het 's Gravenhekje. Op het eiland Rapenburg dus, dat destijds direct aan het open havenfront lag en omgeven was door scheepswerven en -dokken.

Het West-Indisch Pakhuis is een flink uitgevallen maar in zijn omgeving niet al te opvallend bouwwerk, opgetrokken in roodbruine baksteen afgewisseld met natuurstenen banden. De gevel die uitkijkt over de Oude Schans heeft twee hoge zolderkappen en daartussen een driehoekig fronton met de letters GWC, die staan voor 'Geoctroyeerde West-Indische Compagnie', zoals de WIC ook wel heette. In de eerste jaren na de oplevering van het gebouw werden op de benedenverdieping onder meer dierenvellen bewaard en andere goederen die afkomstig waren van handelsposten overzee.

Het pakhuis werd gebouwd als opslagruimte voor de West-Indische Compagnie (WIC), die in 1621 door ondernemers uit de Republiek was opgericht om handel te drijven in 'de West' en om Portugal en Spanje buiten Europa de voet dwars te zetten met landjepik en zeeroverij. Na de verovering van de Spaanse Zilvervloot door Piet Hein in 1628 slaagde de WIC erin om in 1630 een deel van Brazilië te veroveren op de Portugezen. Maar de verovering en instandhouding van deze kolonie vergde zoveel van de WIC dat de handelsonderneming vanaf dat moment te kampen kreeg met een permanente faillissementsdreiging, ondanks de lucratieve handel in vooral slaven en goud. Een gevolg hiervan was dat de functie van het West-Indisch Pakhuis veranderde. In 1647 nam het bestuur van de WIC er zijn intrek, wat uitgelegd kan worden als een bezuinigingsmaatregel. Voor de WIC bood dit geen soelaas, want in 1674 ging de handelsonderneming failliet. Het jaar daarop maakte de WIC een doorstart vanuit een nieuwe bestuurszetel elders in de stad. Het West-Indisch Pakhuis bleef nog tot de opheffing van de 'tweede' WIC in 1792 eigendom van de Compagnie.

Tegenwoordig is het gebouw een Rijksmonument waarin diverse kantoren zijn gevestigd. Een deel van het interieur wordt verhuurd voor evenementen en het doet ook dienst als trouwlocatie. (ARCAM/Dave Wendt)

Naam: West-Indisch Pakhuis
Adres:'s Gravenhekje 1
Architect: Pieter de Keyser (toeschrijving)
Opdrachtgever: West-Indische Compagnie
Opleverjaar: 1642

De WIC, die zetelde in het West-Indisch Pakhuis te Amsterdam, staat aan de basis van de kolonie Nederlands Brazilië, die bestond van 1630 tot 1654. Maurits van Nassau stichtte daar in die jaren Mauritsstad, het tegenwoordige Recife. In het licht van de historische band tussen Recife en Amsterdam die hierdoor is ontstaan, organiseert ARCAM het project rXa - Recife Exchange Amsterdam, over hedendaagse ruimtelijke opgaven in de beide steden. Zie www.arcam.nl

null Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden