Stadsgezichten: Vondelparkpaviljoen

Het eerste grote cultuurgebouw dat in 2012 zijn deuren zal openen is het EYE Filminstituut Nederland aan de Noordelijke IJoever. Met de verhuizing zal het instituut het beroemde paviljoen in het Vondelpark verlaten.

Archieffoto van het Filmmuseum in het Vondelpark. © anp

Onlangs schreef Het Parool over de perikelen rond de nieuwe gebruiker, de AVRO, en rond het leeg opleveren van het gebouw. Conclusie: Café-restaurant Vertigo neemt juridische stappen met als doel voorlopig te mogen blijven.

Het paviljoen in het Amsterdamse Vondelpark, op het laagste punt van de stad, is door architect W. Hamer ontworpen als café-restaurant met een woning voor de kastelein. Het werd gebouwd in opdracht van de 'Vereeniging tot aanleg van een Rij- en Wandelpark' te Amsterdam. De bouwstijl is Italiaanse renaissancistisch en het meest opvallend aan de buitenkant zijn het enorme terras, de Ionische zuilen en de boogvensters. De hoeken van het gebouw worden gesierd door torens met koepels.

De eerste jaren na de opening was het paviljoen een ontmoetingsplek voor de Amsterdamse bohemien en werd er veel moderne kunst getoond. Oorspronkelijk telde het gebouw drie zalen voor elk ongeveer honderd bezoekers en waren de facilitaire ruimtes op de benedenverdieping. In 1924 werd het pand in opdracht van H. de Graaff verbouwd waarbij de oude toegangstrap naar de eerste verdieping en ingang werden gesloopt. Hierdoor konden ook op de benedenverdieping publieke ruimtes worden gebouwd.

In 1946 werd Jan de Vaal, filmverzamelaar, aangesteld als directeur van het Nederlands Historisch Film Archief dat was opgericht door de studentenbioscoop Kriterion. Na een fusie met het archief van bioscoop de Uitkijk ontstond in 1952 het Nederlands Filmmuseum. Het museum was gevestigd in Kriterion en het Stedelijk Museum waar ook vertoningen werden gehouden. In 1972 lukt het De Vaal om ruimte binnen het Vondelparkpaviljoen te krijgen en sinds 1975 wordt het pand volledig door het Nederlands Filmmuseum gebruikt.

In 1991 is de restauratie van het paviljoen door architect Joop van Stigt gereed. De meest zichtbare ingrepen binnen zijn de uitbreiding van de filmzalen en het inbouwen van het Art Deco interieur van Cinema Parisien. De sfeer van een publieksuitspanning is toen teruggebracht door de terrassen te herstellen en daaronder een restaurant te situeren. Ook de glazen entree is destijds toegevoegd.

Na een fusie eind 2009 is het Filmmuseum omgedoopt tot EYE Filminstituut Nederland. In 2012 verhuist EYE naar de nieuwe locatie. Voordat de nieuwe bewoner, waarschijnlijk de AVRO, het pand zal betrekken, staat opnieuw een grote renovatie op stapel. (ARCAM/Teun Bimbergen, Maaike Behm)

Vondelparkpaviljoen
Adres: Vondelpark 3
Opdrachtgever: Vereeniging tot aanleg van een Rij- en Wandelpark
Architect: Hamer, 1881
Restauratie: J. van Stigt, 1991


Het Vondelparkpaviljoen is een van de honderden gebouwen uit het heden, het verleden en de toekomst die staan beschreven en zijn geïllustreerd in de architectuur-app UAR (Urban Augmented Reality), gratis te downloaden in de appstore en de Android Market. Meer info over de gids en routes in de app op: www.arcam.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden