Stadsgezichten: Kraanspoor

Kraanspoor na de herbestemmming. Foto © Rob Hoekstra

Een 270 meter lange betonnen constructie, gelegen langs de kade van een insteekhaven aan de noordelijke IJoever. In 1952 ontworpen door J.D. Postma als kraanspoor voor de twee grootste hijskranen van het Amsterdamse havengebied, onderdeel van de Nederlandse Dok- en Scheepsbouw Maatschappij. De crisis in de scheepsbouw in de jaren zeventig leidde uiteindelijk tot sluiting van de NDSM-werf in 1984. Het kraanspoor verloor zijn functie en raakte in verval. Het voormalige industrieterrein veranderde in een informele kunstenaarsvrijstaat. De laatste jaren weten ook steeds meer cultuur- en mediabedrijven de weg naar het gebied te vinden.

Het voormalige kraanspoor doet tegenwoordig dienst als onderbouw voor een kantoor dat er met een lichte staalconstructie 'zwevend' bovenop is gezet. Dankzij initiatiefneemster Trude Hooykaas is het spoor behoed gebleven voor de sloop, die gepland stond op de gemeentelijke agenda van 1997. Hooykaas was de drijvende kracht achter het nieuwe gebruik van het oude fundament. Het stedenbouwkundige plan werd gewijzigd, de sloopvergunning ingetrokken, het betonnen spoor gerestaureerd en een nieuw kantoor werd naar ontwerp van OTH (Ontwerpgroep Trude Hooykaas) bovenop het spoor gebouwd.

Het project versmelt industrieel erfgoed met hedendaagse architectuur. De insteek van OTH was: 'architectuur willen maken door zo min mogelijk architectuur te maken'. Zo zijn de vier oorspronkelijke portalen in ere hersteld door er de trappen en liften in onder te brengen die toegang geven tot het gebouw. De twee loopbruggen die zich over de gehele lengte aan de waterzijde bevinden, fungeren als vluchtroute en in het hart van de oude betonconstructie, vlak onder de kantoorvloer, bevinden zich de archiefruimten. De betonnen constructie is door deze ingrepen niet aangetast, maar juist beter tot zijn recht gekomen. De lichte, ranke uitvoering van de opbouw contrasteert met de ruwe zware onderbouw. De volledig glazen gevels bieden op alle drie de bouwlagen onbelemmerd uitzicht op de spectaculaire omgeving. Een leuk detail: in de buitengevel bevindt zich een mechanisme waarmee de ramen op diverse manieren gedraaid kunnen worden. Dit kan leiden tot boeiende reflecties van de mooie Hollandse wolkenlucht. (ARCAM / Meintje Delisse)

Architectuur: OTH
Projectteam: Trude Hooykaas, Julian Wolse / Steven Reisinger, Gerald Lindner
Initiatief en ontwerp: Trude Hooykaas
Adres: Kraanspoor 12-58, Amsterdam
Opleverjaar: 2007
Oorspronkelijke functie: Kraanspoor met twee hijskranen
Nieuwe functie: Kantoorgebouw
Opdrachtgever: ING Real Estate Development Netherlands, Den Haag

Het kraanspoor is een van de gebouwen die is opgenomen in de ARCAM POCKET 25 buildings you should have seen. Ondermeer te bestellen via de ARCAM website: www.arcam.nl

Foto © Christiaan de Bruijne
Kraanspoor zoals Trude Hooykaas het aantrof in 1997 © ATCB
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden