Stadsgezichten: Het Westerdokseiland

Het Westerdokseiland. Foto Peter Elenbaas

Amsterdam heeft veel kenmerkende gebouwen, als het ware gezichten van de stad. Maar wat schuilt er achter die muren? Soms weten we niet eens waar een gebouw toe dient, soms weten we niet uit welke tijd ze stammen, vaak weten we niet wie ze heeft gebouwd en soms doemen nieuwe stenen gezichten op. In samenwerking met het Architectuur Centrum Amsterdam (ARCAM) ontmaskert Parool.nl gebouwen in de stad

Ten westen van het Centraal Station, naast de laatste resten van het Koloniaal Etablissement dat in een razend tempo gesloopt wordt, vindt komend weekend de officiële opening van het nieuwe Westerdokseiland plaats in aanwezigheid van burgemeester Job Cohen.

Het eiland, tussen het Westerdok, het IJ, het Barentszplein en de Westerdokssluis (met restaurant 'Open' in de oude spoorbrug), werd in 1834 aangelegd en functioneerde heel lang als rangeerterrein. Toen in de jaren zeventig de goederenaanvoer stokte en de Westelijke eilanden, Bickers-, Realen- en Prinseneiland, in toenemende mate wooneilanden werden, raakte het Westerdokseiland geleidelijk in onbruik. Het terrein verruigde en werd een vrijplaats voor graffiti en allerlei bijzondere planten die hier via de internationale handel letterlijk hun sporen hadden achtergelaten.

Geheel in de lijn van het verdichtingsbeleid van de gemeente Amsterdam, werd het gebied in de jaren negentig aangemerkt voor een ingrijpende transformatie. Het masterplan werd gemaakt door Peter Defesche van OD205 architectuur. Met dit plan werd het kader geschapen waarbinnen een hoge bebouwingsdichtheid gekoppeld kon worden aan een grote diversiteit aan functies zonder een 'hutje mutje' gevoel te krijgen. Met het plan is gekozen voor een schaal die het midden houdt tussen die van de oude binnenstad en die van de grootschalige ontwikkeling ten noorden van het IJ (Overhoeks).

Het resultaat is een compositie van vier stevige bouwblokken die gescheiden worden door smalle straten. Voor de verdere invulling werden richtlijnen als dichtheid, maximale bouwhoogte en materiaalgebruik vastgesteld. Ieder blok is gebouwd door een verschillende combinatie van architecten. Van Noord naar Zuid worden onderscheiden: Westerkaap I en II, VOC Cour en La Grande Cour. Het is een mix van koop- en (sociale) huurwoningen. Ook zijn er woon/werkwoningen en in de plint bedrijfspanden gerealiseerd. Vanaf het zuiden gezien hebben de eerste drie blokken het binnenhof als belangrijk element waardoor de gebouwen letterlijk lucht krijgen. Een ander aspect dat voor verbinding zorgt is de eenheid in groenvoorziening en bestrating van de hoven, naar het ontwerp van DS Landschapsarchitecten. Het meest noordelijke kavel is in zijn geheel bebouwd en doet met zijn scherpe punt denken aan het beroemde Flatiron building in New York.

In de stedelijke omgeving is gekozen voor afsluiting van de hoven op tranparante wijze waardoor de openheid van het geheel gewaarborgd wordt. En zoals degenen weten die een van de felbegeerde woningen hebben weten te bemachtigen: het uitzicht is prachtig.

Stedebouwkundige: OD205 architectuur, Peter Defesche
Architecten: awg architecten, baneke, van der hoeven architekten, DKV architecten, Architectenbureau Art Zaaijer, MVRDV, Jeroen Schipper Architecten, John Bosch Architecten, Heren 5, de Architekten Cie., Meyer & van Schooten Architecten
Adres: Westerdoksdijk
Foto's: Peter Defesche

Peter Defesche geeft op dinsdagavond 8 september een lezing in de serie 'Arcam in de Brakke Grond'. Zie voor meer informatie www.arcam.nl.

Foto Peter Defesche
Foto Peter Defesche
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden