Stadsgezichten: Het Olympisch Stadion

Als we de twintigste eeuw heel kort moeten samenvatten, is zij het tijdperk van de massa geweest. Ideologieën als het communisme en het fascisme kwamen op en verdwenen, en werden hierbij geschaduwd en omarmd door de massamedia. Het meest succesvolle product van deze Eeuw van de Massa is de sport, met het Olympisch Stadion als haar tempel.

Beeld ARCAM

Rond 1900 groeide de sport in Amsterdam snel, maar versnipperd en zover mogelijk aan de randen van de stad. Nederland kende in die tijd geen nationaal stadion, wat door het Algemeen Handelsblad in 1908 als een gemis werd ervaren: 'Vergeleken bij het buitenland staat ons land, en onze hoofdstad in het bijzonder, hierin verre ten achter.'

De twintigste eeuw klopte zo op onze deur, maar kon nergens terecht. De massa had een verzamelplek nodig, een tempel voor haar bijeenkomsten. In 1914 werd eindelijk het eerste stadion geopend aan de Amstelveenseweg, nabij het huidige Olympisch Stadion. 'Voor Amsterdam is dit feit van zoo grote beteekenis,' luidde de verzuchting, 'omdat onze goede stad meer nog dan tot nu toe zich wereldstad zal kunnen noemen.'

Dit stadion heeft maar tot 1929 bestaan, om te wijken voor het Olympisch Stadion van Jan Wils. Met deze 'steenen sportstad', zoals de bijnaam heel poëtisch luidde, won de architect zelfs goud op de Kunstolympiade van 1928, wat in die tijd net zo waardevol was als Olympisch goud. Met het Olympisch Stadion werd Amsterdam geen vierkante centimeter groter, maar door zijn komst, en daarmee van de Olympische Spelen, veranderde er wel degelijk iets. Want waar sport de profeet is van de Eeuw van de Massa, zijn de Olympische Spelen hiervan weer de hoogmis.

Met de Spelen van 1928 opende Amsterdam zich voor de wereld, die sporters, journalisten en supporters vanaf alle continenten stuurde. Onze stad dankte de wereld daarop met de introductie van het Olympisch vuur - óók een creatie van Wils. Het brandde op de top van de Marathontoren, waarmee dit de geboortegrond is van één van de beroemdste symbolen van onze tijd.

Ook na de Spelen bleef het stadion de tempel van de massa, maar niet alleen tijdens sportevenementen. Als een spiegel van zijn tijd volgden socialisten hier tijdens manifestaties het rode banier, betuigden katholieken er hun devotie tijdens processies en wuifden de monarchisten er naar de koningin. Tijdens de bezettingsjaren was het Olympisch Stadion een verzamelplek voor nationaal-socialisten, waar het daarna werd gebruikt voor de eerste Nationale Dodenherdenkingen.

Wie het Olympisch Stadion betreedt, stapt daarmee in de geschiedenis van de Twintigste Eeuw. Waar massa-ideologieën als communisme en fascisme echter zijn verdwenen, bestaat dit stadion nog steeds - net als sport. Ook dat is de tijdsgeest, maar dan van de 21 eeuw.

Bij ARCAM opent op vrijdag 15 juni de expositie Olympic Impact, waarin het Olympisch Stadion een rol speelt zowel bij het terugkijken als bij de toekomstvisies.

Object: Olympisch Stadion
Jaar van oplevering: 1928
Architect: Jan Wils
Heropening na renovatie: 2000
Renovatiearchitect: André van Stigt

Beeld ARCAM
Beeld ARCAM
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden