Stadsgezichten: GAK-kantoor

Het GAK-kantoor gezien vanaf de A10. Foto BMA

Amsterdam heeft veel kenmerkende gebouwen, als het ware gezichten van de stad. Maar wat schuilt er achter die muren? Soms weten we niet eens waar een gebouw toe dient, soms weten we niet uit welke tijd ze stammen, vaak weten we niet wie ze heeft gebouwd en soms doemen nieuwe stenen gezichten op. In samenwerking met het Architectuur Centrum Amsterdam (Arcam) ontmaskert Parool.nl gebouwen in de stad.

Langs de A10, aan het Bos en Lommerplantsoen nummer 1 staat een gigantisch glazen gebouw, het voormalig GAK-kantoor. Het gebouw staat al een tijdje leeg en is de laatste tijd veel in het nieuws geweest. Afgelopen maanden was een eventuele verhuizing van de Gerrit Rietveld Academie naar het gebouw onderwerp van discussie.

Bovendien kende begin augustus ministers Van der Laan en Plasterk het GAK-kantoor een subsidie toe van 200.000 euro. Het geld is bedoeld om onderzoek te doen of plannen te maken voor het herontwikkelen van het beeldbepalende gebouw dat in een van de 40 zogenoemde aandachtswijken staat. Wat is er zo bijzonder aan het GAK-kantoor?

Het kantoor bestemd voor het personeel van het Gemeentelijk Administratie Kantoor werd gerealiseerd in 1960 en is een ontwerp van architect Ben Merkelbach (1901-1961). Merkelbach was Stadsbouwmeester van Amsterdam, maar vooral ook een van de belangrijkste architecten van het Nieuwe Bouwen. Het transparante en zakelijke gebouw heeft een uitstekend middengedeelte en een noord- en zuidgevel. De buitenkant bestaat uit vooral staal, aluminium en glas. (Het glasoppervlak maakte voor 60 procent deel uit van het totale geveloppervlak).

In het ontwerp werd zorgvuldig rekening gehouden met de drieduizend mensen die er gingen werken door de menselijke schaal telkens op te zoeken en massificatie tegen te gaan. Dit is bijvoorbeeld terug te zien aan de hoeveelheid ramen, de extra grote ramen in de kantines (op elke verdieping een) en het voor iedereen toegankelijke dakterras op de elfde verdieping. Bovendien werden de kantoren zo ingericht dat mensen in groepjes werkten. De clusters van bureaus werden 'dorpen' genoemd en kregen elk een eigen kleur. In het ontwerp werd rekening gehouden met de airconditioning. De diepte van het gebouw (negentien meter) is namelijk gebaseerd op het maximale bereik van de airconditioning in die tijd.

Toen het gebouw in 1960 in gebruik werd genomen was het een van de grootste en modernste kantoorgebouwen. Het is een hoogtepunt in het oeuvre van Merkelbach en van het Nieuwe Bouwen. Absoluut de moeite waard om onderzoek te doen naar een mogelijk tweede leven. (Arcam)

Architect: B. Merkelbach i.s.m. P. J. Elling en A. Bodon
Inrichting kantoor: E. van Bierkom en I. Boks
Opdrachtgever: Gemeentelijk Administratie Kantoor
Oplevering: 1960
Foto's: www.bma.amsterdam.nl

In aanbouw. Foto BMA
De kantine. Foto BMA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden