Stadsbestuur liet steken vallen bij financieel drama Afval Energie Bedrijf

Het in 2014 af­getreden Amsterdamse stads­bestuur heeft forse steken laten vallen bij de verzelfstandiging van het Afval Energie Bedrijf (AEB), die is uitgelopen op een ­financieel drama.

Het afval wordt verwerktBeeld anp

Risico's werden weggestopt achter te rooskleurige prognoses en waarschuwingen werden terzijde geschoven, blijkt uit een gisteren verschenen rapport van de Amsterdamse Rekenkamer.

Aanleiding voor het onderzoek was de waardehalvering van het AEB dit voorjaar, van 140 naar 70 miljoen euro, en de verlaging met tientallen miljoenen euro's van de voorziene opbrengsten de komende jaren.
De Rekenkamer heeft geen kritiek op het verzelfstandigingsbesluit zelf van eind 2013. Maar de gemeenteraad had veel duidelijker moeten worden gewezen op de financiële risico's. Dat had Carolien Gehrels moeten doen, die als PvdA-wethouder van 2006 tot 2014 verantwoordelijk was voor het AEB.

Het in het Westelijk Havengebied gevestigde bedrijf bestaat uit twee centrales, die jaarlijks 1,4 miljoen ton afval omzetten in elektriciteit, warmte en bouwstoffen. Hiervoor wordt dagelijks afval uit honderden vrachtwagens afgeleverd. Een van de centrales werd eind vorig jaar getroffen door een brand.

Staatssteun
Al in 2008 voorzag het stadsbestuur dat op termijn een afvaltekort kan ontstaan, waardoor de centrales niet meer volledig gevuld zouden kunnen worden. Het AEB moest van afvalverbrander worden omgevormd in producent en leverancier van duurzame energie en grondstoffen, in combinatie met verzelfstandiging, om te
voorkomen dat commerciële concurrenten zouden kunnen klagen over ­ongeoorloofde staatssteun.

De verschillende toekomstscenario's schoten tekort, aldus de Rekenkamer. In prognoses werd uitgegaan van gelijkblijvende energieprijzen, terwijl die al jaren aan het dalen waren. Adviezen van onafhankelijke partijen hadden maar beperkte waarde, omdat zij zich steeds baseerden op prognoses afkomstig van de directie van het AEB. De gemeente miste kennis van zaken en onderschatte de complexiteit van het proces, stelt de Rekenkamer.

Een van de rapporten, van PricewaterhouseCoopers (PwC), werd helemaal nooit naar de raad gestuurd. Ook was het college 'niet altijd duidelijk' over de risico's rondom de omvorming van het AEB, waarvan de Rekenkamer vaststelt dat die tot nu toe nauwelijks van de grond komt. Het college wist dat het 'allerminst zeker' was dat de transformatie zou slagen. In rapporten verdwenen de risico's achter de centrale boodschap dat omvorming nodig was om de toekomst zeker te stellen.

Afwaardering
Het stadsbestuur had op basis van beschikbare informatie al in 2012 kunnen besluiten tot een grootschalige waardevermindering van het AEB. Dat gebeurde echter niet, waardoor de gemeenteraad dit voorjaar onaangenaam werd verrast door het besluit van het huidige college om alsnog het verlies voor het AEB in de boeken op te nemen. Het AEB staat nu voor 95 miljoen euro in de boeken. De Rekenkamer sluit niet dat een verdere afwaardering noodzakelijk is.

Dit voorjaar verwierp Gehrels in deze krant de suggestie dat het college bewust had toegewerkt naar een rooskleurig scenario en risico's had weggeredeneerd. Ze zei zich steeds te hebben laten leiden door rapporten van tal van deskundigen. 'Acht jaar lang had ik brede steun. Je kunt mij niet een brand in de centrale en tegenslagen op de onvoorspelbare energiemarkt in de schoenen schuiven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden