Plus

Stadsarchief toont Amsterdamse schatten

In de tentoonstelling Bewaard Voor de Stad toont het Stadsarchief zestig van de vele schenkingen van particulieren, soms familiebezit, soms van de straat. Van een medicijndoosje uit 1917 tot een schetsboekje van Isaac Israëls met familieportretten.

Medicijndoosje van apotheek Warmolts Beeld Stadarchief

De expositie Bewaard voor de stad bestaat uit een bonte verzameling 'stukken'. Op tafel in de restauratiezaal van het Stadsarchief staat een houten krat met stoffige boeken over koffieveilingen, op een zolder gevonden door een beheerder van een pand in de Nes. Ernaast staat een metalen kistje met verzegelde documenten en ligt een portemonnee met allerlei papieren erin.

"De meeste schenkingen zijn spontaan binnengebracht. Mensen zien in hoe belangrijk deze spullen zijn voor de geschiedenis van de stad. Anderen willen hun familiebezit graag op een goede plek bewaren voor het nageslacht," zegt Erik Schmitz van het Stadsarchief.

Een keer in de maand houdt het Stadsarchief een 'verwervingsspreekuur'. Via dit spreekuur, de mail of telefoon krijgt het archief jaarlijks tussen de 750 tot 1000 stukken aangeboden. Het neemt echter zo'n driehonderd schenkingen aan. "We kunnen niet alles bewaren. Soms hebben we het al of is het niet voor ons van belang," zegt Ellen Grabowsky, die met haar collega zestig schenkingen van de laatste twee jaar heeft geselecteerd voor de tentoonstelling. "Het zijn aansprekende, verrassende of grappige stukken, soms heel ontroerend. Ze maken ook nieuwsgierig."

Bewaard Voor de Stad
Vanaf 9 maart t/m 15 juni
Schatkamer, Stads­archief

Krakershuishouden
Bij een aantal stukken vertelt de schenker in een audiotour zijn verhaal. Soms is het stuk al jaren in de familie, zoals het schetsboekje van Isaac Israëls van de familie Glerum en soms is het gewoon op straat gevonden, zoals het medicijndoosje uit 1917 van apotheker Warmolts van Vijzelstraat 130.

De schenker keek toevallig in een lade van een antieke kast die langs de weg bij het Roelof Hartplein stond en vond het rode medicijndoosje met de naam, mevrouw Krop, erop. Een oud-kraker, Eric Bakker, bracht een rood schriftje met verslagen van huisvergaderingen uit de jaren tachtig langs dat hij in de kelder van zijn voormalig kraakpand aan de Keizersgracht 413 vond.

Schmitz: "Daarin is geschreven over het overleg met ambtenaren van wethouder Jan Schaefer of over huishoudelijke zaken als: 'De etenskosten rijzen de pan uit. Koop op de markt en wees je bewust van je westerse luxe.'"

Lsd-flyer uit het archief van Peter ten Hoopen Beeld Stadsarchief

Een man uit Hengelo stond een papieren tekenfilm af die door zijn destijds 26-jarige Amsterdamse vader, Frederik Quené, in 1943 was gemaakt over een vliegreis van Schiphol naar Batavia. De tekenfilm 'Wie vliegt er mee' werd afgedraaid in een soort toverlantaarn en zit opgerold op een spoel. "De maker droomde midden in de oorlog kennelijk over een andere wereld," zegt Grabowksy.

Op de expositie liggen verder een reclamefolder van Perry & Co uit omstreeks 1930 en een instructieboekje voor nieuw personeel van de Bijenkorf uit de jaren vijftig over het aanspreken van klanten - iets dat tegenwoordig vaak in het Engels of Russisch gebeurt. In het boekje: "Bedenk dat U in ieder gesprek met een klant De Bijenkorf vertegenwoordigt'.

In de filmzaal zijn ook ingebrachte films te zien van bijvoorbeeld een (onbekende) familie van de Nassaukade 315 uit 1929 van de pont en schaatsers op de ijsbaan op het Museumplein. Een telg van verzetsman Theo Ruiter bracht een film van café Ruiter op de Rozengracht uit de jaren zestig. "Beelden van een familiefeest in de kroeg, in een prachtig interieur," zegt Schmitz.

Ook is er een film uit 1980 van sigaren- annex souvenirwinkel De Lakenhal uit de Staalstraat van de familie Scheltens. Schmitz: "Je ziet de zaak en het interieur van de woning die achter de zaak zat. Een mooi inkijkje."

Reclamefolder van Perry & Co. Beeld Stadsarchief


Buddyboek
De schenkingen dateren uit verschillende tijdperken. Schrijver Peter ten Hoopen bracht twee ordners met zijn 'psychedelisch archief' uit de jaren zestig met onder meer verslagen over lsd-trips.

Er ligt een 'Buddyboek' met brieven, kaartjes en aantekeningen uit de jaren negentig van een vrijwilligster van de Stichting Regenboog die aidspatiënten begeleidde, foto's van café De Bisschop, hoek Damrak en Dam uit ongeveer 1904 en een aandeel van tentoonstellingsgebouw Paleis voor Volksvlijt (1867).

Grabowsky laat een fotoalbum zien dat de personeelsvereniging van Publieke Werken in 1952 met foto's en tekeningen fabriceerde voor het afscheid van hun toenmalige directeur, ir. J.W. Clerx. "Een prachtig album over een verdwenen wereld."

Schets van Anna Glerum-Rinckum en dochter door Isaac Israëls in 1918 Beeld Stadsarchief
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden