Plus

'Stad moet geen banale knip-en-plakplek worden'

Toerisme verandert steden, zegt hoogleraar en adviseur Francesc Muñoz Ramírez uit Barcelona. Dat hoeft niet per se slecht te zijn. 'Er zal altijd een zeker percentage van je bevolking tijdelijk zijn.'

Francesc Muñoz Ramírez: 'Een stad mag geen exclusief toeristenoord zijn.'Beeld Pere Tordera

Massatoerisme is niet tegen te houden, maar er valt voor steden wel degelijk te sturen. Francesc Muñoz Ramírez zegt dat steden als Barcelona en Amsterdam moeten proberen toeristen van toegevoegde waarde te laten zijn. "Toerisme biedt ook kansen om een betere stad te worden."

Muñoz Ramírez is hoogleraar verstedelijking aan de Universitat Autònoma in Barcelona en was tussen 2008 en 2013 adviseur voor toerismebeleid van de hoofdstad van Catalonië. Geen geringe opgave in een stad die in de jaren negentig een verduizendvoudiging van het aantal bezoekers kende. En daarmee hield de groei niet op, zegt Muñoz Ramírez: "Het toerisme is blijven groeien."

'Toeristenlimiet'
Nu komen, afhankelijk van de manier waarop je telt, jaarlijks misschien wel 27 miljoen bezoekers naar de Ramblas, Barceloneta en de gotische wijken in het centrum. De spanning loopt in Barcelona zo hoog op dat het bij de burgemeestersverkiezingen vorig jaar een van de belangrijkste discussiepunten was. De nieuwe burgemeester Ada Colau stelde zelfs dat haar stad een 'toeristenlimiet' moet invoeren.

Zo stevig wil Muñoz Ramírez het zeker niet stellen dus. "Een verbod helpt niet. Maar het is duidelijk dat er iets moet gebeuren. Als Barcelona niets doet, en dat geldt ook voor Amsterdam, dan verandert de stad in een plek die uiteindelijk als twee druppels water lijkt op willekeurig welke andere toeristenstad in de wereld."

Kruispunt
De hoogleraar vreest steden die zich alles gelegen laten liggen aan de bezoekers. Een reëel gevaar, zegt hij, want wanneer bewoners wegtrekken en de toerist de norm wordt, verlies je lokale cultuur. Muñoz Ramírez zegt zelfs een naam te hebben voor de eenheidsworst: "Urbanalisatie. Steden worden banale knip-en-plakplekken. Alles lijkt op elkaar. Het verschil tussen Amsterdam en Venetië is dan alleen nog maar dat je in de ene stad maskers koopt en je je in de andere laat fotograferen terwijl je in een gigantische houten klomp staat."

Zijn eigen stad staat op een kruispunt, zegt de hoogleraar. "Als we niets doen, verandert Barcelona binnen dertig tot veertig jaar in Venetië, een stad die helemaal is toegesneden op het behagen van toeristen, maar verder niets meer is. Het gevaar bestaat dan vooral uit het feit dat bezoekers het op een gegeven moment ook zat worden en de stad links laten liggen."

Teweerstellen
Steden kunnen zich alleen teweerstellen tegen een overname door het massatoerisme door divers te blijven. Wat dat aangaat, ziet Muñoz Ramírez ook mogelijkheden. "Ik ben geen pessimist. Als ik het alleen maar somber inzag, zou ik dit werk ook niet hoeven doen, want dan was er toch geen oplossing voor de problemen waarmee we de laatste jaren te maken hebben."

Diversiteit vraagt uitgekiend beleid van gemeentebesturen, zegt Muñoz Ramírez. In Barcelona bijvoorbeeld door toeristische bedrijven te dwingen iets terug te doen voor de stad waarmee ze hun geld verdienen. "Een nieuw hotel daar moet tien procent van de grond die ze gaan bebouwen beschikbaar stellen voor de gemeenschap, bijvoorbeeld door een park aan te leggen of een school. Op die manier verandert een stad niet in een exclusief toeristenoord."

Sagrada Familia
Muñoz Ramírez kan zich voorstellen dat Amsterdammers bijvoorbeeld korting krijgen bij het Anne Frank Huis of dat er momenten zijn waarop zij een bezoek kunnen brengen. "Nu moeten jullie inwoners concurreren met toeristen, zoals de Barcelonezen moeten concurreren om de Sagrada Familia te bezoeken."

En je moet bewoners van drukke steden ook tegemoetkomen. Touringcars bijvoorbeeld, ook een grote ergernis van vooral binnenstadbewoners in Amsterdam, moeten volgens Muñoz Ramírez zo veel mogelijk worden geweerd. "Je kan mensen niet uit touringcars halen, maar je kan touringcars wel op andere plekken laten laden en lossen. Dat helpt al veel in de beleving van bewoners."

Parttime stedelingen
Eén ding is zeker, zegt Muñoz Ramírez: steden zullen hoe dan ook veranderen. "Een deel van de stedelijke populatie zou je kunnen omschrijven als parttime stedelingen: er zal altijd een zeker percentage van je bevolking tijdelijk zijn. Ze komen een paar dagen en ze vertrekken weer. Dat is ook helemaal geen slechte zaak, ik ben zeker niet tégen toeristen. Je kunt zeggen dat het toerisme voor deze eeuw is wat de industrialisatie was voor de negentiende. Mensen gaan op een andere manier samenleven en daar horen nieuwe regels bij."

Francesc Muñoz Ramírez is donderdagavond van 20.00 tot 22.00 uur te gast op de vierde editie van de talkshow HEYU! Urbans van Tracy Metz, in het OBA Theater, Oosterdokskade 143, verdieping 7. Kaarten: 10 euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden