Plus

Staat Hendrik Groen symbool voor nieuwe generatie ouderen?

Ze ontworstelen zich aan de geraniums en de infantiele regels van hun grauwe bejaardenhuis. Staan de personages van tv-serie Het Geheime Dagboek Van Hendrik Groen symbool voor een nieuwe generatie ouderen?

'Ik ken 50-jarigen die op de bank liggen, terwijl een 71-jarige president van Amerika is'Beeld MAX /Elmer van der Marel

Hoge kijkcijfers, joelende recensies. De tv-serie Hendrik Groen, over een vriendenkring die zich fijntjes de Oud-maar-niet-dood-club noemt, was een laaiend succes.

En Hendrik Groen, de krasse hoofdpersoon die zich aan de verzorgingshuisterreur ontworstelt, groeide uit tot een nieuwe tv-held. Een symbool zelfs van een nieuwe generatie ouderen.

Een generatie die zich niet meer laat wegstoppen, laat afschrijven of zich de geneugten van het leven (wijntje, concertje) laat ontzeggen.

Want Hendrik Groen staat niet op zichzelf. Wie een beetje oplet, ziet volgens CBS-hoofddemograaf Jan Latten en onderzoeker Jolanda Lindenberg van het kenniscentrum Leyden Academy voor vitaliteit en veroudering, tal van echte en fictieve helden die niet meer piep zijn.

Achterwaartse salto's
Om maar eens iemand te noemen: Neelie Kroes, de superkwieke 76-jarige ex-Eurocommissaris die zich voor start-ups opwerpt. En Allan Karlsson, de hoofdpersoon/crimineel uit de internationale bestseller De 100-jarige man die uit het raam klom en verdween - ook op de vlucht voor de bejaardenhuisbetutteling.

En wat denkt u van Anneke Groot, de 89-jarige grande dame uit de ouderenserie van Nieuws­uur die nog achterwaartse salto's in het zwembad maakt? Een instanthit op internet.

Latten: "En dan zijn we nog niet eens begonnen aan die lange rij presentatoren en sterren die bij anderen waren afgedankt en bij ouderenomroep Max opnieuw carrière hebben gemaakt."

Dat er steeds meer rolmodellen-op-leeftijd zijn, heeft volgens Latten allereerst te maken met het simpele demografische gegeven dat er gewoon meer ouderen zijn. "En dat weten we allemaal ook wel, want dat is al vaak gezegd. Maar nu gaan we het merken, voelen en zien. Vanaf volgend jaar bestaat de helft van de volwassen bevolking namelijk uit 50-plussers. Het is dus letterlijk geen minderheid meer."

Tweede jeugd
Al die ouderen leven bovendien langer. Latten: "Als ik zeg dat mensen toen de AOW-leeftijd werd vastgesteld, gemiddeld nog zo'n vijftien levensjaren na hun pensioen hadden en mensen nu dan nog zo'n twintig levensjaren hebben, klinkt dat niet zo ingrijpend. 'Slechts' een verschil van vijf jaar. Maar het verandert wel je leven. We zijn nu net zo lang 'pensioengerechtigd' als jeugdig. En dat is lang. Bedenkt u maar eens wat u allemaal tussen uw geboorte en uw twintigste hebt kunnen doen."

De ouderen van nu blijven ook langer fit en zelfstandig. En omdat ze langer zelfstandig zijn, zijn ze 'zichtbaarder'.

Lindenberg: "Vroeger verdwenen ouderen zo'n beetje uit de actieve samenleving; iedereen ging naar het verzorgingshuis. Nu gaat dat niet meer op: vrijwel alle ouderen zijn na hun pensioen volop bezig. Als vrijwilliger, als oppas voor de kleinkinderen, als coach of zijinstromer."

Bovendien stellen de senioren van nu zich ook anders op dan hun ouders. Lindenberg: "Er is een verschil tussen de babyboomgeneratie die nu de pensioengerechtigde leeftijd bereikt en de generatie daarvoor. De babyboomers hebben meer geld, zijn gewend hun eigen keuzes te maken en zijn hartstikke mondig." Latten: "Dit is het tijdperk van de emancipatie van de oudere."

Diepgesleten vooroordelen
Toch zal het volgens Lindenberg nog een tijd duren voor we met z'n allen wezenlijk anders over ouderen en ouderdom denken. "Dat er steeds meer actieve ouderen te zien zijn in de samenleving en in de media is natuurlijk belangrijk, maar we hebben wel te maken met diep ingesleten vooroordelen; onbewuste processen die zich moeilijk laten veranderen."

"Zo zullen we, zonder dat we het zelf doorhebben, ouderen op basis van hun uiterlijk toch direct negatieve kwalificaties toedichten. Zoals minder veranderingsgezind, minder flexibel en minder snel. Puur omdat we nu eenmaal in hokjes denken."

Dus zal het, denkt zij, ook lang duren voor we ouderen als winst in plaats van belasting zien.

"Zo gaat het tot nu toe bijna altijd over wat de vergrijzing ons allemaal kost in plaats van wat het oplevert - omdat ouderen bijvoorbeeld vrijwilligerswerk kunnen doen. En is het debat over het oprekken van de pensioengerechtigde leeftijd vooral negatief: iets wat niemand zou willen. Terwijl uit onderzoek blijkt dat ouderen best door willen werken als hun werktijden en hun functie bijvoorbeeld worden aangepast."

Gedateerd begrip
Volgens antropoloog/kunstenaar Martijn van Oorschot van het Festival of Older People betekent de wereldwijde vergrijzing dat we 'radicaal anders' tegen ouderdom aan gaan kijken. Zo zal het woord 'oudere' volgens hem zelfs verdwijnen.

"Het is een gedateerd begrip: je gooit ontzettend veel mensen op één hoop die - behalve een leeftijd - niets met elkaar te maken hebben. Het zegt niets over wie ze zijn of wat ze kunnen. Ik ken 50-jarigen die op de bank liggen en een 71-jarige die president van Amerika is."

Kees Hulst, de 65-jarige acteur die Hendrik Groen speelt, geeft als eerste toe dat mensen zich sowieso liever niet als 'ouder' zien. "Ik vind Hendrik Groen natuurlijk oud, maar mezelf nog lang niet. Als ik Groen speel, beweeg ik me langzaam en stram, en zelf huppel en spring ik er nog op los. Maar anderen zien mij natuurlijk wél als oudere man. Dat is gewoon een feit."

Volgens Hulst hangen de hoofdpersonen in de tv-serie, die vorige week eindigde, eigenlijk tussen twee generaties in.

"Dit clubje vrienden heeft weinig gemeen met de ouderen van nu. Dat zijn juist van die frisse, fruitige figuren die in Gaastrajacks samen de hei optrekken en zo lang mogelijk uit het verzorgingshuis wegblijven. En de hoofdpersonen zijn ook niet van de generatie van mijn ouders. Die generatie was nog erg gezagsgetrouw. Eigenlijk zijn het een soort pre-babyboomers. Mensen waarin de opstand een beetje smeult. De echte revolutie moet nog volgen."

Misschien krijgt serie een vervolg

Door de beroemde cast en het enorme succes van het gelijknamige boek verwachtte regisseur Tim Oliehoek (38) heus wel wat kijkers voor de tv-serie Het Geheime Dagboek Van Hendrik Groen. "Ik dacht vooraf: een publiek van een miljoen moet mogelijk zijn."

Maar dat er de eerste keer al bijna 2 miljoen mensen naar de in totaal twaalfdelige serie keken, heeft Oliehoek verrast. "Toen het kijkcijfer van die eerste aflevering bekend werd, heb ik gehuild, en niet bij wijze van spreken. Nee, echt gejankt!"

Vanzelfsprekend wordt er volgens hem dus 'gebroed' op een vervolg - er bestaat immers ook een tweede boek.

Toch is een tweede serie 'geen zekerheidje'. Oliehoek gaat samen met Martin van Waardenberg (acteur/cabaretier en schrijver van het script) en Peter de Smet (auteur van de boeken) dit jaar onderzoeken of een vervolg er in zit. "Het is simpel: we draaien alleen een nieuwe serie als we het script minstens even goed vinden als het eerste."

Voorlopig was het eerste seizoen van de tv-serie in elk geval de best bekeken Nederlandse serie in jaren. Per aflevering keken er gemiddeld 2,3 miljoen mensen naar. Van hen waren er gemiddeld 1,9 miljoen per aflevering 50-plus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden