Plus

Sprookjesachtige Beurspassage geeft het Damrak weer allure

Dankzij de sprookjesachtig lonkende Beurspassage is het Damrak vanaf vrijdag niet meer de trage aanloop naar het winkelgebied in het stadscentrum. Donderdagochtend ging de Primark al open.

Blik op het mozaïek van de Amsterdam Oersoep waarmee de Beurspassage is aangekleedBeeld Floris Lok

Het begon met meer dan een miljoen mozaïek­steentjes. Alweer anderhalf jaar geleden werden de eerste daarvan al gelegd, in de werkplaats van terrazzospecialist Zuliani. Eigenlijk precies zoals het bekende fröbelspeelgoed uit de jaren zeventig.

"Een soort Ministeck," zegt Hans van Bentem, die met Arno Coenen en Iris Roskam één groot kunstwerk maakte van de Beurspassage, de doorsteek van het Damrak naar de Nieuwendijk: Amsterdam Oersoep.

Luigi Zuliani kan het alleen maar beamen. In twaalf zakken van elk een kubieke meter werden ze bij hem in Zoetermeer afgeleverd - steentjes, steentjes en steentjes in 67 kleuren.

Fietsonderdelen
In de werkplaats werden ze, heel precies volgens de computertekening van Coenen, verwerkt tot 5400 matjes van dertig bij dertig centimeter. In de Beurspassage werden ze vervolgens één voor één op het gewelfde plafond bevestigd.

Tot deze week hebben de kunstenaars eraan gewerkt. Pas in het weekend werd de 350 kilo zware vissenkop geleverd - als watertappunt is dat het kloppende hart van de Beurspassage.

Daar is het 'real canal water' ook gebotteld te koop, bij koffiebar Liquid Mokum, onder de naam 'The tolerance elixer'. Vrijdag is de feestelijke opening door de burgemeester.

Het is helemaal in lijn met het thema van de Beurspassage: de gracht als de oersoep waar het voor Amsterdam allemaal mee is begonnen. De kroonluchters zijn gemaakt van fietsonderdelen.

Op plafond en vloer krioelt het met wat in de loop van eeuwen door het water is meegevoerd: een anker, een fiets, de kwasten van een Hollandse meester. In het ontwerp zaten ook nog een paar skeletten, maar dat wilde projectontwikkelaar Bouwinvest liever niet.

Trots
Voor Bouwinvest is de Beurspassage het sluitstuk van een lange reeks verbouwingen van de verschillende C&A-panden rond de Nieuwendijk. Eerder gingen de winkels van Zara en JD Sports al open, donderdagochtend volgde de nieuwe flagshipstore van Primark.

"Tien jaar geleden was het Damrak geen plek waar de Amsterdammer trots op kon zijn. Iedereen liep eraan voorbij. Eenmaal bij de Bijenkorf gingen ze een keertje winkelen," zegt Wim-Jaap Eising, assetmanager winkels van Bouwinvest.

Er moest dus ook wel wat gebeuren, zo verklaart hij de extra investering in het kunstwerk. "We kregen onze panden niet meer goed verhuurd."
Voor banketbakker Van der Linde is het alweer de derde Beurspassage.

Na het afbranden in 1963 van de door Berlage als winkel- en kantoorgebouw van levensverzekeringsmaatschappij De Algemeene ontworpen galerij, werd in 1968 de nieuwe betonnen doorgang naar het Damrak geopend.

"Nu zijn ze weer iets opgeschoven en zitten we voor het eerst aan de passage, waardoor we veel meer licht en ruimte in de zaak krijgen," zegt Maikel van der Linde van het in 1937 opgerichte familiebedrijf.

Schoonmaak
Tot de feestelijke opening van vrijdagmiddag wachten de laatste loodjes. Daarbij wist Bouwinvest begin deze week al dat de schoonmaak na de met dranghekken begeleide opening van Primark van donderdagochtend weer helemaal opnieuw kon beginnen.

Ook de kunstenaars zijn tot vorige week druk geweest met 'hun' Beurspassage. Zo besloten ze op het laatste moment dat er andere verlichting moest komen. Het licht was te hard, te fel, te wit, zegt Roskam. Het mocht allemaal wel wat warmer.

Dat is opgelost met dimbare lampen in de kroonluchters. Op den duur komt er een systeem waardoor de lichtsterkte automatisch opveert naarmate het buiten donkerder wordt. Want 's nachts moet het licht dan weer wel fel zijn.

Ook voor de kunstenaars blijft het de vraag of hun werk met rust wordt gelaten door vandalen en andere vreemde kostgangers van de grote stad. Al weten ze ook dat het terrazzo en het sierbeton aan de muur wel tegen een stootje kunnen. Daar is het ook op uitgezocht. Of zoals Zuliani zegt: "Als ze er zuinig op zijn, ligt het hier voor het leven."

Primark

Met dranghekken zette de nieuwe Primark aan het Damrak zich donderdagochtend schrap voor de verwachte hordes tienermeisjes. Dat viel mee. Voor de opening om tien uur stonden enkele tientallen klanten te wachten. De 'flagshipstore' van zeven verdiepingen is de grootste Nederlandse vestiging. Er gaan 710 mensen werken en er komen 95 kassa's, 124 kleedkamers en 546 etalagepoppen.

In Almere, Hoofddorp en Zaanstad was een Primarkvestiging eerder een grote impuls voor het winkelcentrum. Van dat 'Primarkeffect' is vijftien vestigingen verder niet veel meer over, stelden retaildeskundigen al vast. Maar het Ierse hoofdkantoor gaat er blind van uit dat de enorme winkel aan het Damrak veel bekijks zal trekken, zegt personeelsdirecteur Joanne Ferris: "Of dat effect uitdooft? Zelfs in het Verenigd Koninkrijk en Ierland, waar we behoorlijk volgroeid zijn met veel vestigingen, zien we dat nog niet gebeuren."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden