Springers Bijlmer 'gek van angst'

Dominee Tom Marfo: Ze zijn hier om anderen in leven te houden. Ze springen niet voor de politie, ze springen voor uitzetting.'' Foto Klaas Fopma Beeld
Dominee Tom Marfo: Ze zijn hier om anderen in leven te houden. Ze springen niet voor de politie, ze springen voor uitzetting.'' Foto Klaas Fopma

Dat ook de grote drugsjongens al van de flat springen als de politie binnenvalt, daar heeft de Ghanese pastor Tom Marfo niet direct een verklaring voor. Maar dat illegalen liever sterven dan uitgewezen worden, begrijpt hij heel goed. Springers en volkswoede voor leken verklaard.

De Verdonkjaren waren het ergst. Hij kent genoeg illegale brothers en sisters, zelf spreekt pastor Marfo liever over 'ongedocumenteerden', die in die tijd zelfs geen boodschappen durfden doen. Zijn hele huis zat vol bange mensen zonder papieren. Inmiddels jaagt de politie veel minder op de ongedocumenteerde bewoners van Zuidoost. Maar toch ontkwam vorige maand nog een kerkeling aan uitzetting; een plaats op de wachtlijst voor levertransplantatie leverde hem tijdelijk een verblijfsdocument op.

Bij die politie-invallen hingen mensen geregeld aan balkons en regenpijpen, en in 2007 kwam op Gravenstein iemand zo om het leven. Het leidde tot een zwart oproer en in dat licht wil Marfo de volkswoede van woensdag, veel kleiner weliswaar, graag plaatsen.

"In de zestien jaar dat ik hier rondloop, is het vele malen gebeurd dat de politie huizen binnenviel zonder dat er een misdrijf in het spel was. Het ging om gewone mensen die dit land schoonmaken voor vijf euro, op onmogelijke tijden. Dat is waar ze woensdag meteen aan dachten: de politie jaagt één van ons de dood in omdat hij geen papieren heeft. Zo moet je die woede verklaren.''

"De mensen zijn doodsbang voor de politie. Waarom zou iemand bij gezond verstand springen? Ze zijn gek van angst. Angst voor uitzetting. Nederlandse hersens kunnen dat niet begrijpen. Je moet je voorstellen: zo'n familie verkoopt alle bezittingen om een van hun jongemannen naar het westen te kunnen laten gaan. Ze werken hier zeven dagen per week om hun familie van levensonderhoud te kunnen voorzien. Alle schuld en alle hoop van de extended familie rusten op hem. Stel je voor wat het betekent dat hij terugkeert met alleen de kleren die hij aanheeft. Dan liever dood, dat is nog eervoller.''

"Ze komen uit een onvoorstelbare armoede, de enige hoop is: het hier maken. En dan is uitzetting het ergste wat ze kan overkomen. Ze zijn hier om anderen in leven te houden. Ze springen niet voor de politie, ze springen voor uitzetting.''

"Hoeveel mensen riskeren hun leven in vierduizend kilometer Sahara en op kapseizende boten? De kans op sterven is misschien wel 95 procent, maar toch blijven ze komen. Het is hun enige droom voor de toekomst.''

Het probleem van de illegaliteit is nu veel minder groot dan rond 2000. Marfo schat dat in de Ghanese gemeenschap in Amsterdam, zo'n veertigduizend mensen, nog tien tot vijftien procent rondloopt zonder verblijfspapieren. "Heel veel mensen, Ghanezen, maar vooral Somaliërs, zijn vertrokken naar Spanje of Engeland, waar ze van regelingen gebruik konden maken en ze zich minder achtergesteld voelen. Veel mensen voelen zich hier slecht behandeld, ze vinden dat hun kinderen geen kansen krijgen. Ik ken vele families die om die reden zijn vertrokken. Het was een grote exodus.''

Dat ook Nigerianen die in de weer waren met grote hoeveelheden drugs zich over de rand van het balkon wierpen, of gedacht hebben dat er een vluchtmogelijkheid bestond, hij vindt het lastig te verklaren. "Dat is geen armoedeverhaal, de politie heeft grote geldbedragen gevonden. Mij lijkt deportatie voor hen veel minder problematisch. Maar vergis je niet in de angst; daar worden mensen tijdelijk gek van. Als je springt, ben je dood of levenslang in de vernieling. Pure angst, moeilijk te begrijpen en ik kan het maar moeilijk uitleggen.''

Hij wil geen oordeel geven over de politie, die moet z'n werk kunnen doen, zolang er misdaad in het spel is. "Maar maak dat maar eens duidelijk aan een woedende menigte. Ze blijven denken dat het illegalenjacht is. Zodra duidelijk wordt dat het om misdaad gaat, zal die woede geheel verdwijnen. Dan hoor je niet meer dat de politie de springer heeft vermoord. Dan denken mensen eerder: opgeruimd staat netjes.''

Voor hemzelf, als pastor, gaat die gedachte te ver: "Die dode jongen staat nu voor God.'' (ALBERT DE LANGE)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden