Plus

Speciale tandarts voor ex-daklozen: 'Nu voel ik me zelfverzekerd'

Voor ex-daklozen met psychosociale problemen is er sinds kort een speciale tandarts. Ruim honderd van hen hebben zich aangemeld voor een behandeling. 'Nu voel ik me zelfverzekerd.'

Mohamed Janneh: 'Nu kan ik tenminste weer alles eten' Beeld Daniel Cohen

Uit onderzoek van HVO-Querido blijkt dat twee derde van de ex-daklozen niet naar de tandarts gaat. Sommigen hebben al twintig jaar niet in een tandartsstoel gezeten.

Ex-daklozen met psychosociale problemen vielen in het verleden buiten de boot als zij een tandarts nodig hadden. Terwijl verslaafden naar de Jellinektandarts en mensen met psy­chiatrische problemen naar de Stichting Bij­zondere Tandheelkunde kunnen, was er voor deze groep geen aparte tandarts.

Superlijm
Enkele maanden geleden richtten drie tandartsen daarom in Amsterdam de organisatie Dentist for Humanity op. In een tandartspraktijk in de Rivierenbuurt ontvangen ze elke zondag cliënten van HVO-Querido en de Regenboog Groep. De eerste behandeling was enkele weken geleden.

Sharif Tairie (26) heeft inmiddels vijftien mensen behandeld. "Ik zie mensen van in de twintig met een gebit van een tachtigjarige: afgebroken kiezen, rotte tanden, oude abcessen of tanden die als bamboe heen en weer slingeren als ze eten. Iemand had een tand met superlijm vastgeplakt. Een ander trok steeds zijn bovenlip naar beneden als hij moest lachen. Bij sommigen moet alles eruit."

Sommige voormalig daklozen zijn zo angstig dat de behandelstoel onder het zweet zit.

Zorgmijders
"Het zijn zorgmijders die op straat vooral bezig waren met overleven," zegt directeur Anita Schaaij van HVO-Querido. "Toen ze uiteindelijk hulp accepteerden, werden hun verslaving en psychiatrische problemen aangepakt. Ze kregen woonbegeleiding, schuldsanering en dagbesteding. De tandzorg schoot erbij in, terwijl dit juist voor deze groep zo belangrijk is."

"Een slecht gebit is heel belastend voor deze groep," zegt tandarts Tairie. "Ze praten anders, zijn terughoudend en worden vaak denigrerend behandeld. Een buitenstaander ziet aan hun gebit onmiddellijk hun verleden als verslaafde."
Voor sommigen is een nieuw gebit de laatste stap die ze in hun nieuwe leven moeten zetten, zegt Tairie, voor anderen is het de aanleiding om een nieuw leven te beginnen.

Na enkele behandelingen is het de bedoeling dat deze groep naar een reguliere tandarts gaat.

Erik Blom (48)

Drugs scoren, feestvieren en drinken. Zo zag het leven van Erik Blom eruit, een geboren en getogen Amsterdammer. Op zijn 27ste raakte de aan coke, marihuana en drank verslaafde Blom dakloos en sliep hij op bootjes, in caravans of een tentje in het Amsterdamse Bos, of bij vrienden op de bank.

Vanwege de kauwbewegingen door de coke en speed en de aanslag van de rode wijn bleef er weinig van zijn gebit over. "Mijn tanden waren helemaal versleten."

Bijna tien jaar geleden kickte hij af en kreeg hij een plek in een pension van HVO-Querido. Onlangs bracht hij een bezoek aan de tandarts. Inmiddels zijn vijf gaatjes gevuld, zonder verdoving, want angst voor de tandarts heeft hij niet. Wel angst voor de naald.

"Nu kan ik weer gesuikerde pinda's eten. Net als spareribs, draadjesvlees, koekjes en chips. Er gaat een wereld voor me open. Ik hoef niet steeds mijn mond te spoelen als ik een koekje eet en ik zit ook niet meer met mijn tong in al die gaatjes. Dat doosje tandenstokers heb ik nu niet meer nodig."

Blom durft weer breeduit te lachen. Wortelkanaalbehandelingen en het bleken van zijn tanden staan nog op het programma. "Mijn cokeverslaving is weg en mijn huis komt binnenkort op mijn naam. Mijn nieuwe gebit is de laatste stap in mijn nieuwe leven. Ik ga nu nog een elektrische tandenborstel kopen. Dat schijnt goed te zijn."

Erik Blom Beeld Daniel Cohen

Glenn Panka (61)

De Surinaamse Glenn Panka is, wat hij zelf noemt, een 'spookburger'. Pakweg twintig jaar liep hij onverzekerd rond, had hij geen woonadres en was hij verslaafd aan heroïne en cocaïne.

"Na mijn scheiding in 1994 kwam ik op straat terecht en werd ik een bankslaper. Ik heb een moeder bij wie ik op de bank kan slapen. Ook kan ik wel bij vrienden terecht."

Hij is minstens acht jaar niet naar de tandarts geweest. "Ik ben al mijn achterkiezen kwijt en sommige tanden zijn afgebroken," zegt hij. Vorige week zat hij weer voor het eerst in de tandartsstoel. Het consult was niet mals: verschillende gaatjes en ontstoken wortelkanalen.Binnenkort krijgt hij een gebitje, zegt hij trots.

Inmiddels is hij bezig met een nieuw leven. Hij houdt stadswandelingen voor de Regenboog Groep, zit in de cliëntenraad en is conciërge van een buurtrestaurant van deze organisatie.

"Ik wil niet met een mond zonder tanden lopen. Met slechte tanden durf je niemand aan te spreken. Ik wil mooi ouder worden. Als ik straks weer een mooi gebit heb, ben ik niet meer zo verlegen. Dan ben ik de oude Glenn."

Glenn Panka Beeld Daniel Cohen

Steven Stone (57)

De Ierse Steven Stone sliep jarenlang op straat, dat wil zeggen: op het Centraal Station en Schiphol. Hij was twintig jaar verslaafd aan heroïne en werd nergens geduld, alleen op het vliegveld. "Ik vond elke dag wel een laptop of mobiel en bracht die naar de politie. Ze knepen een oogje dicht als ik 's nachts op de luchthaven sliep."

Na drie hartaanvallen en een dubbele longontsteking besloot hij vijftien maanden geleden af te kicken en zit hij alleen nog aan de methadon. Hij woont in de locatie De Aak van HVO-Querido en heeft een baantje als afwashulp.

Maar één ding ontbrak nog in zijn nieuwe leven. "Ik had nog maar één ondertand. Iedereen zag aan me dat ik een junkie was. Als ik praatte, hield ik daarom mijn hand voor mijn mond. Ik had moeite met sommige woorden, ik kon niks met een f zeggen, zoals fuck off."

Zijn nieuwe prothese is de laatste stap naar een nieuw leven. "Nu voel ik me zelfverzekerd. Ik ben laatst op een vrouw afgestapt en heb mijn eerste date. Dat had ik anders nooit gedurfd. Dit is life changing. Ik heb geen fobie meer om met anderen te eten. Vroeger dacht ik dat de spiegel zou breken als ik erin keek, nu kijk ik er juist heel vaak in."

Steven Stone Beeld Daniel Cohen

Mohamed Janneh (37)

Mohamed Janneh woont inmiddels zestien jaar in Nederland. Zes jaar geleden raakte hij dakloos. De in Sierra Leone geboren Janneh was zijn baan als schoonmaker kwijtgeraakt en had door allerlei boetes grote schulden opgebouwd. Geld voor de tandarts had hij niet, ook niet toen hij klachten kreeg.

"Ik had altijd kiespijn," zegt Janneh, die destijds op station Duivendrecht of op straat verbleef of bij mensen thuis sliep.

In die tijd kostte het hem moeite om te eten, vooral kip en vlees. "Dat kwam de hele tijd tussen mijn tanden."

Inmiddels woont hij op een kamer van HVO-Querido. Deze maand ging hij voor het eerst weer naar de tandarts en zijn de gaatjes in zijn tanden gevuld. "Ik wil ook een goed gebit. Dat voelt veel fijner. Nu kan ik tenminste weer alles eten."

Hij is van plan altijd naar de tandarts te blijven gaan. "En ik ben nu ook zuinig met zoet," zegt hij.

Mohamed Janneh Beeld Daniel Cohen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden