Update

Sommige van zijn foto's maakte Cor Jaring niet zelf

Een aantal bekende foto's van fotograaf Cor Jaring, croniqueur van de Provobeweging, blijkt gemaakt te zijn door de tot nu toe onbekende fotograaf Hans Wöhlken.

Deze beroemde foto, van een agent bij een rookbom op de trouwdag van prinses Beatrix en prins Claus, werd altijd toegeschreven aan Cor Jaring. Nu blijkt ook deze foto door Hans Wöhlken gemaakt.Beeld Collectie Stadsarchief Amsterdam

De zwarte gestalte van de agent, sprekend in zijn mobilofoon, steekt af tegen de dikke wolken van een rookbom die op de achtergrond tot ontploffing is gekomen. Het is dé rookbom, afzender Provo, tot ontbranding gebracht op het omstreden huwelijk van Beatrix en Claus op 10 maart 1966.

De foto zal uitgroeien tot een van de bekendste beelden uit het oeuvre van Cor Jaring, autodidact, opgegroeid op de Oostelijke eilanden, maar is ook een van de iconische beelden van de jaren zestig in Amsterdam, waarin de opstand tegen het gezag is vastgelegd.

Verwarmingsmonteur
Maar nu blijkt dat hij niet van Cor Jaring is. Jaring werkte in de twee roerige jaren samen met fotograaf Hans Wöhlken, met wie hij voortdurend optrok. Wöhlken trok zich in 1967 terug uit de fotowereld en werd verwarmingsmonteur.

Een paar duizend van zijn negatieven kwamen terecht in het archief van Jaring, met de bedoeling om er een boek over de roerige Provo-jaren van te maken.

Cor Jaring overleed in 2013 vlak nadat zijn collectie, zeventig duizend negatieven groot, aan het Stadsarchief was overgedragen. Het was fotoconservator Anneke van Veen die het inmiddels gedigitaliseerde archief van Jaring onderzocht in voorbereiding op een expositie over Jarings provojaren in het Stadsarchief.

Het was duidelijk, vertelde ze op donderdag in een aan Cor Jaring gewijde Fototorpedo-avond in het Torpedotheater, dat ze een aantal ongerijmdheden in het archief moest oplossen.

Perspectieven
Om te beginnen was er het feit dat Jaring zelf regelmatig opdook op beelden uit zijn eigen archief, altijd midden in de actie. En dan waren er de beelden die hetzelfde moment van uit twee verschillende perspectieven leken te bekijken.

Uit het zorgvuldig naast elkaar leggen en vergelijken van negatiefstroken bleek dat er minstens twee fotografen moesten zijn die hetzelfde incident, happening of politieoptreden aan het vastleggen waren. Het duidelijkst bleek dit uit een bekende Jaring die op 1 juni 1966 op het Leidseplein is gemaakt, waarop provo Bernhard de Vries aan het vuurspuwen is.

In het archief werd ook een foto teruggevonden die vrijwel op het zelfde moment is gemaakt maar dan met een 180 graden verschillend perspectief. Twee fotografen, dat kon niet missen, maar wie was de onbekende fotograaf, samen met Jaring in de Amsterdamse vuurlinies?

Kunstvorm
Uiteindelijk doken de inititialen 'HW' op, en in een geval zelfs een stempeltje met de naam Hans Wöhlken, die tot nu toe niet voorkomt in de annalen van de fotografie. Anneke van Veen traceerde de inmiddels 75-jarige Wöhlken in een Noordhollands dorp. Zijn werk zal op de komende tentoonstelling 'Cor Jaring. Magisch centrum Amsterdam 1965 - 1975' in het Stadsarchief in ere zal worden hersteld.

'De Provo's spraken altijd van onze foto's,' zegt Van Veen. 'En tegen zaken als auteursrecht, laat staan fotografie als kunstvorm, werd heel anders aangekeken.'

'Ik had echt de beste foto's, want ik had onophoudelijk midden in het vuur van de strijd, in de voorste linies gelopen', schrijft Jaring in 1968 in zijn autobiografie Je bent die je bent. Maar daar liep hij vaak niet alleen, weten we nu.

Er valt nog veel te onderzoeken, volgens Anneke van Veen. Jaring en Wöhlken schoten op die historische dag in 1966 vele rolletjes vol en verkochten die vervolgens blind (onontwikkeld) aan een vertegenwoordiger van het Duitse blad Stern, die daar, volgens Jaring, tienduizend Duitse marken voor over had. Die rolletjes zijn nooit meer opgedoken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden