Sommige lidstaten zijn gelijker dan andere

Ewald Engelen.Beeld Floris Lok

Je kon erop wachten: hoe groter de zeggenschap van de Europese Commissie over begrotingsbeleid, hoe meer zij speelbal van natio nale politiek wordt en - paradoxalerwijs - hoe kleiner haar invloed.

Sinds eind 2009, toen een paniekerige Papandreou zijn Europese collega's kwam vertellen dat de Griekse overheidsbegroting een gatenkaas was, hebben de regeringsleiders van de Eurozone de Commissie lustig laten timmeren aan afspraken die de politieke koehandel en het onderlinge wantrouwen eens en voor altijd uit de wereld moest helpen.

'Six pack' en 'two pack'
En zo hebben we vier jaar later een dwingend Groei- en Stabiliteitspact, nader uitgewerkt in een 'six pack' en een 'two pack'. Deze geven de Europese Commissie het laatste woord in een begrotingscyclus die in november in Brussel begint en daar in de zomer van het volgende jaar ook weer eindigt.

Landen die een tekort van meer dan drie procent hebben (en alleen Italië, Duitsland, Finland, Luxemburg en Estland hebben dat niet), worden onderworpen aan nog ingrijpender soevereiniteitsverlies. In dat geval kijkt de Commissie niet slechts naar scores op een aantal kerncijfers (tekort, schuld, inflatie, groei, werkloosheid), maar schrijft ze gedetailleerde hervormingen voor op het vlak van arbeidsmarkt, pensioenstelsel, gezondheidszorg en staatsomvang. En geeft zij geen vrijblijvende adviezen, maar legt zij lidstaten eisen op die, op straffe van boetes, moeten worden ingewilligd.

Miljardenombuigingen
En precies daar lijkt het nu mis te gaan. Zo krijgt Frankrijk van Rehn ongevraagd een jaar extra om zijn begrotingstekort op het pad naar begrotingsevenwicht te brengen, terwijl Nederland dat jaartje niet krijgt en dus aanhikt tegen weer een pakket van miljardenombuigingen. Hollande liet vorige week bovendien doodleuk weten de eisen van Rehn, ondanks een groter begrotingstekort dan Nederland, als 'adviezen' te zullen beschouwen. 'De Europese Commissie kan ons niet dicteren wat te doen. Zij kan ons vertellen dat we onze begroting op orde moeten brengen, maar wij beslissen hoe we dat doen. Daarover heeft de Commissie niets te vertellen.'
Rutte en Samsom zie ik dat - helaas - niet snel doen.

En daarmee zijn we terug bij af. Drie jaar bouwen aan hardere begrotingsafspraken heeft de Commissie zo veel bevoegdheden gegeven dat weer die oude Europese ziekte opduikt. Formeel zijn de lidstaten gelijk, maar in de praktijk zijn sommige - met een knipoog naar Orwells Animal farm- gelijker zijn dan andere. Grote, machtige lidstaten, ook al staan ze op lemen voeten, kunnen rekenen op mildere bejegening dan kleine.

De euro is en blijft een Frans project. Benieuwd wat de Duitsers daarvan vinden. In september weten we het.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden