Plus

Solliciteren voor dummies: hoe moet het niet?

Een foute grap, een dom antwoord of een lange stilte is dodelijk in een sollicitatiegesprek. Nog erger is je schoenen uittrekken of je vastketenen aan tafel. Hoe moet het wel?

Uit de junkie­comedy Trainspotting: het sollicitatiegesprek from hell. Beeld Trainspotting

Het zweet in de handen, het hart in de keel en de stresshormoonproductie door het dak. Dat kan aangenaam zijn als je in het voorste achtbaankarretje zit, maar is beduidend minder aan de tafel met een sollicitatiecommissie voor je als vragenvuurpeloton. Een fout antwoord is zo gegeven, een misser gemakkelijk gemaakt. En er zijn natuurlijk tienduizend manieren waarop je het sollicitatiegesprek weergaloos kunt verknallen.

Volgens de experts hangt hoe soepel en succesvol het verloopt af van drie dingen: voorbereiding, voorbereiding en voorbereiding. Voor een stoomcursus van de absolute dont's qua sollicitatie-etiquette volstaat het (her)kijken van de junkiecomedy Trainspotting. Daarin volstrekt zich in anderhalve minuut het jobinterview from hell, waarin de sollicitant ruiterlijk de leugens op zijn cv toegeeft en zijn gesprekspartners te persoonlijk knuffelt.

Scenaristen zijn van nature beroepsfantasten - in werkelijkheid zal een sollicitatie toch niet zo de spuigaten uitlopen? Jawel hoor.

BadJobInterviews.com uit Amerika verzamelde een fraaie collectie blunders en bloopers uit de beroepspraktijk. Dat levert surrealistische staaltjes op van soms letterlijk boeiende gesprekken, zoals het geval van de sollicitant die zich bij aanvang met handboeien vastketende aan de tafel. En hoewel het altijd een pre is om iets van je persoonlijkheid door te laten schemeren, is het maar zeer de vraag is of je dat het beste doet door tijdens het gesprek je schoenen uit te trekken en je teennagels te knippen.

Een rondgang langs Nederlandse hr-managers en internetfora leert dat wij het gelukkig niet zó gortig maken, maar solicitatiefenomenen waarvan je dacht dat die al lang en breed waren uitgestorven - denk aan diepe decolletés, overdadige make-up en ongepaste kleding - blijken hardnekkiger te zijn dan gedacht.

Emily Harmsen: 'Veel mensen hebben het al verpest voordat het gesprek begint' Beeld Trainspotting

Dresscode
Aaltje Vincent, al meer dan vijfentwintig jaar loopbaangeleider en auteur van bestsellers als Sollicitatiegesprekken Doe Je Zo: "In je gewone plunje verschijnen bij een sollicitatie, dat vind ik zo respectloos. Als werkzoeker zit je heus niet per se aan een mantelpak of driedelig kostuum vast. Een gothic type met piercings is niet per definitie kansloos - als steengoeie ict'er die bij TomTom langs gaat. Maar die baan als receptionist bij Nationale Nederlanden kan hij vergeten. Je moet weten wat de dresscode op de vloer is. Vervolgens is de truc om je nét wat beter te kleden."

"Mijn tip is om van tevoren, onopvallend, bij de poort of uitgang te kijken wat de potentiële collega's dragen. En doe dat dan niet op vrijdag."
Als het aan Vincent ligt, brengt de sollicitant sowieso wat tijd om de hoek van het kantoor door. "Iedereen met een gezond verstand snapt dat het een doodzonde is om te laat te komen op een sollicitatiegesprek. Maar té vroeg komen kan net zo funest zijn. Mensen snappen niet hoe belastend dat is voor de interviewers, zo iemand die al een half uur van tevoren in de lobby zit."

"Ben je te vroeg, wacht dan ergens om de hoek en meld je tien minuten voor aanvang. Zo kom je ook niet in de verleiding om in de wachtkamer nog even met die beste vriend of vriendin te bellen of te appen, want dat pakt soms ook catastrofaal uit. Mensen beseffen te weinig dat het sollicitatiegesprek begint op het moment dat je in beeld komt."

"Een mooie anekdote is de dame die solliciteerde op
een functie in de duurzame sector en voor de gelegenheid de auto van haar man had geleend. Een BMW. Haar aankomst op de parkeerplaats werd gezien. Tja, die had er beter aan gedaan om op een ov-fiets te komen."

Vragenvuur

Deze vragen zijn dit jaar écht gesteld aan Nederlandse sollicitanten:

“Hoeveel manieren kun je bedenken om een naald in een hooiberg te vinden?”

“Hoeveel pingpongballen passen er in een middelgrote auto?”

“Waar zou je tien miljoen in investeren en waarom?”

“Waarom zijn putdeksels rond?”

“Waar mogen we je ’s nachts voor wakker maken?”
(Bron: vacaturesite Glassdoor)

In de crisis kreeg Emily Harmsen geen contractverlenging. De zoektocht naar een nieuwe baan, en alle vragen en valkuilen op dat pad, leidden uiteindelijk tot haar huidige werk als zelfstandige ondernemer en baas van vacatureluurs.com. Daarop staan tal van tips en ervaringen, vooral uit de socialemediapraktijk.

"Een van de ergste én meest gemaakte fouten is dat mensen via sociale media uit de doeken doen waar of bij wie ze hebben gesolliciteerd. Of dat ze onderweg zijn naar dat en dat bedrijf. Doe dat alsjeblieft niet. Je brengt het bedrijf én jezelf in verlegenheid. 140 tekens zijn echt ruimschoots voldoende om je kansen te saboteren. Post pas iets als je het contract getekend en wel in huis hebt. Of nog liever: als je door de proefperiode heen bent."

"Veel mensen hebben het al verpest voordat het gesprek begint. Zie ik een post in de trant van 'ik heb al veertig brieven gestuurd' of 'ik wil werk, maakt niet uit wat', dan jeuken mijn handen. Want reken maar dat bedrijven ter voorbereiding kijken wat ze op internet over je vinden."
Die wetenschap betekent dat je de sociale media ook voor jouw sollicitatiekarretje kunt spannen. "Absoluut! Gebruik Twitter en Linkedin en dergelijke dus vooral om te laten zien dat je relevante kennis hebt voor de te vervullen functie, door interessante linkjes of artikelen te delen. Of laat zien dat je over de juiste connecties in het werkveld beschikt. Zulke zaken werken in jouw voordeel. Het moet wel kloppen met de realiteit."

Het juiste antwoord

Vraag: Wat is jouw zwakke punt?
Zeg niet: “Ik kom nooit op tijd,” maar zeg: “Ik ben lui.”

Emily Harmsen van vacatureluurs.com: “De vraag is een enorm cliché, maar dat is niet voor niks. Het is een uitstekende manier om te achterhalen wat voor vlees je in de kuip hebt. Daarbij gaat het om de argumentatie. Het eerste is een beroerd antwoord, maar het tweede kun je ombuigen naar iets positiefs. Dat je het liefst zo effectief mogelijk werkt, door eerst een probleem of procedure goed te analyseren en dat vervolgens te verbeteren. Dat is voor elke werkgever een voordeel. Zoals Bill Gates het zei: ‘I choose a lazy person to do a hard job. Because a lazy person will find an easy way to do it.’”

Krijg je de gierende zenuwen niet in bedwang of mis je het talent om je winnende persoonlijkheid op het moment suprême goed over het voetlicht te brengen? Dan kun je een beroep doen op mensen als Jeroen de Blij. De trainingsacteur helpt zijn klanten via rollenspel hun beste beentje voor te zetten bij het gesprek.

"Het gros van de mensen focust zich enkel en alleen op de inhoudelijke kant, terwijl het erg nuttig is als je weet hoe je in elkaar steekt en hoe je overkomt. Geef je van nature een slap handje? Het helpt als je je daar bewust van bent. Je hoeft van mij niet de acteur uit te hangen en je anders voor te doen, maar hoe krachtig is het als je bij binnenkomst durft toe te geven dat je best gespannen bent? De tegenpartij kan zich daar in acht van de tien gevallen aan relateren. En die twee die het 'zwak' vinden? Je moet je afvragen of je wel voor zo iemand wilt werken."

Uitsmijter
"Het is belangrijk dat wat je vertelt en hoe je je gedraagt met elkaar overeenkomen. Zit je als een adhd'er te stuiteren op je stoel, beweer dan vooral niet dat je zeer introvert en bedachtzaam bent. De impact van non-verbale communicatie wordt vaak onderschat, maar in de eerste halve seconde van de kennismaking is het oordeel al gevormd. Je hebt echter altijd de kans het bij te draaien. De uitsmijter kan alles weerleggen wat in het uur daarvoor is gezegd. Begin dus niet in de deuropening nog een filosofische discussie en doe vooral geen poging om nog iets recht te zetten. Ook al vertrek je met bedenkingen, op de vraag 'wat vond je er zelf van' is het beste antwoord dat je het een bijzonder gesprek vond."

Huiswerk geeft De Blij niet mee. "Mijn advies is juist dat je je de twee dagen voor het gesprek níet meer voorbereid. Maak de dag ervoor een stevige wandeling, drink een lekkere pot bier en slaap uit. Dán ga je relaxed op gesprek."

Aaltje Vincent heeft een andere geruststellende gedachte: "De grap is dat op gesprek komen betekent dat je al 95 procent van de concurrenten het nakijken gaf. Veel sollicitanten realiseren zich niet dat de werkgever het gevoel al heeft dat jij geschikt bent - anders was je helemaal niet uitgenodigd."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden