Snowden spreekt: 'Dit land is het waard om voor te sterven'

De voormalige NSA-medewerker Edward Snowden onthulde vorige week aan de Britse krant The Guardian dat de Amerikaanse overheid op grote schaal privégegevens verzamelt van gebruikers van internetdiensten als Google en Facebook. Vandaag gaf hij een interview, niet aan een krant of tv-zender, maar aan lezers van The Guardian.

De Amerikaanse klokkenluider en voormalig CIA-medewerker Edward Snowden. Beeld AP

Snowden reageert tijdens de interviewsessie op vragen van lezers en enkele vragen van journalisten van The Guardian. Via een beveiligde internetverbinding staat hij in contact met de Britse krant. Uit zijn antwoorden blijkt zijn strijdlust. Hij onthulde de spionagepraktijken van de Amerikaanse overheid niet om zijn land schade te berokkenen, maar juist om het beter te maken. Toen hij zag hoe hoge overheidsfunctionarissen het publiek voorliegen, kon hij niet stil blijven. Hij houdt van zijn land en zegt bereid te zijn ervoor te sterven. 'De Amerikaanse overheid zal er niet in slagen om dit in de doofpot te stoppen door me op te sluiten of te vermoorden.'

Hongkong
De eerste vraag is van journalist Glenn Greenwald van The Guardian: 'Waarom koos u ervoor om te vluchten naar Hongkong en te lekken dat de VS de onderzoeksinstituten van de universiteiten in Hongkong hackte?'

Snowden antwoordt dat de VS meteen na zijn onthullingen elke mogelijkheid op een eerlijke rechtszaak vernietigde. 'Ze bestempelden me tot landverrader en beschuldigden me van het plegen van een onvergeeflijke misdaad.' Hij schrijft dat hij zich daar niet aan wilde overgeven omdat hij buiten de gevangenis meer goed kan doen dan wanneer hij opgesloten zou zitten.

Hij beweert dat hij geen informatie openbaarde over Amerikaanse missies tegen 'legitieme militaire doelen'. 'Ik onthulde dat de NSA hackt in normale infrastructuur, zoals universiteiten, ziekenhuizen en bedrijven. Zonder toestemming te vragen infiltreert de NSA de systemen van bevriende landen, dat heeft effect op miljoenen onschuldige mensen. En waarvoor? Om in potentie een potentiële terrorist op te sporen met de potentie om minder Amerikanen te doden dan onze eigen politie? Nee, het publiek moet weten wat de overheid doet in zijn naam.'

Doofpot
Ook wil Greenwald weten: 'Hoeveel kopieën bestaan er van de documenten die u onthulde. Als er iets met u gebeurt, bestaan ze dan nog?' Snowden: 'Alles wat ik kan zeggen is dat de Amerikaanse overheid er niet in zal slagen om dit in de doofpot te stoppen door me op te sluiten of te vermoorden. De waarheid komt en kan niet worden gestopt.'

Snowden schrijft dat hij naar Hongkong vluchtte, in plaats van IJsland waar hij graag asiel zou aanvragen, omdat IJsland onder meer druk gezet had kunnen worden dan Hongkong. 'Ik moest reizen zonder een boeking vooraf naar een land met het culturele en juridische kader dat me de mogelijkheid zou geven om te werken zonder te worden opgepakt. In Hongkong was dat mogelijk.'

Obama
Een lezer vraagt: 'Waarom wachtte u met het onthullen van het NSA-programma terwijl u had gezegd dat u het al wilde delen met de wereld nog voor Obama werd gekozen?'

Snowden schrijft dat de verkiezingscampagne van Obama hem de hoop gaf dat problemen echt zouden worden aangepakt. De nieuwe president bleek echter zijn beloftes niet na te komen. 'Kort nadat Obama aan de macht kwam, annuleerde hij onderzoek naar systematische schendingen van de wet, breidde 'abusive programs' verder uit en weigerde om zich daadwerkelijk in te zetten voor het beëindigen van mensenrechtenschendingen zoals we zien in Guantanamo Bay.'

'Direct access'
Een andere lezer wil weten: 'Wat betekent 'direct acces'? Kunnen analisten zonder toestemming luisteren naar de inhoud van telefoongesprekken?' Snowden belooft later met meer details te komen over de werkwijze van de NSA, maar volgens hem kunnen de inlichtingendiensten alle informatie krijgen die ze willen. 'Technische restricties zijn er niet, beleidsrestricties wel, maar deze kunnen op ieder moment veranderen.'

Een volgende lezer bedankt Snowden voor zijn diensten aan zijn land. Ze wil weten of hij daadwerkelijk, zoals hij eerder beweerde, toegang had tot vrijwel iedereens gegevens, tot aan een rechter of de president aan toe. Snowden beaamt dat. Hij schrijft dat Amerikaanse burgers wel een beperkte beleidsbescherming genieten, maar dat die bescherming weinig voorstelt. 'Beleid is een pal die één kant op kan en steeds verder los raakt.'

China
Spencer Ackerman van The Guardian vraagt of er iets waar is van geruchten over het lekken van informatie naar de Chinezen in ruil voor asiel. Snowden antwoordt dat hij deze verdachtmakingen van te voren had verwacht. 'De Amerikaanse media hebben een 'knee-jerk-reactie' (pavlov-reactie) op alles wat met Hongkong of China te maken heeft: 'ROOD CHINA!' Als ik een Chinese spion was, waarom was ik dan niet rechtstreeks naar Peking gevlogen? Ik had in een paleis kunnen leven met een feniks aan mijn zijde.'

Later verduidelijkt hij: 'Nee, ik heb geen contact gehad met de Chinese overheid. Ik werk enkel met journalisten.'

De afluisterpraktijken van de Amerikaanse overheid wegen niet op tegen mogelijke terroristische aanslagen die door NSA zouden zijn verijdeld, schrijft Snowden. 'Hoeveel terroristische aanvallen zijn er Sinds 11 september voorkomen enkel door informatie verkregen met hacken? Was dat het waard? Ongelukken in de badkamer en het optreden van politieagenten doden meer Amerikanen dan terrorisme, en toch moeten we onze heiligste rechten opgeven uit angst voor terroristen.'

Snowden beaamt tegen een volgende lezer dat het versleutelen (encryption) van persoonlijke mail inderdaad helpt tegen het toezicht van de NSA. 'Encryption works. Goed geïmplementeerde sterke versleutelde systemen zijn een van de weinige dingen waar je op kan vertrouwen.' De meeste beveiligingssystemen zijn echter geen partij voor de NSA.

De afgrond
Volgens de klokkenluider biedt hij met zijn onthullingen een kans aan president Obama om 'terug te keren naar gezond verstand, grondwettelijk beleid, en de regel van de wet boven die van mensen. Hij heeft nog genoeg tijd om de geschiedenis in te gaan als de president die in de afgrond keek en een stap terugdeed, in plaats van dat hij er inviel.' Snowden is ervan overtuigd dat Obama kan rekenen op een felle publieke reactie als hij hard zou worden aangepakt.

Snowden adviseert Obama om een toezichtscommissie in te stellen die de afluisterprogramma's controleert. 'Er kan geen vertrouwen zijn in de overheid als onze hoogste instanties zijn uitgezonderd van onderzoek. Zij moeten het voorbeeld geven van transparantie.'

Sterven
Op de vraag wat hij anderen potentiële klokkenluiders zou adviseren die in de positie zitten om soortgelijke informatie te lekken over de Amerikaanse overheid, reageert Snowden: 'Dit land is het waard om voor te sterven.'

Hij beschrijft dat hij besloot te lekken nadat hij hoge overheidsfunctionarissen zag liegen tegen het publiek. Hij noemt James Clapper, het hoofd van de Amerikaanse inlichtingendiensten, als een functionaris die publiekelijk liegt. Ook zag hij hoe het Amerikaanse Congres meeging in de leugens.

In eerste instantie voelde Snowden zich aangemoedigd door de reacties op zijn onthullingen. Inmiddels lijken de media echter meer geïnteresseerd in triviale zaken over zijn privéleven. 'De media zijn meer geïnteresseerd in hoe mijn vriendin eruit ziet dan in het grootste Amerikaanse spionageprogramma ooit.'

Tot slot bedankt hij iedereen voor de steun die hij heeft gekregen. Ook geeft hij nog één waarschuwing: 'Onthoudt dat het spionageprogramma niet goed is, ook al bent u niet het doel van de NSA. Het onderscheid tussen Amerikaanse burgers en buitenlanders wordt gebruikt om steun te krijgen voor het programma. Dat is ook de reden waarom de NSA het Amerikaanse Congres uitzondert van haar spionageprogramma.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden