Plus

Smoeders keert na 15 jaar terug op het toneel

Maria Goos en Marcel Musters spelen na 15 jaar opnieuw hun moeders. Het verschil: nu praten ze terug en oordelen over hén. En dat is best confronterend.

Collage van Daria Birang van Maria Goos met haar Brabantse moeder. Beeld Daria Birang

Eerst maar een cliché: in vijftien jaar kan veel gebeuren. Het levende bewijs zit hier aan tafel in het repetitielokaal van Marcel Musters' theatergroep mugmetdegoudentand: een succesvolle toneelschrijver van 63 die sinds de vorige Smoeder, in 2004, kanker heeft overwonnen en haar huwelijk zag stranden, en een veel gevraagd acteur van 59 die dierbaren verloor, zoals zijn voormalige partner, acteur Jeroen Willems.

Maria Goos: "Je kunt nergens op anticiperen in het leven, dat weten we inmiddels." Marcel Musters: "Ik realiseer me dat ik gewoon dood kan gaan, dat ik nu dood kan neervallen. Dat probeer ik veel meer als een gegeven met me mee te nemen dan vroeger."

Ze waren in Tanzania, op een mindfulnessreis waar ze een verslag voor schreven voor een tijdschrift, toen het idee voor de nieuwe Smoeder vorm kreeg. Maria Goos: "Het kwam ter sprake in een gesprek met een andere deelnemer, dat we een voorstelling hadden gemaakt over onze moeders. Toen zei Marcel: 'Weet je dat dat vijftien jaar geleden is? We kunnen het wel weer doen, of zo.' Ik dacht eerst: néé! Omdat het zo'n succes was, is het ook gevaarlijk dat te herhalen. Toen zei hij: 'Dan maken we een 2.0 versie! Hoe we nú over de dood denken.'"

Uitgesproken
De voorstelling Smoeder ontstond destijds uit e-mails en gesprekken na de dood van Musters' moeder Thea, in 2002. Rietje, de moeder van Maria Goos was al zeventien jaar eerder overleden. Goos: "In 2004 stonden onze moeders voor alle dooie moeders en hadden ze niet zo'n uitgesproken karakter, nu wél. Mijn moeder is 23 jaar ouder dan die van Marcel - dat is een generatie. Ze kijken dan ook heel anders. Mindfulness bijvoorbeeld, daar heeft zijn moeder nog wel begrip voor, mijn moeder vindt het enorme flauwekul.'

Musters: "Het kostte ons toen al geen enkele moeite om onze moeders te laten praten en nu weer niet, dat gaat vanzelf. Ik kan bij wijze van spreken nog tips krijgen van mijn moeder. Niet dat ze dat zégt, maar dan voel ik: o, dát zou ik moeten doen. Ik sta nu veel meer dan destijds open voor spiritualiteit en meditatie. Ik weet beter dat er rust in me zit. Daar kan ik makkelijker bijkomen." Hij aarzelt even. "Na de dood van Jeroen had ik een spirituele ervaring. Ik heb daar nog nooit over verteld en ik aarzel om het in de voorstelling te vertellen ... maar door die ervaring dacht ik wel: de dood is niet het einde, het hoeft niet allemaal nú."

Notitieblokjes
In de voorbereiding op Smoeder uit 2004 liet Maria Goos hem vijf notitieblokjes lezen waarin ze het eerste jaar na het overlijden van haar moeder aantekeningen maakte. Dat materiaal is nooit gebruikt, omdat ze het zelf niet terug wilde lezen. Op aandringen van Musters heeft de dochter van Goos ze nu wel gelezen en dat heeft geleid tot een boek: Smoeder, aantekeningen van een dochter. Maria Goos: "Haar selectie heb ik nu wél gelezen, en dat was nog steeds ­pittig."

Collage van Daria Birang van Marcel Musters met zijn Brabantse moeder. Beeld Daria Birang

Dat het boek er nu is, aan het begin van de Boekenweek met thema 'De moeder, de vrouw' is een gelukkig toeval. Goos: "Marcel drong er al langer op aan. Ik dacht: ja ooit, maar dat het er nu is, komt door een kerstborrel waar ik een uitgever tegenkwam die me op dat thema wees. Ja, dat heeft zichzelf aangediend als een perfect rond verhaal, dat verzin je niet."

Hoogmoedig
De moeders praten in de nieuwe voorstelling ook terug. Hoe zouden ze het hebben gevonden weer het toneel op te moeten? Goos: "Mijn moeder zou dit niet overleven. Nou is ze al dood, dus dat is niet zo erg, maar dit zou haar hart niet aankunnen. Nee, ze was iemand die zei: 'Je moet niet te veel willen, niet te veel verwachten.' Ze zou in elkaar schrompelen bij het idee. Aan het eind vraagt Marcel aan haar: 'Wilt u niet zeggen dat u trots op haar bent?' Dat kan ze niet, dat is 'hoogmoedig'."

Musters (in dialect): " 'Ge mot nie denke da ge meer ben dan nen ander!'"
Hij glimt: "Ja mijn moeder zou het geweldig vinden, dat weet ik zeker. Mijn hele familie komt in Tilburg kijken, die hele zaal is al uitverkocht! Allemaal tantes, neven, nichten en daar weer vrienden van. Dat was heel leuk na de eerste Smoeder, voor onze moeders was een soort standbeeldje opgericht en dat voelde mijn familie ook zo. Dat vind ik ook fijn, om iets te maken waarvan je weet: hier komen niet alleen de toneelkijkers op af, maar allerlei mensen."

Smoeder - 15 jaar later, mugmetdegoudentand, Theater Bellevue, 22-24/3. Tournee tot eind april

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden