Sluiten bordeel vergt een gevulde beurs

Het is mooi geweest met ongebreidelde seks, drugs en criminaliteit. Het actieplan 1012 wil het stadshart heroveren. Vandaag: Oudekerksplein en omgeving.

'Dat daar,' zegt een manager van Project 1012 wijzend naar een groezelig pand in een zijsteegje van de Sint Annendwarsstraat, 'noemen ze de carrousel. Als klant kun je daar een rondje lopen langs cabines met dames achter glas, en zo je keuze maken.'

Wat Amsterdam betreft, heeft de carrousel z'n langste tijd gehad, maar daar moeten wel taaie gevechten voor geleverd worden.

De oorspronkelijke eigenaren/exploitanten, het met drugshandel in verband gebrachte duo Citon Chang/Bert Cirkel, kregen al in 2006 te horen dat hun bordeelvergunningen werden ingetrokken op grond van de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Bibob). De twee begonnen daarop tegen dat besluit te procederen, en dat doen ze, bijna zes jaar na dato, nog steeds; dit jaar zal de Raad van State het finale oordeel uitspreken.

Het in 2007 gelanceerde Project 1012 behelst onder veel meer het terugbrengen van het aantal bordeelramen in het Wallengebied van 480 in 2007 naar, uiteindelijk, 295. De teller staat nu op 371, vooral dankzij megadeals met bordeelbazen.

Zo werden de afgelopen jaren, al dan niet met behulp van de wet-Bibob, achttien bordelen opgekocht van 'Dikke Charles' Geerts (voor 25 miljoen euro), zeven van Dirk Holtman (zeven miljoen) en tien van Willem Schelling (ook zeven miljoen).

Daarnaast beoogt Project 1012 het terugdringen van de prostitutie naar twee zones: naar het gebied rond de Oude Nieuwstraat - bij het Singel - en naar de Oudezijds Achterburgwal met de aansluitende straatjes en stegen.

Dat impliceert dat de prostitutie op het Oudekerksplein en in het Sint Annenkwartier geheel moet verdwijnen, zo'n negentig ramen. De grootste exploitanten in het gebied zijn de gebroeders Pot (24 ramen), voormalig politieman Willem van der Meulen (11) en de familie Venekamp (23). De familie van voormalig slager Jan Venekamp exploiteert uitsluitend op het Oudekerksplein.

Deels kunnen het Oudekerksplein en het Sint Annenkwartier prostitutievrij worden gemaakt via uitruil: bordeeleigenaren dragen hun panden over in ruil voor voormalige Geertspanden op de Oudezijds Achterburgwal en omgeving. Vorig jaar ruilde bijvoorbeeld het duo Hans Brouns/Michel Florie vijftien ramen in het Sint Annenkwartier voor een vergelijkbaar aantal op de Achterburgwal.

De mogelijkheden van uitruil zijn echter beperkt: op de Achterburgwal zijn nog maar 23 ramen beschikbaar, terwijl er, zoals gezegd, op en om het Oudekerksplein nog zo'n negentig zitten.

Het tweede traject dat de gemeente volgt, wordt aangeduid als 'minnelijke verwerving', ofwel onderhandeling over uitkoop. De gemeente praat met zeven van de acht exploitanten - met Chang en Cirkel wordt niet gepraat.

Dit traject heeft de afgelopen jaren echter niet veel opgeleverd. De gemeente biedt in de ogen van de eigenaren veel te weinig voor hun lucratieve hoerenpanden en bovendien: de kassen van de aan het project meewerkende woningcorporaties waren tot voor kort leeg. Inmiddels hebben de corporaties weer wat vlees op de botten, maar geld voor megadeals is er niet meer.

Om onwillige bordeeleigenaren uiteindelijk toch te kunnen verdrijven, is de gemeente bezig het bestemmingsplan van het gebied te wijzigen: er mag geen prostitutie meer worden bedreven.

Dat is een lange weg, die ongetwijfeld eindigt bij de Raad van State. Zodra het bestemmingsplan definitief is goedgekeurd, kan de gemeente de resterende bordeelhouders onteigenen. De gemeente beschouwt het onteigeningstraject als iets dat er vanzelfsprekend gaat komen; is het niet over drie, dan wel over vijf jaar.

Maar dat is de vraag, zegt advocaat Ramon Ridder. Hij vertegenwoordigt de familie Venekamp, die er niet over prakkiseert te verkassen of te verkopen. 'Op de Oudezijds Achterburgwal zit toch een heel ander type prostitutie. Op het Oudekerksplein zitten de wat oudere dames, terwijl de Achterburgwal wordt gedomineerd door Oost-Europese vrouwen met alles wat daaromheen hangt, inclusief pooierproblematiek. Daar heeft mijn cliënt geen enkele behoefte aan.'

De kans is bovendien groot, zegt Ridder, dat het nieuwe bestemmingsplan halverwege sneuvelt.

'Als je als gemeente een bestemmingsplan wilt wijzigen, moet je aangeven hoe je de uitvoering daarvan wilt financieren. De Raad van State moet namelijk kunnen beoordelen of zo'n plan haalbaar is of niet. Nou, de gemeente doet daar in het bestemmingsplan heel schimmig over. Er wordt geen enkel inzicht verstrekt in de kosten die moeten worden ingecalculeerd, waarbij de gemeente zich beroept op vertrouwelijkheid. Daar gaat de Raad van State in onze visie nooit mee akkoord. De raad gaat niet akkoord met een bestemmingsplan waarbij een heel gebied planologisch helemaal opnieuw wordt ingericht, als al op voorhand duidelijk is dat daarvoor de benodigde financiën ontbreken. Ja, daar zijn tal van voorbeelden van bekend.'

En er is nogal wat geld nodig, zegt Ridder. 'Reken maar uit. Als ze Geerts al 25 miljoen moesten betalen, dan kom ik voor het Oudekerksplein en het Sint Annenkwartier uit op tachtig à honderd miljoen - terwijl iedereen weet dat de kas leeg is. De gemeente doet het voorkomen alsof onteigening al een gelopen race is, maar wellicht is dat wishful thinking, en deels ook beeldvorming. Wat mijn cliënt betreft, is het niet zo simpel.' (Albert de Lange en Bart Middelburg)

In de serie De slag om de binnenstad maakten we een tussentijdse balans op van het actieplan '1012' waarmee de stad z'n historische binnenstad wil heroveren. Volgende week het slot.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden