Plus

Slimmer worden door schaken: pas op je dame en let op je paard

Tijdens het Festival Schaken en Cultuur in het Koninklijk Instituut voor de Tropen in Amsterdam-Oost werd dinsdag gespeeld, geschaakt en muziek gemaakt. Daarmee verwen je namelijk je brein.

Schaakmeester speelt tijdens het NK een partij simultaanschaak met twintig kinderen Beeld Charlotte Odijk

'Pas op je dame en let op je paard," zegt internationaal schaakmeester Hans Böhm als hij in de hal van het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) langs de in een cirkel opgestelde tafels loopt. "Goeie zet," zegt hij en hij verplaatst een stuk bijna zonder naar het bord te kijken.

Achter de tafels zitten twintig kinderen hun hoofd te breken over een schaakspel. "Die? Weet je het heel zeker?"

Of ze gaan winnen van de schaakmeester? "Ikke wel," roept een meisje. De elfjarige Jules schaakt nu twee jaar, maar is minder zeker van zijn zaak. "Moeilijk? Mwah, maar ik ben wel mijn dame al bijna kwijt."

Bijna honderd kinderen zijn woensdag aanwezig bij het Festival Schaken en Cultuur. 's Ochtends hebben ze buiten spelletjes gespeeld, de middag is ingeruimd voor de denksport. En ze zijn niet de enigen met een schaakbord voor zich.

Verderop is tot en met zondag het Nederlands kampioenschap schaken. Waar de grote hal klinkt als een speeltuin, is het in de theaterzaal doodstil. Aan de tafeltjes in de zaal strijden zestien schakers tegen elkaar. Heel af en toe worden de benen gestrekt of neemt een speler een banaan, als krachtvoer.

Verwennerij
Er is woensdag ook ruimte voor cultuur. Zo vertelt een Arabist over Arabisch schaken en speelt Joep Beving piano. Die combinatie is niet toevallig. Het is namelijk allemaal belangrijk: met (denk)sport en muziek verwen je je hersenen en je wordt er slimmer van.

Onderzoek van Erik Scherder, neuropsycholoog aan de Vrije Universiteit Amsterdam en onder meer bekend van zijn optredens in De wereld draait door, toonde aan dat kinderen bijvoorbeeld bij schaken cognitieve vaardigheden en emotionele kwaliteiten ontwikkelen. Ze kunnen zich zo langer concentreren, het is goed voor het ruimtelijk inzicht, maar het helpt ook met omgaan met verlies en doorzettingsvermogen.

Nieuwe ervaringen
Het draait allemaal om het blijven uitdagen van je brein, legt Scherder met hulp van muzikant Beving en schaker Böhm uit in de grote zaal, die, hoewel buiten de mussen van het dak vallen, nog behoorlijk vol zit. Door nieuwe ervaringen op te doen laat je het brein optimaal functioneren. Iets wat je doet wanneer bijvoorbeeld je tegenstander je in de nek hijgt, je schaakplan doorkruist wordt en je moet anticiperen en improviseren.

Op een scherm is te zien hoe bepaalde delen van het brein harder gaan werken, hoe ze beter met elkaar gaan communiceren en hoe bepaalde hersendelen overuren draaien bij een euforische overwinning.
Een festival als onderdeel van het NK schaken is niet alleen bedoeld om de aanwezigen een beetje slimmer te maken, ook is het een mooie manier om het toernooi weer wat elan te geven, zegt toernooidirecteur Paul Rump.

Uitstraling
"De omstandigheden waren door bijvoorbeeld bezuinigingen verslechterd. Er kwamen minder topspelers, waardoor het kampioenschap aan representativiteit verloor. Ik bracht cultuur er in, enerzijds omdat ik dat gewoon leuk vind, maar op deze manier krijgt het kampioenschap ook weer de uitstraling waar het recht op heeft."

Boven aan de trap wordt volop geschaakt, al heeft torens bouwen met de stenen ('scháákstukken') bij sommige kinderen aan het eind van de middag de voorkeur.

En? Voelen de kleine schakers zich na een dagje schaken al slimmer? "Nou, nee. Ik was al erg slim."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden