Column

Sleutelen tot het bittere einde, want vechten zul je

Albert de Lange (57), bijna dertig jaar redacteur bij Het Parool, is 'uitbehandeld'. Hij verkent, ongewis hoe lang, de route naar zijn aangekondigde dood.

Beeld Jan van Breda

Toen we een maand of vijf geleden - zo lang alweer - besloten om van verdere behandelingen af te zien, keken ze daar in het Antoni van Leeuwenhoek­ziekenhuis niet echt van op. Enkele dagen na vertrek uit het ziekenhuis kreeg ik nog één telefoontje van de specialiste, waarin we wat bespiegelden over de vraag wat precies mijn einde zou veroorzaken.

Aan het ziekbed was me gezegd dat de uitgezaaide kanker in mijn buikholte vermoedelijk de spijsvertering zou stilleggen, en dan is het voorbij. Maar zij opperde dat het evengoed een 'overload' aan kankercellen zou kunnen zijn, die je van binnenuit opvreet. Kankercellen zijn roekeloze organismes, niet gericht op hun eigen overleving, ze gaan met hun gastheer ten onder. Dat het in de buik lang niet pluis is, voel ik inmiddels wel.

Het simpelweg staken van medische behandeling - omdat je van voortzetting alleen maar extra ellende hebt te verwachten - is niet zo gewoon als het lijkt. De heersende cultuur is dat je moet vechten tegen kanker, hele bataljons BN'ers hebben die opvatting erin geramd. Het is een populaire boodschap, goed voor het imago. En weten zij veel over een waardig stervensproces.

Recent heeft artsenfederatie KNMG het rapport 'Niet alles wat kan, hoeft' uitgebracht, over passende zorg in de laatste levensfase. Daarin wordt ook geconstateerd dat 'niet opgeven' de basishouding is in onze samenleving. 'Acceptatie van en overgave aan ziekte en het naderende einde is niet gewoon, doorvechten wel. Familie, kennissen en collega's moedigen patiënten aan om strijdbaar te zijn en laatste strohalmen te grijpen. Dit zien we terug in de neiging van dokters en patiënten om vooral iets te blijven 'doen'.'

Artsen en patiënten raken aldus onderling verstrikt in een 'coalitie van hoop', met weinig of geen oog meer voor de levenswaardigheid van de laatste weken of maanden.

Daarbij speelt een vrij verbijsterende lijst factoren een rol. Een paar punten uit het rapport:

* 'Opgeven is geen optie' is de dominante cultuur. Wie niet 'vecht' moet het zelf maar weten.

* De meeste mensen verdringen gedachten en mijden gesprekken over hun levenseinde en zijn dus onvoorbereid wanneer zich iets aandient.

* Ziekenhuizen krijgen betaald per verrichting; het staken van de behandeling kost geld.

* Als behandelingen te weinig worden uitgevoerd, kan een ziekenhuis de vergunning verliezen om ze uit te voeren.

* Ziekenhuizen worden afgerekend op sterftecijfers, aldaar overlijden dient te worden voorkomen.

* Supergespecialiseerde artsen kijken naar één aspect van de patiënt, er is weinig aandacht voor het bredere welzijn.

* Er is in protocollen en richtlijnen geen oog voor kwaliteit van leven en sterven; het 'doen' staat voorop.

* Artsen willen wetenschappelijk onderzoek doen, deelname van de patiënt daaraan levert vaak geld op.

* Nieuwe medische technieken 'moeten' gebruikt worden.

* Langer doorgaan met behandelen is voor medici een manier om lastige gesprekken en beslissingen te ontwijken.

* De autonomie van de (half-geïnformeerde) patiënt is beperkt. En bij ouderen speelt: 'De dokter moet het maar zeggen, die heeft er voor gestudeerd.'

Oneigenlijke factoren leiden tot 'overbehandeling', waarbij discutabele verlenging van het leven ten koste gaat van het welbevinden van de patiënt in zijn laatste dagen. Ik heb er geen spijt van dat we hebben besloten de witte jassen te mijden. Hoe hadden de laatste vijf maanden eruit gezien, ziekenhuis in, ziekenhuis uit?

Die 'moedige strijd' in de overlijdensberichten, daar zit een wereld achter.


a.delange@parool.nl

Wilt u reageren op deze column? Dat kan! Scroll een beetje naar beneden om een reactie te plaatsen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden