Plus

'Slavernijmuseum is al omarmd'

De gemeente wil een onderzoek laten uitvoeren naar de haalbaarheid van een slavernijmuseum. Maar het politieke tij zit niet mee. 'Het is veelzeggend dat het Wilhelmus het in de formatie wel heeft gehaald.'

Het slavernijmonument op Curaçao.Beeld Markus Matzel/Getty Images

Een belangrijke eerste stap, noemt gemeenteraadslid Simeon Blom van GroenLinks het voorstel van het college om een onderzoek te laten uitvoeren naar de haalbaarheid van een museum over slavenhandel en slavernij.

Het college reageert op een initiatief van GroenLinks, PvdA en SP, maar Blom benadrukt dat vrijwel de hele raad achter het plan lijkt te staan. "Het is echt omarmd, en dat heeft me blij verrast."

Het haalbaarheidsonderzoek zal nog duidelijk moeten maken wat de mogelijkheden zijn voor een museum, maar Blom vertelt graag over zijn ideaal: een museum op een centrale plek in de stad, met een vaste collectie, een bibliotheek en een zaal voor theater en debat. De focus moet de transatlantische slavernij zijn, maar wat Blom betreft zijn ook andere thema's van belang.

Vleugel van Rijks- of Tropenmuseum
Bijvoorbeeld de situatie in West-Afrika voor de slavenhandel zijn intrede deed. "Het lijkt soms alsof de geschiedenis van de zwarte mensen pas is begonnen met de slavernij. Niets is minder waar. Er was sprake van een zeer ontwikkelde beschaving. Voor het zelfbewustzijn van jonge zwarte mensen is het denk ik van groot belang om dat te laten zien. Ook zij hebben daar vaak geen idee van."

De fractie van D66 deelt het enthousiasme over de plannen, maar ziet een museum het liefst ondergebracht bij een reeds bestaand museum zoals het Rijksmuseum of het Tropenmuseum.

"Een aparte vleugel in het Rijks zou heel mooi zijn," zegt raadslid Dehlia Timman. "Dan wordt het ook mogelijk om een verbinding te leggen met andere thema's uit de vaderlandse geschiedenis."

Het plan voor een museum komt niet uit de lucht vallen. Al tientallen jaren wordt er periodiek op aangedrongen. Ook hoogleraar Caraïbische geschiedenis Alex van Stipriaan pleitte voor de komst van een museum in de verkenning die hij in 2014 maakte in opdracht van de gemeente over de mogelijkheden om het slavernijverleden een plek te geven in de stad. "Er moet echt iets tastbaars komen," zegt Van Stipriaan over zijn aanbeveling.

Zaak van de lange adem
Ook Van Stipriaan noemt het Rijks als ideale plek om de slavernij een plek te geven in het verhaal van Nederland, maar voegt er onmiddellijk aan toe dat het geen realistisch plan is.

"Je wilt in een slavernijmuseum ook allerlei activiteiten organiseren, en dat is lastig in het Rijks. Dus toch maar een apart gebouw. Wat mij betreft het West-Indisch pakhuis op het Rapenburg. Dat past in het verhaal en ligt op een prachtige plek."

Belangrijk vindt Van Stipriaan het ook, dat het slavernijmuseum een nationaal museum wordt. "Dat is nog wel een punt. Ik begreep uit de krant dat D66 tijdens de formatie een poging heeft gewaagd speciale aandacht te vragen voor het koloniale verleden, maar dat dat op niets is uitgelopen. Het is veelzeggend dat in dezelfde sessie het Wilhelmus het wel heeft gehaald."

Amsterdam zal de kar moeten trekken, verwacht ook Blom. "Dat is nu eenmaal de situatie op dit moment. Bij de herdenking van de afschaffing van de slavernij zien we elk jaar ook maar een paar Kamerleden."

"Maar het onderstreept ook hoe belangrijk het is om dit onderwerp over het voetlicht te brengen. En na dit kabinet komt weer een ander kabinet. Het zal sowieso een zaak van lange adem worden. Dat geeft niet."

Interessant punt wordt de toon van het museum. Wordt die activistisch of neutraal-informatief? "Dat wordt nog een spannende discussie," zegt Van Stipriaan.

"Ik meng me daar niet in, maar een museum moet in deze tijd iets van beleving te bieden hebben. Dat zou een replica van het ruim van een slavenschip kunnen zijn, zodat bezoekers kunnen ervaren hoe het is om daar in het donker op elkaar gepakt te zitten."

Minstens zo belangrijk noemt de hoogleraar het thema van het grote zwijgen over de praktijk van de slavenhandel. "Dat blijft toch wel iets opmerkelijks, hoe Nederland in staat was de idealen van de Verlichting in eigen land te combineren met een systeem van onderdrukking en onmenselijkheid in de koloniën. Wat mij betreft is dat ook een onderdeel van het verhaal."

Slavernijmuseum, eveneens op Curaçao.Beeld Markus Matzel/Getty Images

Schoolvoorbeeld

Amsterdam is niet de eerste stad met plannen voor een slavernijmuseum. Op Curaçao is sinds 1999 het kleine museum Kura Hulanda dat aandacht besteedt aan de slavernij op het eiland. In 2007 ging in Liverpool het International Slavery Museum open.

Vorig jaar opende president Barack Obama in Washington het National Museum of African American History and Culture. Het museum, een van de elf musea van het beroemde Smithsonian Instituut, geldt wereldwijd als schoolvoorbeeld.

Grote ambities zijn er ook in Parijs, waar president François Hollande vorig jaar de komst van een slavernijmuseum plus kennisinstituut aankondigde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden