Plus

Sieraden met moedermelk: 'Niet teveel, anders gaat het rotten'

Een moedermelkmedaillon, een hanger met as, een ring met haren of een kraal met placenta. In Engeland waren ze al booming, maar ook hier is er vraag naar sieraden met dna. 'Zoiets intiems, dat is een kick en emotioneel tegelijk.'

Sieraad met moedermelk van goudsmid Carolien Dol Beeld Maarten Willemstein

Moedermelk komt in vele gedaanten. Wit en geel natuurlijk. Soms paars van kleur, groen of bruin. Een enkele keer blauw. En de geur varieert ook, vertelt sieradenmaakster Nikita Boelens (30). "Vaak is het zoet, maar het kan ook echt heel zuur ruiken - echt héél zuur. Een penetrante lucht. Dat is niet honderd procent prettig, maar ik kijk er niet meer zo van op. Ik heb al zo veel melk in mijn handen gehad."

Qua structuur zit er ook verschil in, gaat ze verder. "Een enkele keer zie ik zelfs stroperige melk. Soms zitten er slagroompjes bij. Die melk is wat moeilijk te verwerken, omdat het vet boven komt drijven. In het geval van een slagroompje stuur ik de klant een mailtje: 'Je produceert slagroom, fantastisch, daar mag je heel trots op zijn. Je kindje zal er vast goed op groeien, maar het betekent wel dat het extra verwerkingstijd nodig heeft.'"

Ring met haren
We staan in het atelier van Boelens - ze is moeder van twee - in een bovenkamertje van een nieuwbouwwoning in Papendrecht. Dit is een van de vier, vijf plekken in Nederland waar moedermelksieraden worden gemaakt - een fenomeen dat zich aan de massa onttrekt, maar vanuit borstvoedingsfora en mamacafés opborrelt naar de gangbare wereld.

Zo kan het dat een nichtje of een oud-klasgenoot ineens op Facebook pronkt met haar nieuwe borstvoedingsmedaillon. Of een hanger met as van een overledene. Of een ring met haren. Of alles bij elkaar in één juweel.

Sieraden van lichaamssappen, of beter gezegd: van dna. Daar zit een hele wereld achter. En lang niet altijd een die, zoals je zou verwachten, door een roze wolk is bevangen.

Het prikbord in Boelens atelier geeft een indruk. Er hangen brieven van vrouwen met een doodgeboren kind, moeders bij wie de borstvoeding niet lukt, vrouwen met zieke kinderen, vroeggeboren baby's; een bonk verdriet, rouw en frustratie in krulletters, met een punaise vastgezet.

Vriezer
"Vorige maand kreeg ik een mail van een moeder die haar dochter had verloren en daarna nog melk lekte. Die melk wilde ze vastleggen, ter herinnering aan haar kind.

Ze schreef: 'Elke keer als ik die druppels zag, dacht ik: deze melk is voor mijn dochter.' Dat ze haar kind is kwijtgeraakt en dat ze mij, een wildvreemde, het vertrouwen geeft die kostbare druppels tot een sieraad te verwerken. Zoiets intiems, dat is een kick en emo­tioneel tegelijk."

Onaangekondigd komen de tragedies uit België, Duitsland, Griekenland en alle hoeken van Nederland op de deurmat of in de inbox in Papendrecht.

"Een ander aangrijpend verhaal is van een vrouw met kanker die haar borst moest laten amputeren. Ze werd zo gedwongen te stoppen met voeden. De gekolfde melk, die ze al vijf jaar in de vriezer had bewaard, heeft ze naar me opgestuurd om een sieraad van te maken." Dat moet je niet verprutsen. "Dat is gelukkig ook nog nooit gebeurd."

Boelens: 'Vorige maand kreeg ik een mail van een moeder die haar dochter had verloren en daarna nog melk lekte. Die melk wilde ze vastleggen' Beeld Maarten Willemstein

Boelens' eigen verhaal zou ook zo op haar prikbord passen. Haar dochter Jill (1), werd vanwege het downsyndroom geboren met ademhalingsproblemen. Ze moest aan de zware medicatie en is vaak in het ziekenhuis opgenomen.

Boelens wilde graag borstvoeding geven, maar dat kon niet vanwege het syndroom van Raynaud: een vaatkramp die borstvoeding belet omdat het simpelweg te veel pijn doet. Kolven kon wel, dus dat deed Boelens. Tot Jill, toen zeven weken oud, na de fles, instinctief de borst van haar moeder zocht. "Ze nam een goeie hap en begon te drinken."

De pijn was te verdragen en werd gaandeweg, hoe langer ze borstvoeding gaf, minder. Een wonder als je het Boelens vraagt. En de redding bij haar posttraumatische stressstoornis, want die kwam er ook nog bij.

"Ik werd geteisterd door mijn hoofd; kreeg dwanggedachten en was extreem depressief. Rust vond ik alleen als ik Jill mocht voeden of als ik een bestelling voor mijn klanten maakte."

In die tijd maakte Boelens al 'gewone' bijous. "Maar ik dacht: dit moment moet ik in een sieraad vastleggen. Maar hoe? Hoe moet ik moedermelk verwerken?"

Via Google ontdekte ze dat het fenomeen moedermelksieraden al bestond. In Engeland was het hot. Maar geen van de makers gaf het procedé prijs, behalve de hint dat het met hars werd gedaan. "Ik ben zelf maar gaan knutselen, maar met hars mislukte alles. Het verkleurde, het ging rotten. Ik behaalde niet die mooie witte kleur en een sieraad dat een leven lang mee gaat."

Na vier maanden, een hoop frustraties, vele misbaksels en goed advies van een professor in scheikunde was ze er naar eigen zeggen uit: een methode om moedermelk te verwerken in een hanger, ring of oorbellen.

Vier geheime natuurlijke bestanddelen, 1 tot 2 milliliter gedroogde moedermelk en een coating - specifieker dan dit wil ze niet worden; de concurrentie leest mee. "Niemand kent de methode, zelfs mijn man niet."

Ja, er zit weinig moedermelk in een sieraad, moet ze toegeven, "maar het blijft een natuurproduct, anders gaat het rotten". Een prefab zilveren hanger met moedermelk doet 58,95 euro, een ring met as 44,95 euro.

Handschoenen
De werkwijze van Boelens: de geïnteresseerde krijgt een kit thuisgestuurd met een spuitje. De klant zuigt met het spuitje moedermelk op, sluit het af met een dopje en plakt er een sticker met naam en ordernummer op. Op een afgesproken datum gaat het pakketje retour naar Boelens.

"Kijk, hier heb ik er vijftien," zegt ze wijzend naar de keukentafel met, inderdaad, spuitjes moedermelk. "Als iedereen het in een ander bakje of flesje naar me toestuurt, wordt het zo'n rommeltje. Dit is overzichtelijk."

Nog zo'n zelfopgelegde norm: Boelens werkt altijd met schone handschoenen. Bij elk spuitje weer een nieuw paar. "Zodat de moeder er duizend procent zeker van is dat alleen haar eigen dna in het sieraad zit."

Boelens' huis is er eentje in de school knus met steigerhout en woonteksten. Jill (1) zit vrolijk in de box te spelen, en Lilly (3) vermaakt zich met haar poppenfamilie. Boelens, van huis uit psychiatrisch verpleegkundige in de verslavingszorg, is begin dit jaar begonnen met de moedermelklijn op SoLilly.nl en nu al beslaat die 85 procent van alle bestellingen.

De spuitjes met moedermelk staan in de keuken, het verpakkingsmateriaal in de slaapkamer bij Jill, SoLilly barst uit haar voegen en verhuist in 2017 naar een groter atelier.

Sinds drie maanden gaat het ook met haar hoofd beter, zegt Boelens. Jill ontwikkelt zich goed, de zaak bloeit, dat helpt. "En de brieven van al die mensen die mij hun mamma's goud toevertrouwen werken therapeutisch."

'Je kunt er ook mee douchen'

Goudsmid Carolien Dol (32) uit Schiedam kwam op het idee met moedermelk te gaan werken toen ze zelf borstvoeding gaf. “Ik zag dat het booming was in Engeland, er zaten lange levertijden op. Dat gaf wel aan dat er grote behoefte is aan moedermelk­sieraden.”

Nu heeft ze twee webshops: een met as en een met borstvoedingssieraden. Ze houdt haar methode geheim, maar ze werkt met epoxyhars. “Je kunt er ook mee douchen.” Dat ze niet transparant kan zijn over de techniek die ze hanteert, kan ook argwaan oproepen. Want hoe weet je nou als klant dat je werkelijk je eigen moedermelk in een sieraad terugkrijgt? “Ik krijg daar natuurlijk wel eens vragen over. Het is een kwestie van vertrouwen.”

Dol herkent de verhalen van moeders die een sieraad willen als aandenken aan een verdrietige gebeurtenis rond de bevalling, maar evengoed wordt met een ring, hanger of armband het borstvoeden gevierd.

“Borstvoeding is voor veel vrouwen best een struggle. Ze krijgen borstontsteking, tepelkloven, doorwaakte nachten. Het is een hele prestatie, dag in, dag uit. Het is dus niet zo gek dat vrouwen na zes, negen, twaalf maanden zeggen: ik ben zo blij dat ik dit heb kunnen doen, dat ik dit mooi wil afsluiten. Met een cadeau aan mezelf.”

Boelens draagt ook moedermelk­sieraden. Dierbaar is een kraal met stukjes gedroogde bloemen die ze van haar man kreeg in de verwarrende en zorgelijke dagen na de geboorte van Jill. "Er zit ook moedermelk bij. En glitters. Maar niemand die het door heeft. Dat is mijn doel: dna verwerken in intieme sieraden."

Navelstreng
Boven heeft ze ook zo'n kraal met placenta voor een klant. "Als je die aan je Pandora-ketting hebt hangen - niemand ziet het."

Let wel, belangrijk detail: Boelens werkt alleen met professioneel gedroogde en vermalen placenta in een capsule. "Er zijn vrouwen die ervan overtuigd zijn dat er een helende werking aan zit. Trouwens, nu we het erover hebben: ik moet de placentasieraden nog wel op de webshop zetten."

Al staat de moedermelk al twintig jaar in de vriezer, dan nog kan Boelens ermee werken. Kritischer is ze over navelstrengen. Die neemt ze niet meer zonder voorwaarden aan.

"Ik heb ooit navelstreng opgestuurd gekregen. Ik twijfelde al, maar het was gedroogd en de ouders wilden het zo graag. Maar dat doe ik nooit meer. Ik moest er een stuk vanaf knippen, dat was niet zo fris. Al was ik nog zo tevreden over het eindresultaat, als het niet gecapsuleerd is, doe ik het niet meer."

Haarlokjes stopt ze ook in juwelen. En as, soms ook van dieren. "Eigenlijk valt elk stukje dna in een sieraad te verwerken." Net nog kreeg ze een mail van een boerin die de melk van haar lievelingskoe in een sieraad wil hebben - daar draait Boelens haar hand niet voor om.

Met bloed heeft ze nog niet gewerkt, maar dat valt uitstekend te conserveren en Boelens kan zich goed voorstellen dat een stel een trouwring wil met beider bloed, als een soort bloodbrothers. Geen probleem.

Of er ook een grens aan lichaamssappen is? "Ja, sperma. Dat vind ik echt goor."

'Moedermelk? Doe niet zo gek, joh'

Toen haar dochter ruim zeven jaar geleden op zoek was naar een sieraad met moedermelk en daarvoor helemaal naar Amerika moest uitwijken, zei ze: "Ik zou wel gek zijn, ik heb nota bene een moeder die goudsmid is."

Irene Schildkamp (60) uit Weerselo werd door de gedachte geprikkeld, sloeg aan het experimenteren en werd daarmee de eerste die moedermelksieraden in Nederland verkocht. Ze verwerkt de moedermelk volgens een uitzonderlijk procedé, namelijk in email. "Je kunt herinneringen meebakken." Al klinkt dat eenvoudiger dan het is. Negen maanden, net zo lang als de productietijd van een kind, duurde het voordat Schildkamp een juiste methode had ontwikkeld.

"Omdat moedermelk vet is, en je het in glas moet bakken, knapt het heel snel. Ik moest dus uitproberen welke modellen ik kan bakken en in welke kleurencombinaties."

Omdat Schildkamp niet zo bang hoeft te zijn voor kopieergedrag - er zijn heel weinig goudsmeden die intensief met email werken - heeft ze haar procedé gewoon online staan. Met filmpje en alles. In een notendop: het sieraad gaat met het email de oven in op circa 800 graden. Ze druppelt er moedermelk op en dan wordt de handel weer verhit. "Er blijft een soort sterrenstof achter. Soms moet je wel tien keer met nieuwe druppeltjes bakken voordat je precies de juiste indruk in het email krijgt."

Toen Schildkamp begon, vonden mensen het maar raar. "Ik woon in Twente, hè. Mensen zeiden: moedermelk? Doe niet zo gek, joh. Dat is toch vies."

Negen van de tien keer heeft de klant een verhaal, zegt ze. Nu werkt ze aan een stuk voor een moeder die een kind van een tweeling is kwijtgeraakt.

"Ik maak een tree of life: een levensboom, een beetje stilistisch, met twee takken, een lange en een korte. In de korte zit de as van het overleden kindje. In de langere tak zit de melk verwerkt die het andere kindje nu nog drinkt. Als je dat hoort, dan denk je toch: verdorie die mensen hebben wat meegemaakt."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden