Plus

Shanti Schiks pikt leven weer op na gewelddadige dood baby

Shanti Schiks verloor twee jaar geleden haar baby die door haar man werd gedood. De levenslessen die haar al tweeënhalf jaar overeind houden, schreef ze op in een zelfhulpboek: De Kracht van Zelfliefde.

Shanti Schiks en haar poes Muis Beeld Linda Stulic

Babykleertjes, een urn en een foto van zichzelf als hoogzwangere. De slaapkamer van Shanti Schiks (31), in een voormalig arbeidershuisje in Noord, is bezaaid met herinneringen aan haar overleden zoontje Elfin. De voortdurende confrontatie met het verleden doet haar geen pijn. "Ik koester de mooie momenten," zegt ze.

Dat lukt Schiks zelfs zo goed, dat ze instemt met een bezoek aan de plek waar het droevigste moment van haar leven zich afspeelde. Bijna tweeënhalf jaar geleden verloor ze haar elf maanden oude zoontje door toedoen van haar ex-man.

Haar ex gooide hun kind uit het raam van de derde verdieping en sprong er zelf achteraan. Kort daarvoor had de 37-jarige man geprobeerd Schiks te vermoorden. Hij had een haperende handgranaat en een weigerend pistool. Zijn ­eigen moeder had hij al om het leven gebracht. In de Eendrachtstraat vielen op die warme ­zomerdag van 22 juli 2016 drie doden.

Rouwverwerking
"Ik was na een worsteling met mijn ex naar de buren op de eerste verdieping gevlucht," zegt Schiks, terwijl ze op een koude woensdagochtend vanaf de straat omhoogtuurt en het raam aanwijst. "Daar zag ik mijn zoon naar beneden vallen. Het geluid van het hoofdje dat de straat raakte, weet ik nog goed."

Schiks vertelt het uiterlijk onbewogen. Ze hoeft geen traan te laten. Enkele dagen later, aan de keukentafel in haar huis in Noord, bevestigt ze dat het bezoek aan de Eendrachtstraat haar niet uit het lood heeft geslagen. Dat komt overeen met het beeld dat Schiks tijdens diverse ontmoetingen in de afgelopen twee jaar van zichzelf heeft achtergelaten.

Soms was ze bedroefd, maar ze wekte nooit de indruk lang door het verdriet te worden overmand. "Ik heb ge­accepteerd wat er is gebeurd en ik kan ermee ­leven," zegt ze. "Ik heb moeilijke momenten, maar die gaan ook weer voorbij."

In een notendop zou je dat haar overlevingsstrategie kunnen noemen. Het verleden kan ze niet wegstoppen, maar met het sturen van haar aandacht kan ze het verleden wel inkleuren. Als zich zwarte herinneringen aandienen, duurt het even voor een lichtere tint doorbreekt. Zwart neemt het nooit altijd over.

Blijven kauwen
Na de tragedie pakte Schiks de draad beetje bij beetje op. Kort na de crematie ging ze naar een luxe kuuroord in Thailand, waar ze het hoofd kaal schoor en veel mediteerde. Met hulp van Eberhard van der Laan ('een engel') kreeg Schiks de huurwoning in Noord. Ze schreef een boek over het familiedrama en sinds kort is er een zelfhulpboek van haar hand (zie kader hieronder).

Sommige mensen bijten zich vast in de details van rampspoed. In hun geheugen beleven ze ­iedere seconde van het drama nog jarenlang. A.F.Th. van der Heijden schreef in Tonio, het boek over z'n overleden zoon, over alles wat hij had kunnen doen om het fatale auto-ongeluk te voorkomen.

De vader van Anne Faber vertelde in de Volkskrant hoe zijn hersenen maar blijven kauwen op de verkrachting en moord op z'n dochter. Hij wees ook een beschuldigende vinger naar de rechter die dader Michael P. na een eerder seksueel misdrijf geen tbs had gegeven.

Een rancuneuze rouwverwerking kent Schiks niet. Ze koestert geen wraakgevoelens naar de hulpverleners die zich met haar gezin bemoeiden, maar dit drama niet zagen aankomen.

Verwarring
Schiks maakt zich ook amper kwaad over de 'menselijke fout' waarover in het calamiteitenonderzoek van hulporganisatie Veilig Thuis wordt gerept. In het document, via een Wob-procedure in bezit van Het Parool, staat dat hulpverleners niet precies wisten wie 'casus­regisseur' was.

Dat zit zo: de vader van Elfin was eerder agressief geweest tegen Schiks. Nadat hij haar de eerste keer had belaagd, trok ze in bij halfzus Lourens in Amsterdam. Ze bleef ingeschreven staan bij haar ex in Amstelveen.

Daardoor was er bij Veilig Thuis verwarring over de casusregie: lag die bij Amsterdam of Amstelveen? Die onduidelijkheid verslechterde de hulpverlening. Ook had de ­informatie-uitwisseling met andere hulpverlenersinstanties 'specifieker en concreter' gemoeten, zo staat in het rapport.

Workshops
Schiks wil uiteraard dat zulke fouten niet meer worden gemaakt, maar ze is geen kruistocht begonnen tegen Veilig Thuis. Ze verdient nu de kost met receptiewerk bij Doctor Feelgood, een massagesalon in de Scheldestraat, op een steenworp afstand van de Eendrachtstraat. Soms geeft ze workshops over hoe mensen met zelfliefde dichter bij zichzelf kunnen komen. Dat bevalt zo goed dat ze het vaker wil doen. Haar boek moet daartoe een aanzet geven.

De veerkracht van Schiks is bewonderenswaardig. Ze bezocht geen psycholoog of psychiater en slikt geen medicatie. "Ik heb dat tot nu toe nooit nodig gehad," zegt ze.

Die mentale stabiliteit kan te maken hebben met genetische aanleg, maar ook met de manier waarop ze met het trauma is omgesprongen. "Dat ik veel steun van vrienden en familie heb gehad, heeft me enorm geholpen," aldus Schiks, die een halfzus is van bekende Nederlander Faya Lourens. "Ik voelde me gedragen."

Moederschap
Schiks deed in haar jeugd ervaringen op met zelfhulpboeken en spiritualiteit. Haar naam Shanti betekent 'vrede' in het Sanskriet; haar vader had een esoterische boekhandel. Haar moeder leefde volgens principes van zelfhulpgoeroe Louise Hay. Wellicht verklaart dit dat Schiks haar ervaringen en levenslessen zelf op papier wilde zetten.

Schiks heeft geen nieuwe relatie. Ze vindt het soms onhandig om haar verleden te berde te brengen, omdat niet alle mannen op zo'n verhaal zitten te wachten. Ze is voorzichtiger met vriendjes; ze is gespitst op de narcistische trekken die ze in haar ex veel te laat ontwaarde.

Dat de babykleertjes van Elfin nog steeds op haar slaapkamer liggen, is niet alleen een herinnering aan oude tijden. Het is een voorbode voor de toekomst. "Meteen nadat Elfin was overleden, wist ik dat ik een boek ging schrijven en dat ik nog een keer moeder wilde worden," zegt ze. "Als dat niet met een nieuwe relatie ­gebeurt, kan dat ook met gedeeld ouderschap."

Persoonlijke ervaringen en levenslessen

Op verzoek van Het Parool las GZ-psycholoog en hoogleraar psychotherapie Patricia van Oppen het boek van Schiks. Het bevat nuttige oefeningen in, maar ze weet niet of die iedereen helpen.

Zelfhulpboeken zijn een verkoopsucces. Over de effectiviteit ervan lopen de meningen uiteen. De Deense hoogleraar Svend Brinkmann waarschuwt in zijn boek Standvastig: onder alle omstandigheden jezelf blijven dat de voortdurende aandacht voor jezelf leidt tot gebrek aan aandacht voor de ander; een basis voor narcisme.

Psycholoog en geluks­onderzoeker Ad Bergs­ma is optimistischer. Hij promoveerde in 2010 op de vraag of zelfhulpboeken tot geluk leiden. Zijn conclusie: er staat doorgaans weinig nonsens in, daarom ­kunnen zelfhulpboeken effectief zijn.

Patricia van Oppen, hoogleraar psychotherapie in de psychiatrie van het Amsterdam UMC, onderschrijft dat. Ze las het boek van Schiks en oordeelt dat er goede, bruikbare tips en oefeningen in staan.

Geen evidentie
Omdat er behalve de ervaringen van Schiks zelf geen onderzoek is gedaan naar De Kracht van Zelfliefde weet ze niet of het ook andere mensen helpt. Aangezien het boek niet is geschreven vanuit één wetenschappelijk onderzochte theorie, maar vanuit Schiks' persoonlijke ervaring, zou Van Oppen het niet direct aan patiënten aanraden.

"Er is geen evidentie dat de levenslessen die Schiks hebben geholpen mensen met andere problemen ook helpen. Toch zou ik het boek niet afraden, omdat er bruikbare, concrete tips in staan. Sommige oefeningen van Schiks worden toegepast in gangbare therapieën."

De oefeningen die Schiks geeft over bijvoorbeeld een negatief zelfbeeld zijn waardevol, aldus Van Oppen. "Daarin zie ik technieken terug van cognitieve gedragstherapie, de meest toegepaste vorm van psychotherapie in Nederland. Als je een negatief zelfbeeld hebt, is het zinvol om ­positieve kenmerken van jezelf naar boven te halen, zoals Schiks concreet beschrijft."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden