Plus

Shadow World

Waarom worden er oorlogen gevoerd? Documentaire-essayist Johan Grimonprez (Dial H-i-s-t-o-r-y, Double Take) concentreert zich in Shadow world op één aspect: de moderne wapenhandel.

Shadow World Beeld -

"Er zal altijd oorlog zijn omdat een kleine kliek ervan profiteert," zegt iemand in de documentaire. Het is de sleutelzin in de film, die de (westerse) wapenhandel uit de afgelopen decennia onder de loep legt.

Dat levert een onthutsend beeld op van smeergeldschandalen, hebzucht en geheime deals. Wapenhandel is een lucratieve business, zodat velen belang bij oorlogen hebben. Omdat wapenfabrikanten om orders vechten, willen ze best smeergeld betalen.

De film zet meerdere schandalen op een rij, met als grootste de langlopende wapendeal van het Britse bedrijf BAE aan Saoedi-Arabië. Vanaf 1985 verkocht het bedrijf voor 43 miljard dollar straaljagers aan het land, waarvoor het naar schatting zes miljard dollar smeergeld betaalde.

Smeergeld
Volgens beschuldigingen streek alleen al prins Bandar bin Sultan, invloedrijk lid van het Saoedische koningshuis, één miljard aan smeergeld op. Dan deed Mark Thatcher, de zoon van Margareth Thatcher, het een stuk slechter, want hij kreeg naar verluidt 'maar' twaalf miljoen dollar op een geheime bankrekening gestort voor zijn lobbywerk achter de schermen.

Hoe het precies zat, zullen we waarschijnlijk nooit weten, want premier Blair liet in 2005 het onderzoek naar smeergeld stopzetten onder druk van Saoedi-Arabië.

Het Brits-Saoedische smeergeldschandaal is er één van velen. Zo lieten ook Zuid-Afrikaanse politici van het ANC zich omkopen door Britse wapenfabrikanten. Maar het gaat Grimonprez niet primair om deze (bekende) schandalen, maar om de greep die de wapenlobby op regeringen heeft, met als resultaat oorlogen.

Toeval?
Is het toeval dat altijd een paar maanden na Israëlische invasies in Gaza er een Israëlische wapenbeurs is? Dient Gaza als show­terrein voor nieuwe wapens?

Shadow world suggereert dat de door president Bush aangekondigde permanente oorlog tegen het terrorisme ook sterk door de wapenlobby is beïnvloed. Geen vruchtbaarder klimaat voor de wapenbranche dan een constante sfeer van dreiging en angst. Dat oorlogen, zoals in Irak, ook nog eens steeds meer geprivatiseerd worden, maakt de invloed van de wapenlobby nog groter.

Verontrustend
Shadow world geeft een verontrustend beeld van de krachten achter oorlogen, maar gooit te veel op één hoop. De Britse smeergeldschandalen zijn van een andere orde dan, om maar iets te noemen, het ook in de film aangehaalde Iran-Contraschandaal in 1986. In het eerste geval ging het om geld, in het tweede om geheime Amerikaanse steun aan een rechtse guerrillastrijd in Nicaragua.

Het is al te eenvoudig om iedere oorlog te verklaren uit de duivelse invloed van de wapenbranche. Dat neemt niet weg dat Grimonprez alleen al door de schijnwerper op de duistere schaduwwereld van de wapenindustrie te richten, een urgente film heeft gemaakt.

Shadow World

Regie Johan Grimonprez
Te zien in De Balie, Filmhallen, Kriterion

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden