Plus

Seydou Keïta in Foam: de man die Mali op de foto zette

Tienduizenden landgenoten portretteerde de Malinese fotograaf Seydou Keïta tussen 1948 en 1962. Aanvankelijk met niet meer dan een gekreukt laken als achtergrond.

Drie vrouwen laten zich portretteren voor de Peugeot 203 van Seydou Keïta. In het spatbord is de reflectie van de fotograaf te zien Beeld Seydou Keïta

Toen de Franse conservator en fotohistoricus André Magnin in 1991 op een tentoonstelling in New York drie foto's zag van een 'anonieme fotograaf te Bamako', was hij zo geïntrigeerd dat hij wilde weten wie die Afrikaanse fotograaf was.

Magnin toog naar Mali en liet de foto's zien aan de eerste de beste fotograaf die hij zag - een man die voor de deur zijn camera's aan het repareren was.

Natuurlijk wist die door wie de foto's waren gemaakt: Seydou Keïta. Hij wist ook waar Keïta woonde: in Bamako-Koura, tegenover de gevangenis.

Magnin vond het huis van Keïta, maar die stond net op het punt naar de moskee te gaan, Magnin moest later maar terugkomen. Pas bij zijn derde bezoek liet Magnin zijn drie foto's zien, en wist hij dat hij de fotograaf had gevonden naar wie hij op zoek was.

Hij was allang gestopt, maar zijn negatieven - meer dan 10.000 stuks - had hij in een grote kist bewaard, voor het geval er nog klanten een afdruk wilden nabestellen.

Internationale roem
Magnin mocht de kist meenemen, er werden nieuwe zwart-witafdrukken gemaakt van Keïta's negatieven en zijn werk werd geïntroduceerd in de kunstwereld. Het bezorgde hem vrijwel direct internationale roem.

Untitled (1952-1955) Beeld Seydou Keïta

Keïta werd 'omstreeks 1921' geboren in Bamako, destijds de hoofdstad van Frans-Soedan, als zoon van een timmerman. Zijn eerste camera kreeg hij in 1935 van een oom die in Dakar was geweest, een Kodak Brownie. Keïta leerde er zelf mee omgaan, naar eigen zeggen had hij toen nog nauwelijks moderne fotografie gezien.

Tussen 1948 en 1962 was Keïta studiofotograaf en portretteerde hij tienduizenden landgenoten in zijn provisorische studio, die uit weinig meer bestond dan zijn gekreukte laken.

Zondagse kledij
Zijn cliëntèle kwam in zondagse kledij; in jurken met opvallende stoffen en extravagante vormen, met traditionele hoofdtooien of juist in een westers maatpak met das of strik.

Soms namen ze hun grootste bezit mee, en anders had Keïta voldoende rekwisieten waarmee men zich kon laten vereeuwigen. Op zijn foto's zijn bijvoorbeeld tal van instrumenten te zien, maar ook een naaimachine en een enorme radio, een duur horloge, een geweer en een plastic bloem.

De belangstelling was groot, op goede dagen deed Keïta wel veertig portretsessies achter elkaar. En zijn faam groeide. "Wie zich niet door Seydou Keïta heeft laten fotograferen heeft helemaal geen foto," zeiden de mensen in Bamako.

Toen hij begon, kostte een afdruk op het kleinste formaat slechts 25 franc, later stegen zijn prijzen naar 300 franc voor een foto bij daglicht, en 400 franc voor een studiofoto met kunstlicht (elektriciteit kostte geld). Keïta verdiende zoveel dat hij maar liefst twee auto's kon kopen: een Peugeot 203 en een Simca Versailles.

Untitled 1956 Beeld Seydou Keïta

In 1962 werd Keïta door de nieuwe socialistische regering aangesteld als officiële hoffotograaf, waardoor hij genoodzaakt was zijn portretstudio te sluiten.

Hij bleef als staatsfotograaf actief tot zijn pensioen in 1977; de foto's uit die periode zijn in het bezit van de Malinese overheid of mogelijk verloren gegaan bij brandstichtingen tijdens de opstanden die volgden op de staatsgreep in 1991. In 1998 deed Keïta nog een modeshoot voor Harper's Bazaar, in 2001 overleed hij in Parijs.

Zwarte of rode inkt
In Foam zijn nu 160 prints te zien, waarvan 70 vintage prints; het zwart-wit steekt prachtig af tegen de gekleurde wanden.

Ze zijn - min of meer - chronologisch geordend. De datering van de bewaard gebleven afdrukken was geen probleem; Keïta zette achterop altijd een stempel met zwarte of rode inkt. Voor de datering van de dia's werd goed gekeken naar de achtergrond, die om de paar jaar werd vervangen.

Op de vroegste foto's poseert iedereen tegen een gekreukt laken, later gebruikt Keïta een doek met een (escheriaans) patroon van bloemetjes, weer later doeken met een bladmotief en een arabeskpatroon.

Soms fotografeerde hij gewoon buiten; er waren ook klanten die graag met zijn auto op de foto wilden. Zo zijn in Foam een vintageprint en een reuzeafdruk te zien van drie vrouwen die zich op hun paasbest voor Keïta's glimmende Peugeot 203 hebben laten vereeuwigen. Mooi detail: in het spatbord is zijn eigen reflectie te zien.

Seydou Keïta, Bamako Portraits. Foam, ­Keizersgracht 609, t/m 20/6.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden