Plus Klapstoel

Serdar Manavoglu: 'Ik donderde zowat uit de kast'

Serdar Manavoglu (1977) is programmeur bij Paradiso. Hij nam in 2012 het initiatief voor een Turkse boot bij de Canal Parade en is sinds dit jaar ambassadeur van de Gay Pride.

Serdar Manavoglu: 'Op veel plekken heb je vrijheid, maar in Amsterdam kun je echt vrij zijn.' Beeld Harmen de Jong

Amsterdam

"Mijn stad en de mooiste van de wereld. Ik denk ook gelijk aan Istanboel, want voor mij horen die twee bij elkaar. Ik heb veel gependeld tussen Amsterdam en Istanboel, vanwege mijn roots - mijn ouders komen ervandaan - maar ook vanwege mijn werk als programmeur bij Paradiso van muziek uit Turkije, de Balkan en het Midden-Oosten."

"Op veel plekken heb je vrijheid, maar in Amsterdam kun je echt vrij zijn. Ik ben opgegroeid in De Pijp, ik was altijd wel ergens tussen de Albert Cuypmarkt en het Sarphatipark te vinden."

Pink Istanbul

"Mijn grootste kindje. Het was een van mijn ­eerste programma's met stichting Pera in Paradiso en ik verwachtte 300 mensen, maar het was meteen volle bak. Het was of ik thuis een feestje gaf en al mijn vrienden uitnodigde. Ik had nog nooit zo veel Turkse en andere niet-westerse lhbt'ers bij elkaar gezien. Afgelopen april was de tiende en laatste editie."

"Istanboel is de grootste stad in het Midden-Oosten waar homoseksualiteit relatief geaccepteerd is. Turkije is een van de weinige landen waar homoseksualiteit nooit gecriminaliseerd is geweest. Op ­papier dan, want in de praktijk kom je zeker discriminatie tegen als homo of transgender."

"Ik ging wel acht keer per jaar naar Istanboel. De laatste tijd wat minder, sinds het Gezipark­oproer. Mijn liefde en motivatie voor de stad zijn wat bekoeld, omdat veel van mijn vrienden met idealistische ideeën monddood zijn gemaakt. Het is niet meer de stad die ik kende."

Ambassadeur

"Ik ben gevraagd dat voor de Gay Pride te zijn. Het thema dit jaar is heroes en de organisatie zei tegen me: jij bent voor een bepaalde groep Amsterdammers een held. Tot dan toe had ik daar helemaal niet bij stilgestaan."

"Ik was degene die helden uitnodigde, de mensen die ik programmeerde voor Paradiso zijn mijn heroes, vaak Turkse of andere mediterrane artiesten die open zijn over hun homoseksualiteit of zangers die ook activist zijn. Het was een hele eer te horen dat mensen mij ook zo zien."

"Ik heb getwijfeld of ik het wilde. Op de voorgrond treden ligt me niet zo goed. Het Pride-ambassadeurschap is ook for life. Maar op een gegeven moment dacht ik: als je eenmaal ambassadeur van de Gay Pride bent, gaat niemand je meer voor homo uitschelden, want dan ben je zó homo en zó activistisch dat het een beetje lullig is als je dat nog gaat benoemen."

Minderheid

"Ik ben een minderheid in een minderheid. Dat heb ik tien jaar geleden voor het eerst echt gevoeld toen ik in Berlijn een voorstelling zag die Bist du schwul oder bist du Türke? heette: Ben je homo of ben je Turks?"

"Een rare titel vond ik dat, maar toen ik met de acteur ging praten legde hij uit dat als je als Turkse homo ervoor durft uit te komen dat je homo bent, Duitsers je als sterk en geïntegreerd zien. Als je niet uit de kast komt, ben je in hun ogen een ongeïntegreerde Turk. In de Turkse gemeenschap speelt het precies andersom: als je uit de kast bent, ben je geen echte Turk of moslim en als je in de kast blijft, krijg je juist respect."

"Die gespletenheid is precies wat Turkse ­homo's in Nederland overkomt, maar ik ben niet het een of het ander. De ene dag voel ik me Turk, de andere dag meer homo of Nederlander of wat dan ook. Dat is ook de boodschap die ik wil uitdragen als ambassadeur, vooral aan alle jonge lhbt'ers die met die status van minderheid in een minderheid te maken hebben: ik hoop dat je zo snel mogelijk inziet dat jijzelf de enige bent aan wie je loyaal hoeft te zijn."

Turkse boot

"Met Döne Fil heb ik in 2012 een Turkse boot in de Canal Parade georganiseerd. Ik wilde dat al heel lang, maar het is ontzettend duur. Voor een boot ben je al gauw 20.000 euro kwijt. Ik probeerde het eerst met steun van Turkse ­ondernemers, maar die wilden hun naam niet verbinden met iets gays. Toen in 2012 400 jaar Nederlands-Turkse betrekkingen werden gevierd, grepen we onze kans, want we wisten dat er geldpotjes zouden vrijkomen."

"De boot was een kantelpunt, want dat Turkse homo's bestaan was niet meer te ontkennen. ­Iedereen had ons gezien: voor het oog van de camera voeren we met een glaasje prosecco in de hand over de grachten. In de jaren erna kwam er een Marokkaanse boot en een Iraanse."

"Na afloop kregen we een shitlading kritiek over ons heen. Onder meer omdat mensen dachten dat we de Turkse vlag aan de boot hadden gehangen. Dat was niet zo, want ik wist dat het problemen zou opleveren. We hadden wel rode T-shirts laten maken, met op de een sterretje en op de andere een halve maan. Maar formeel was er geen vlag."

Eerwraak

"Na mijn studies politicologie en geschiedenis aan de UvA heb ik op de bestuursdienst van de gemeente gewerkt, waar ik een project deed over eergerelateerd geweld en mensenhandel. Daar kwam ik ook vanwege mijn Turkse achtergrond."

"Het was een pittige ­opdracht. Ik kende het onderwerp goed uit de Turkse cinema, omdat de overheid via die weg eergerelateerd geweld onder de aandacht heeft willen brengen. Maar het is lastig aan te pakken. Het heeft namelijk sterk te maken met je sociale positie: hoe zwakker die is, hoe eerder je ermee te maken krijgt. Dan lijkt het net alsof eerwraak een probleem van de pizzabakker is en niet van de arts, maar het is een maatschappelijk probleem."

"Ik las casussen van bijvoorbeeld Hindoestaanse, Marokkaanse of Turkse gezinnen, waaronder een meisje dat zichzelf in brand stak. Het was voor het eerst in mijn leven dat ik mijn gevoel moest loskoppelen van mijn ratio. Ik vond het een heel zware baan."

Uit de kast

"Op mijn 27ste heb ik mijn familie en vrienden verteld dat ik op mannen val, mijn ouders als laatste. Niemand had er echt problemen mee, behalve zij. Dat kwam ook doordat ik niet alleen uit de kast kwam, maar ongeveer uit de kast donderde, want ik vertelde er meteen bij dat ik al een vriend had met wie ik wilde trouwen en dat we ook een zoontje kregen."

"Het was een zware klap voor mijn ouders, maar ook voor mij, want we hebben een paar jaar geen contact gehad. In hun ogen was het een keuze, en dat vonden ze ingewikkeld. Pas sinds een tijdje hebben we weer een goede band."

"Ik had weleens vriendinnen, dus ik dacht nog: misschien ben ik bi en als het lukt, ben ik wel hetero. Maar ik werd verliefd op een man, met wie ik al 13 jaar samen ben."

Huwelijk

"Drie jaar geleden zijn we getrouwd in de Tolhuistuin. Het was een multicultibruiloft. Toen ik om me heen keek, dacht ik: de multiculturele samenleving is helemaal niet mislukt! Zo divers en kleurrijk en uitbundig was het feest."

"Mijn ouders waren er helaas niet bij, dat was net te moeilijk. Dat was heel emotioneel, maar ik moest het ook accepteren. De rest van mijn familie was er wel, zelfs uit Turkije. Toen mijn moeder achteraf het filmpje van de bruiloft zag, had ze spijt."

Sloten

"Twee jaar geleden zijn we verhuisd, op zoek naar meer rust en ruimte. Binnen de Ring zijn wel rustige plekken, maar dan met een tuintje van 10 m2. Nu hebben we een tuin van 200 m2 met planten en een vijgenboom, moerbeiboom en kersenboom uit Bodrum. Met de tram ben ik in 20 minuten in het centrum."

Grup Yorum

"Van kinds af aan kreeg ik hun muziek mee, heel activistisch, heel links. Pas later kwam ik erachter dat ze een ongekende hoeveelheid liedjes hebben geschreven en al heel lang meegaan. Dat kunnen ze omdat er elke keer een ­andere leadzanger is, aangezien die telkens wordt gearresteerd."

"Ze hebben de twijfelachtige eer de band te zijn met de meeste jaren gevangenisstraf op hun naam. In Turkije spelen ze in stadions voor duizenden mensen, maar ik wilde ze graag in Paradiso hebben. Het was niet lang na de rellen in Gezipark en ineens stonden allemaal verschillende activistische groepen die voorheen niets met elkaar te maken hadden bij elkaar in de zaal. Dat was een unicum."

"Het waren ook nog eens drie generaties: van opa en oma tot heel jong. Ik heb maar één spandoek hoeven weghalen. Verder ging het helemaal goed. Een paar jaar later zijn andere optredens van de groep afgelast, omdat er veiligheids­issues waren."

De coup

"Ja, de mislukte coup. Ja. Die gaat nog heel lang het geloof in elkaar en de verhoudingen in de Turkse maatschappij bepalen. Er is nog veel ­onduidelijk en ook veel onveiligheid. Op de avond zelf voelden mensen zich onveilig omdat er mensen werden doodgeschoten."

"Ik ga niet eens in op de vraag wie het heeft gedaan, maar het vertrouwen is voor lange tijd weg. In Turkije is men altijd al nationalistisch en heetgebakerd geweest. Maar het zijn ook aimabele en speelse mensen, het is net of dat kinderlijke en lieve van elkaar bewust is weggekrast om een eeuwige ruzie in stand te houden waardoor mensen op hun pluche kunnen blijven zitten."

"Europa is er ook niet immuun voor. Schrijfster Elif Shafak waarschuwde laatst in een opiniestuk dat die vijandigheid ook hier ontstaat. In Polen en Hongarije zie je de polarisatie en verharding al. Heel eng wat daar gebeurt."

Marieke Samallo

"Ja ik ken haar wel. Ze is van Milkshake en Air en ze heeft een kindje, waar ze druk mee bezig is. Milkshake is een van de leukste festivals van de stad."

Canal Parade, vandaag, 12.30-17.00 uur. Route: Oosterdok, Nieuwe Herengracht, Amstel, Prinsengracht, Westerdok.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden