PlusPS

Senioren willen er massaal wonen, maar waar moet het Knarrenhof komen?

Voor het nog te realiseren Amsterdamse Knarrenhof - een woonproject voor senioren, geïnspireerd op de hofjes van vroeger - hebben zich al 970 ouderen ingeschreven. Maar een locatie vinden blijkt lastig. 'Je wilt toch naar de opera kunnen.'

Beeld Stella de Kort

Met leeftijdsgenoten samenwonen in hun eigen Knarrenhof - als het aan de zussen Jeske (65) en Nelleke Reijs (67) ligt, wordt het net als in De Pijp. Daar wonen ze al meer dan dertig jaar en nog steeds met veel plezier.

Maar ze ­worden er niet jonger op en de buurt verandert snel; meer kinderen en tweeverdieners die lange dagen maken om hun ­hoge hypotheek te kunnen betalen. Het zijn ­misschien kleine ergernissen, maar het valt niet mee om nieuwe ­bestuursleden te vinden voor hun VVE en bijna niemand die zijn stoepje nog veegt. "Het verloop is groot. Er is nog maar weinig betrokkenheid."

"Het lijkt me leuk om met gelijkgestemden te wonen," zegt Nelleke Reijs, die tijdens haar werkende leven onder meer lerares was. ­"Goede buren zijn er voor elkaar," zegt haar zus Jeske, die werkte als beleidsadviseur. "Maar wel op een manier dat je je autonomie houdt."

Precies zoals ze hun buurt kennen en waarderen, dus. In De Pijp kwamen ze zo'n twintig jaar ­geleden door een toevallige samenloop van omstandigheden terecht in hetzelfde appartementencomplex. Nu hebben ze beiden belangstelling voor een plek in het eerste Amsterdamse Knarrenhof.

Stapelen
In Zwolle start volgende maand de bouw van het allereerste Knarrenhof met 48 woningen rond een binnentuin, met eigen voordeuren. Dat privacy daarmee verzekerd is, spreekt de zussen Reijs aan. Wie aanspraak wil, zoekt de binnentuin op. "Je zit toch in dezelfde levensfase, of je nou vijftig bent of negentig," zegt Jeske Reijs. En er is altijd wel een goede buur bereid tot een helpende hand. Haar zus Nelleke: "De een kan dit nog, de ­ander kan dat nog."

Dat het Knarrenhof niet het exclusieve domein van hoogbejaarden moet worden, blijkt alleen al uit de naam. Die is ontleend aan de Krasse Knarren, een sketch van Van Kooten en De Bie. Een goede spreiding van de leeftijdsgroepen is ook wel zo praktisch.

"Het is handig als ook over tien jaar nog iemand de dakgoot kan schoonmaken," zegt Peter Prak. Met architect Eerde Schippers bedacht hij de hofjes als eigentijdse oplossing voor ouderenhuisvesting. En toch oer-Hollands, gezien de hofjes waar ouderen in ­steden als Haarlem, Leiden en Amsterdam vanaf de late middeleeuwen werden ondergebracht.

In zestien gemeenten werkt de stichting rond Prak al aan een Knarrenhof, in zo'n zeventig gemeenten hebben ­ouderen zich ingeschreven als belangstellenden. Standaard is een hofje van ten minste zestien woningen, dat zich gemakkelijk laat uitbreiden tot meer appartementen.

Zo ligt het in Amsterdam voor de hand de eenheden te ­stapelen op meer verdiepingen vanwege de dure grond. Buiten de stad kiest de stichting voor hofjeswoningen met één verdieping en een slaapkamer boven. "Wij vinden: zolang je nog goed ter been bent, houd je die dagelijkse ­fitness er gewoon in."

Hechte groep
Beneden slapen kan altijd nog, zegt Prak in een huiskamer in Zuidoost tijdens een vergadering van een delegatie van de ­alweer 970 Amsterdammers die zich hebben ingeschreven voor een plek in het eerste Amsterdamse Knarrenhof. Samen moeten de leden die hoog op de wachtlijst staan het eens zien te worden over 'hun' hofje.

De achterliggende gedachte van de stichting: naarmate de bouw in zicht komt en lastige beslissingen vraagt van de aanstaande ­bewoners, vormt zich vanzelf een hechte groep. Of: ­noaberschap, zoals Prak het graag noemt, met het ­Twentse woord voor gemeenschapszin. Wie niet kan ­leven met de keuze van de meerderheid, kan zich altijd nog terugtrekken. "Goed noaberschap begint al bij de planvorming."

Aan belangstelling heeft het Knarrenhof geen gebrek. De stichting telt landelijk al meer dan vijfduizend leden. Het idee om met leeftijdsgenoten in één hofje te wonen, leeft duidelijk. Met vooral één groot schrikbeeld dat hen ertoe brengt om zich in te schrijven, volgens Prak: "Niemand wil eenzaam ouder worden." Dat is dan ook de kern van wat de stichting te bieden heeft, volgens Prak. "Wij organiseren aardige buurmannen en buurvrouwen."

De opbouw uit universele hofjeswoningen houdt de kosten binnen de perken, volgens Prak. Zijn stichting bouwt al vanaf zo'n 160.000 euro per hofjeswoning. Bijzonder, want alle aanpassingen die ouderen in staat stellen langdurig zelfstandig thuis te blijven wonen, maken een ­woning zo tienduizenden euro's duurder.

Zorg
Juist daarom houdt de stichting streng vast aan het ontwerp. "Kopers zeggen weleens: 'Hoezo mag de badkamer niet kleiner? Ik kóóp het toch?' Dan leg ik uit dat ze het ­later ook weer kwijt moeten kunnen aan een volgende bewoner."

De standaardopzet met ruime badkamers en slaapkamers maakt de hofjeswoningen meteen geschikt voor verpleging aan huis, zodat de bewoners hun huis niet hoeven te verlaten als ze hulpbehoevend worden. Juist daarom is het Knarrenhof volgens Prak een uitkomst voor gemeenten. Wethouders zien immers steeds meer zorgkosten op zich af komen.

Behalve voor een atelier schiet in het hofje vaak ook ruimte over waar de thuiszorg, een nachtzuster of een fysiotherapeut praktijk kan houden. Dat maakt dergelijke zorg meteen stukken goedkoper, volgens Prak. "Als wethouders van Financiën, Zorg en Wonen met elkaar ­praten, lukt het vaak wel om de gemeente te overtuigen."

Buiten de Ring
Toch blijft het in Amsterdam een lastig verhaal. De spanning op de woningmarkt maakt het moeilijk om in deze stad een geschikte locatie te vinden. De stichting begint de zoektocht altijd met een 'rollator range' van 250 meter rond supermarkten, maar daarmee kom je in Amsterdam bijna per definitie op dure plekken uit.

"We zijn in Amsterdam al vier jaar bezig." De boodschap bij de voor hun vergadering samengekomen leden is dan ook: het eerste Amsterdamse Knarrenhof kan weleens buiten de Ring ­terechtkomen. En aan alle Amsterdamse leden dus de vraag of ze daarin mee willen gaan.

Maar die zijn stuk voor stuk toch wel erg aan de stad ­gehecht. "Voor mij is het wel een volstrekte voorwaarde om in Amsterdam te blijven, zeker nu ik ouder word," zegt Jeske Reijs. Dus of Zuidoost nu een optie is? "Ik wil toch binnen dezelfde sociale kring blijven. De plek is daarvoor erg bepalend." Nelleke: "Je wilt toch naar de bioscoop, naar de opera."

"Dat willen we allemaal," zegt Prak. "Maar als het bedrag per hofje daardoor niet meer met een twee begint, maar met een zes, wordt de spoeling dun."

Inschrijven

Het Knarrenhof is voor mensen met een sociaal inkomen tot drie keer modaal, en is vooral bedoeld voor ­ouderen die zo lang mogelijk zelfstandig willen wonen en sociaal actief zijn - en dat willen blijven. Er is geen leeftijdsgrens, de stichting houdt het op 'mensen tussen de 50 en 113 jaar'.

­Inschrijven kan nog steeds via www.knarrenhof.nl (vanaf 17 april vraagt de stichting een ­eenmalig ­inschrijfbedrag van 15 euro per huishouden). Op dit moment is er nog geen zicht op een geschikte locatie voor het Amsterdamse Knarrenhof.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden