Schrijver Thomas van der Meer: ‘Ik wil niet de indruk wekken dat ik namens een groep spreek.’

PlusInterview

Schrijver Thomas van der Meer: ‘Een transitie is geen keuze, maar noodzaak’

Schrijver Thomas van der Meer: ‘Ik wil niet de indruk wekken dat ik namens een groep spreek.’Beeld Ernst Coppejans

Thomas van der Meer schreef een roman gebaseerd op zijn eigen ervaringen: zes jaar geleden ging hij in transitie. ‘Ik zocht een wat lichter verhaal.’

In zijn debuutroman Welkom bij de club gebruikt Thomas van der Meer (1986) de termen transseksueel en transgender door elkaar. De hoofdpersoon weet niet welk woord hij moet gebruiken: transgender is een mooier en frisser woord, maar transseksualiteit gaat niet over gender. “Tegenwoordig zeg ik dat ik een transseksuele achtergrond heb,” zegt Van der Meer. “Als ik het een naam moet geven.” Hoewel hij benadrukt dat het fictie is, baseerde hij het boek op zijn ervaring: zes jaar geleden ging hij in transitie. In zijn boek combineert hij droge beschrijvingen van het ongemak waarmee hij op zijn werk te maken kreeg met intieme in­kijkjes in een transitie. Het levert een gebalanceerde en eigenzinnige vertelling op, die speelt met gender, het idee van ‘normaal’ en hokjesdenken.

Wat is het voordeel van een literaire roman boven, zeg, een autobiografie?

“Ik wilde niet zozeer mijn eigen ervaringen vertellen, het ging om het idee dat je heel weinig invloed hebt op hoe mensen naar je kijken. De hoofdpersoon krijgt op verschillende momenten in zijn leven een andere identiteit. Eerst is hij voor de buitenwereld een heteroseksuele vrouw. Daar horen bepaalde aannames bij. Daarna wordt hij gezien als transseksueel, en ten slotte als man of homoseksuele man. Wie ben je dan werkelijk?”

Wat hoopt u met uw boek toe te voegen?

“Toen ik in transitie ging, stuitte ik vooral op autobiografische verhalen. Zware kost jongen! Ik zocht een wat lichter verhaal.”

Typeert dat uw schrijven, dat lichte?

“Hopelijk. Ik probeer lucht te geven. Er is iets met komische en tragische situaties waar ik graag gebruik van maak. In een interview zei A.M. Homes dat humor geen oppervlakkige afleiding is van de ernst, maar een toegangsweg. Door een lezer aan het lachen te krijgen, kun je die lezer meenemen in het verhaal. Dat geloof ik ook.”

Hoe bent u uw transitie ingegaan?

“Héél ongeduldig. Transseksualiteit had een grote invloed op mijn leven. Ik had nooit ambitie ontwikkeld, omdat ik niet wist wat ik moest gaan worden.” Lachend: “Ik vond een formulier waarop ik voor mijn transitie drie eigenschappen had ingevuld, voor een cursus. Ik was gegaan voor laks, lui en apathisch.”

Waar kwam die apathie vandaan?

“Ik zag geen mogelijkheden, bijvoorbeeld als ik dacht aan het krijgen van kinderen. Ik zag mezelf niet als moeder, omdat ik me al sinds jonge leeftijd geen vrouw voelde. Maar ik zag mezelf ook niet als vader, omdat ik er niet uitzag als een man. Dat soort situaties kregen steeds meer invloed op me.”

“Een arts legde me eens uit dat transseksualiteit is aangeboren: je bent in de baarmoeder aan te veel of te weinig testosteron bloot­gesteld. Het komt erop neer dat je je lichaam niet herkent. Je ziet dat je lijf niet klopt.”

Wat heeft dat tot gevolg?

“Ik schrok van mijn lichaam. Dat gebeurde heel vaak en hield nooit op, waardoor het een steeds grotere rol kreeg in mijn leven. Ik vond het belangrijk om dat fobische karakter van transseksualiteit weer te geven in mijn roman, omdat een transitie vaak wordt neergezet als een wens of keuze, in plaats van een noodzaak. Ik begrijp niet dat mensen die zeggen trans­gender te zijn niet geopereerd willen worden. Maar: ik wil voor mezelf spreken, niet de indruk wekken dat ik namens een groep spreek. Ik vind het zelf ook vervelend als iemand op tv dat doet.”

Er is nu veel aandacht voor transgenders in de media. Wat vindt u daarvan?

“Je kunt overkill krijgen van transseksuele mensen op televisie, maar het kan ook zijn dat de samenleving daar even mee moet worden gebombardeerd en dat het goed is voor de emancipatie op de lange termijn.”

U heeft er ook last van gehad, lijkt het.

“Ja. Door dat programma van Arie Boomsma sloeg een collega heel erg aan op mijn transitie. Ze wilde van alles vragen. Werd ik ook zo geopereerd? Hoe ging dat dan? Heel vervelend.”

Uw boek is heel lichamelijk: het gaat veel over borsthaar, operaties, littekens. Tegelijk vindt u het niet fijn het daarover te hebben.

“Het is niet oké om intieme vragen te stellen over iemands transitie. Aan de andere kant wordt het naar de taboesfeer verbannen als er nooit over wordt gepraat. Ik doe er niet omzichtig over, omdat ik wil dat de lezer meegaat in transitie. Maar: het is een roman. Voor mij voelt het niet zo persoonlijk.” Lachend: “En daarnaast: ik vond dat ik het behoorlijk smaakvol had opgeschreven, ha!”

Thomas van der Meer: Welkom bij de club.
Uitgeverij Pluim, €19,99.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden