Plus

Schrijver neemt Amsterdammers mee op expeditie

Twee weken lang neemt schrijver en reiziger Arita Baaijens inwoners mee op expeditie door Amsterdam. 'Het gaat erom dat we meer stil gaan staan bij onze omgeving.'

Arita Baaijens, de woestijnvrouw die nu op safari gaat door Amsterdam Beeld Ernst Coppejans
Arita Baaijens, de woestijnvrouw die nu op safari gaat door AmsterdamBeeld Ernst Coppejans

"Als je er een gewone kaart van Amsterdam bij pakt, zie je wegen, straten, rivieren, hoogtelijnen, maar wie naar buiten stapt, beleeft de stad heel anders," zegt schrijver en ontdekkingsreiziger Arita Baaijens (62).

"We ruiken, we voelen, maken herinneringen en zijn aangetrokken tot bepaalde objecten. Die indrukken ontbreken op een kaart."

Maar die zijn volgens Baaijens minstens zo belangrijk.

"Als er een besluit wordt genomen over de inrichting van onze stad bijvoorbeeld, wordt er slechts naar objectieve data gekeken, maar iedereen zal het erover eens zijn dat er meer is dan dat; de stad bestaat ook uit onzichtbare componenten zoals herinneringen, verhalen en gevoelens die sommige plekken oproepen. Daar moet ook rekening mee worden gehouden."

Kennismaken met een boom
Baaijens gaat daarom vanaf vrijdag twee weken lang op ontdekkingsreis door Amsterdam om samen met inwoners een nieuwe kaart te maken. "Het is een vervolg op het boek Paradijs in de Polder, dat vorige week is uitgekomen."

In het boek zijn 132 pagina's gevuld met oefeningen 'om de omgeving eens écht te ontdekken'. Van kennismaken met een boom - 'Trek warme kleren aan en ga rond schemertijd op humusrijke grond onder een dekentje met je hoofd bij een boomstam liggen' - tot onderzoek met tastzin - 'Voel aan alles!'

Zijn bakstenen ruw of glad, is gras stevig of slap en wat is de temperatuur van een slootje? "Maar als er alleen een boek is, dan gaan mensen het mooi niet doen."

De schrijver neemt anderen daarom graag bij de hand om haar visie te delen "De stad is immers niet slechts een decor waar we ons doorheen bewegen. Het is onderdeel van onze cultuur, van ons leven."

Maar ook voor Baaijens is dat inzicht niet altijd vanzelfsprekend geweest.

Arita Baaijens

1956 Geboren in Ede
1974 Studie biologie aan de Vrije Universiteit
1982-1990 Werkzaam bij bureau Milieuzaken
1988 Eerste soloreis in de Egyptische woestijn
1993 Eerste boek Een regen van eeuwig vuur
2007 Eerste tocht naar Siberië
2018 Boek Paradijs in de Polder – ontdekkings­reis door Amsterdam

"Ik ben opgeleid als milieubioloog en werkte jaren voor de overheid. Maar ik wist: vroeg of laat ga ik ervandoor. Dan trek ik de wereld in. Het liefst naar een woestijn waar ik voor langere periode kan verdwijnen."

Na enkele reizen met een Duitse ontdekkingsreiziger trok Baaijens op 32-jarige leeftijd alleen - met drie kamelen - door de Egyptische woestijn.

Keuze voor armoe
"Eenmaal terug in Nederland heb ik mijn baan opgezegd. Het ging niet meer. Ik kon allen nog aan de woestijn denken."

Jarenlang reisde Baaijens de helft van het jaar door de Egyptische woestijn; de andere helft schreef ze boeken en artikelen. Veel geld leverde dat niet op.

"Het was een bewuste keuze voor armoe," het offer voor een leven zonder plichten. "Ik ga nooit meer passen in de maatschappij."

Arita Baaijens in Kazachstan Beeld Wayne Poulsen
Arita Baaijens in KazachstanBeeld Wayne Poulsen

Maar ook toen Baaijens de connectie verloor met de woestijn - 'Ik was uitgeleerd, denk ik' - was een bestaan in Nederland geen optie.

"Ik ging op zoek naar een nieuwe obsessie." Ze vertrok naar Siberië, waar ze te paard rondtrok en onderzocht hoe mens en landschap elkaar beïnvloeden. "Dat was de voorloper van wat ik nu in Amsterdam ga doen."

In Siberië ontdekte Baaijens dat er niet slechts één werkelijkheid is. "Ik raakte geïntrigeerd door het lokale geloof in natuurgeesten. Iets waar wij in de westerse wereld onze neus voor ophalen. Als iets niet kan worden bewezen op een wetenschappelijke manier is het volgens ons niet waar."

Eurocentrisch? "Ja, arrogant bijna." De omgeving waarin iemand opgroeit, de cultuur, de leeftijd - het zijn allemaal aspecten die volgens de schrijver van invloed zijn op de omgeving. Baaijens herhaalt het vaker: "Er is meer om ons heen dan straten en wegen."

De ontdekkingsreis door Amsterdam, waarbij inwoners elke dag kunnen aanhaken, moet dan ook resulteren in een subjectieve kaart van Amsterdam. "Natuurlijk staan daar straten op, maar ook gevoelens, herinneringen, inzichten, ontdekkingen en verhalen van mensen die we onderweg spreken."

"Het gaat erom dat we meer stil gaan staan bij onze omgeving." Wat dat ons brengt? Een leuker leven. Gegarandeerd."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden