Schrijver Joost Zwagerman overleden door zelfmoord

De bekende Nederlandse schrijver Joost Zwagerman heeft na een periode van depressies zelfmoord gepleegd.

Schrijver Joost Zwagerman met de Gouden Ganzenveer, die hij in 2008 ontving voor zijn oeuvre. Beeld anp
Schrijver Joost Zwagerman met de Gouden Ganzenveer, die hij in 2008 ontving voor zijn oeuvre.Beeld anp

De schrijver zou vanavond te gast zijn bij het programma Opium op Radio 4. In verband met zijn overlijden werd de uitzending aangepast.

Woensdagavond zou Zwagerman in het Van Gogh Museum zijn nieuwe essaybundel 'De stilte van het licht, schoonheid en onbehagen in de kunst' presenteren. Museumdirecteur Axel Rüger zou het eerste exemplaar in ontvangst nemen en schrijver Oek de Jong zou een toespraak houden over 'De stilte van het licht'.

In Pauw sprak Matthijs van Nieuwkerk zichtbaar aangeslagen over Zwagerman. Volgens van Nieuwkerk zat de schrijver niet altijd lekker in zijn vel. Zwagerman schoof regelmatig als gast aan bij De Wereld Draait door. 'Hij sprak zonder cynisme, maar met pure hartstocht en geestdrift over de kunsten (..) God, wat heeft hij ons geleerd man.'

Werk
Zwagerman (Alkmaar, 1963) debuteerde in 1986 op 22-jarige leeftijd met de roman De houdgreep, één jaar later gevolgd door de verhalenbundel Kroondomein. Drie jaar later bereikte Zwagerman met de roman Gimmick! (1989) een groot leespubliek, gevolgd door de bestseller Vals licht (1991) die genomineerd werd voor de AKO Literatuurprijs en in 1993 werd verfilmd.

Zijn werk werd vertaald en verscheen onder meer in Duitsland, Frankrijk en Japan. Hij schreef sinds 1985 essays en kritieken voor Vrij Nederland en was enige jaren columnist van de Volkskrant en NRC Handelsblad.

Wieg
Joost Zwagerman haalde begin dit jaar in Het Parool herinneringen op aan zijn vriend de dichter en schrijver Rogi Wieg. Wieg werd regelmatig opgenomen in psychiatrische ziekenhuizen, onderging elektroshocktherapie en deed driemaal een poging tot zelfmoord. Vanwege dat 'ondraaglijk geestelijk lijden' is hem deze zomer uiteindelijk euthanasie toegestaan.

'Ik had de indruk dat Rogi mij tijdens dat bezoek om goedkeuring vroeg voor zijn zelfmoord,' schreef Zwagerman. 'Telkens zei ik hem dat ik hem alles zou vergeven - maar vermoedelijk niet een geslaagde zelfmoord. Alleen al het feit dat ik hem niet kon en wilde missen, moest toch een reden zijn om in leven te blijven? Toch?'

Troostbrenger
De afgelopen jaren wierp de schrijver zich op als troostbrenger voor de nabestaanden van mensen die zelf een einde aan hun leven hadden gemaakt. Zo sprak hij in november 2010 in Rotterdam troostrijke woorden op een bijeenkomst voor de achtergebleven familieleden en vrienden van mensen die zich voor de trein hadden geworpen.

Die samenkomst werd georganiseerd door de NS en uitvaartverzorger Monuta, die aandacht wilden vragen voor de problematiek van zelfdoding. Zwagerman stelde toen'dat nabestaanden bij zelfdoding anders worden behandeld dan na ziekte of ongeluk.'

'Een zelfgekozen dood jaagt vele mensen op de vlucht,' zei Zwagerman. 'Je krijgt geen ach en wee, zoals na een natuurlijke dood. Bij een zelfmoord hebben de mensen het er maar liever niet meer over.'

Vader
De schrijver vertelde zijn gehoor destijds dat zijn vader rond de eeuwwisseling een poging tot zelfmoord had gedaan. 'Bij toeval werd hij gevonden, maar hij lag wel drie weken op de intensive care,' aldus Zwagerman toen. 'Dit was niet de bedoeling, zei mijn vader toen hij ontwaakte. Nu is hij blij dat hij nog in leven is, maar in die drie weken hebben wij een verpletterende stilte om ons heen ervaren.'

In 2005 schreef hij ook een boek over zelfdoding met als titel Door eigen hand. Op zijn eigen website schreef hij dat ieder jaar meer dan 30.000 mensen in Nederland zich van het leven proberen te beroven. Bij circa vijftienhonderd mensen slaagt die poging. 'Dat zijn meer slachtoffers dan er jaarlijks in het verkeer vallen,' aldus Zwagerman. Hij wilde in het boek duidelijk maken wat het betekent om een vriend, familielid of ouder door zelfmoord te verliezen.

Hulpdiensten bij het huis van Zwagerman in Haarlem Beeld anp
Hulpdiensten bij het huis van Zwagerman in HaarlemBeeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden