Plus Klapstoel

Schrijfster Karina Schaapman: 'Ik hunkerde naar een groot en gezellig gezin'

Karina Schaapman (1960) is schrijfster en oud-politicus. Haar kinderboekenreeks Het Muizenhuis bestaat vijf jaar en is in 33 landen verschenen. Dat wordt gevierd met een open huis in het atelier.

'Toen ik mijn moeder vroeg waarom iedereen altijd boos naar ons keek, zei ze: 'Meis, kin omhoog, borst vooruit' Beeld Harmen de Jong

"Ja, daar heb ik wakker van gelegen vannacht. Anders dan veel mensen heb ik geen prettige herinneringen aan mijn geboorteplaats. Binnenshuis was het heel erg fijn, met een liefhebbende moeder, met wie ik samen in een eenpersoonsbed sliep."

"Zij had haar land Indië moeten ontvluchten en kon niet wennen aan de mensen hier, aan het klimaat. Binnen was het warm en cosy, maar buiten was de wereld heel vijandig en dat begon al in het trappenhuis van onze portiekwoning."

"Een alleenstaande moeder was al not done, maar ze was ook nog een prachtige, exotische vrouw die zich opmaakte. Toen ik haar vroeg waarom iedereen altijd boos naar ons keek, zei ze: 'Meis, kin omhoog, borst vooruit. De mensen zijn bekrompen.'"

"Maar ze legde het niet goed uit, ik begreep de context niet. Een heel traumatisch incident, ik was een jaar of acht, was toen we op het balkon door buren werden bekogeld met ijsballen. Een ruit brak, en toen kreeg ze een ijsbal tegen haar oog, dat meteen heel dik werd. Er knapte toen iets bij haar."

"Ze is naar binnen gegaan en heeft de gordijnen gesloten om ze nooit meer te openen. Gebogen liep ze daarna over straat. Kin omhoog, borst vooruit, dat kon ze niet meer."

Marloes
"Op de hoek van de straat was een circus, maar daar hadden we geen geld voor. Ik zorgde ervoor dat ik water kon halen voor de artiesten. Zo kon ik toch op het terrein komen en door de spleten naar de voorstelling kijken."

"Toen ik te lang wegbleef, kwam mijn moeder me ophalen. En de circusdirecteur viel als een blok voor haar. Het was de eerste keer dat ik haar iets van iemand zag aannemen."

"Mijn moeder was een trotse vrouw, zelfs een kerstpakket van de gemeente wilde ze niet accepteren - tot mijn ­grote ongenoegen, want we hadden vaak honger. Maar die bewuste dag bij het circus had ze een kop koffie in haar hand en keek ze zo ondeugend. Zo had ik haar nooit eerder ­gezien. Dat was ook Leiden: het grote geluk van het ­circus en de circusdirecteur die in ons leven kwam."

Dertien
"Het circus ging failliet. Mijn moeder werd ziek. Een half jaar lang heb ik verwaarloosd en alleen in dat koude huis gewoond. Daar moest ik aan denken toen Jan Terlouw het in De Wereld Draait Door had over dat touwtje uit de brievenbus. Dat moet dan wel in de goede buurt hangen. Bij ons hing ook een touwtje, maar niemand die kwam helpen. Terwijl iedereen wist dat ik daar was, de buren, de huisarts."

"Het ambulancepersoneel dat haar kwam ­halen, moet de chaos in huis hebben gezien. Het moet hebben gestonken, want sinds mijn moeder me had verteld dat ze dood zou gaan, plaste ik elke avond in bed en dat werd nooit verschoond. Ik was dertien toen ze overleed. Die diepe eenzaamheid toen in Leiden, daar kan wat later gebeurde niet tegenop."

Vader
"Moeder overleden, en dan moeten ze iets met dat kind. Dan gaan ze de biologische vader opsporen. Het enige wat ik wilde, was dat mijn hond mee mocht, mijn vriendje, mijn kachel, mijn alles. Mijn vader bracht me naar Zaltbommel, naar zijn nieuwe vrouw, mijn nieuwe zus en broer."

"Ik weet nog dat we over de brug reden, hoor het hem nog zeggen: 'Dat is de toren van Bommel, maar eerst gaan we je hond naar het asiel brengen.' Ik mocht ook nooit meer praten over mijn moeder en over het circus al helemaal niet. En er was besloten dat het beter was als ik een 'nichtje' was; zo werd me in één dag mijn identiteit afgenomen."

Pleeggezin
"Ik moest in Den Bosch naar school, anders zou in Zaltbommel uitkomen dat ik géén nichtje was. Die huishoudschool was mijn redding. Bij gym moesten armen en benen bloot en zagen ze de blauwe plekken. Mijn vader was zeer gewelddadig - en in mij zag hij mijn moeder. Toen is wél geïntervenieerd."

"Er was een heel gedoe met de kinderbescherming, een juf van school heeft me opgenomen in haar gezin. Maar ik kon dat helemaal niet aan. Zo'n pleeggezin wil zijn best doen, helpen. Praten - in die tijd ook zo'n ding. Maar ik was zo dichtgeslagen, al het dierbare was me ontvallen."

"Ik voelde heel erg dat ik niet kon voldoen aan de wensen van mijn pleegouders. Ik ben ze eeuwig dankbaar, maar ik zat ik zo'n crisissituatie, ik moest opnieuw ­leren leven. Ik wilde weg, op mezelf."

Herman Brood
"En dan ben je zestien en ga je op kamers wonen, maar dat gaat schromelijk mis. Ik sliep op straat of in kraakpanden. Maar op het dieptepunt - dat is wel een rode draad in mijn leven, met de circusdirecteur, de juf van de huishoudschool - kwam er altijd iemand die hielp."

"En verdomd, daar was Herman Brood. Ik wist niet eens wie Herman Brood was. Maar een groep jongens kwam het café binnen waar ik veel rondhing, onder wie Herman. En hij vroeg: 'Ga je met me mee?'"

"Tuurlijk, want ik had niks te verliezen. Een paar weken later ging hij er in Groningen zomaar vandoor, zoals hij dat deed. Ik ben hem nog vaak tegengekomen. Amsterdam, had hij gezegd, daar moest ik naartoe. Ik kwam net uit de Albert Heijn toen zijn begrafenisstoet langskwam en ter plekke pech kreeg. Goena goena, zou mijn moeder hebben gezegd."

Stopera
"Ik heb met veel verdriet afscheid genomen van de politiek. Daar heb ik heel wat tranen om ­gelaten - maar toen wist ik nog niet dat ik Het Muizenhuis zou gaan maken. Ik vond het echt heel leuk om raadslid te zijn. Al denk ik niet dat ik er heel geschikt voor was, eigenlijk."

"Ik heb niet de bestuurlijke kracht om dingen tijdig van mijn schouders te laten glijden, iets omzetten in beleid en dat is het dan. Ik had onderwijs, kindermishandeling, eerwraak; zware onderwerpen, waar ik moeilijk afstand van kon ­nemen."

"Het heeft me mijn gezondheid gekost, want ik ging tot het gaatje. In plaats van na een nekhernia-operatie te revalideren zat ik aan de formatietafel. Tot het licht uitging. Een burn­out. Het heeft maanden geduurd voor ik van hier naar de brug kon lopen."

Harriët Freezerring
"Daar was ik heel verrast over, een lezersprijs van Opzij, dat in mijn ogen nooit aandacht had voor onderwerpen die ík belangrijk vond. Ik kreeg hem voor mijn strijd tegen vrouwenhandel. Dat vond ik wel heel eervol. Maar veel eervoller nog vond ik de Aletta Jacobslezing die ik in Groningen mocht houden. Over hoeren­lopen. Ja, dan komen we toch weer op dat ene ­onderwerp."

"Dat ik zo betrokken ben als het om prostitutie gaat, is niet zozeer omdat het mijn ­eigen verleden betreft. Maar toen ik daar open over had geschreven in Zonder Moeder, kreeg ik zo veel brieven en verhalen van mensen die vreselijke dingen hadden meegemaakt en geen gehoor hadden gevonden."

"Ze voelden: jij begrijpt wat er speelt en waarom het zo erg is. Als je je eigen geschiedenis hebt en openbaar maakt, komt het in grote mate naar je toe. Het is aan me gaan kleven. Maar ik kon niet in de politiek zitten en er niets mee doen."

Muizenboek
"Ik had als kind één kinderboekje: Het Muizenboek van Clinge Doorenbos. Dat was de wereld voor mij. Over een groot, gezellig gezin en daar hunkerde ik naar. Het eindigde met een grote bak gele vla met bessen."

"Of het nou komt doordat mijn moeder het duizend keer heeft voor­gelezen of door die dampende vla - want ik had vaak honger - toen ik besloot dat ik zelf een kinderboek ging schrijven, wilde ik zelf zo'n wereld creëren. Een wereld die je iedereen gunt, waar het gaat om insluiting in plaats van uitsluiting, waar zorg, liefde en aandacht zijn. Juist omdat ik het verschil heb ervaren."

"Ik had kunnen tekenen of schilderen, maar ik ben die wereld gaan bouwen. En het is ongelooflijk wat ik nu meemaak, Het Muizenhuis
is in 33 landen verschenen - ook landen die ­onderling met elkaar overhoop liggen. Maar mijn Sam en Julia gaan overal dwars doorheen."

"­Veiligheid en zorgzaamheid zijn universele kernwaarden. Nee, Het muizenhuis is niet één grote therapie zoals mensen denken. Het is mijn visie op wat belangrijk is voor kinderen. Een stapeling van mijn ervaringen, maar dan in positieve zin."

"In plaats van dat trappenhuis van mijn jeugd waar je zo snel mogelijk doorheen wilde, heeft Het muizenhuis een trappenhuis waar je samen wil komen en geheimen kunt ­delen."

Eli Content
"Aaaaaah! Mijn grote liefde. Ik denk dat er maar weinig mannen zijn die hun vrouw twaalf jaar lang elke dag een handgeschreven liefdesbrief geven met elke dag weer een andere kaft. Kijk, daar ligt de stapel van de afgelopen drie weken."
"Hij zat op een bankje voor café De Pels, ik liep langs. 'Wil je een kopje koffie?' vroeg hij. Toen zijn we in gesprek geraakt en sindsdien nooit meer uitgepraat. Zo fijn. En zo fijn dat mijn ­kinderen hem omarmd hebben. Mijn ex-man was getuige op ons huwelijk. Er zijn momenten dat ik wou dat dat mijn moeder dit kon zien. Haar liefde is zo'n sterke basis geweest - dat is het eerste ingrediënt dat je nodig hebt."

Moeder
"Het meest fantastische wat me is overkomen. Het liefst wilde ik zes, zeven kinderen, maar het is bij vier gebleven. Een enorme rijkdom dat ik fulltime moeder kon zijn, voor hen en voor alle vriendjes eromheen. Dat ik ze kon laten opgroeien in een harmonieuze situatie."

"Het leek wel een gaarkeuken bij ons, met al die volle pannen en al die kinderen in de rij met een bordje. Sinds anderhalf jaar vormen we een ­familiebedrijf, Studio Schaapman. Er zijn nu schoonkinderen bij. Van die hele leegte van vroeger heb ik nu een enorme omgeving om me heen. Een happy end, dat kun je vooraf niet dromen."

Erik Scherder
"Heb je een hint? Sorry, ik ben heel slecht in ­namen. Maar ik heb het gelezen en het leuke is: hij bewijst maar weer dat het leven niet ophoudt met 65, zo vol als hij in het leven staat. En hij is weg van de gebaande paden, heel goed voor je gezondheid - maar het vervelende is dat iedereen altijd in een hokje wordt gestopt."

Open huis tot 31 december, woensdag t/m zondag 12.00-17.00 uur, Weesperzijde 41 hs. Het originele muizenhuis is te zien in de OBA.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden