Plus

Schiphol-topman Jos Nijhuis verspeelde steeds meer krediet

Drukte, gedonder met groeicijfers, geruzie met KLM en andere vliegmaatschappijen. Jos Nijhuis houdt het begin 2018 voor gezien bij Schiphol - eerder dan hij had verwacht.

Jos Nijhuis Beeld Jerry Lampen/ANP
Jos NijhuisBeeld Jerry Lampen/ANP

De voortekenen waren er al. Tijdens zijn nieuwjaarstoespraak in 2016 worstelde hij zichtbaar met zijn toekomst bij Schiphol en vorige zomer tekende Nijhuis na lang weifelen niet voor een contractverlenging met de standaard vier jaar, maar slechts met de helft.

Formeel was dat zodat hij kon opstappen als de luchthaven zijn belangrijkste doelen had bereikt, informeel uit protest tegen de ingrepen in zijn topsalaris, dat meer in lijn was gebracht met de balkenendenorm.

Nu deelt Nijhuis in een verklaring mee dat hij nog sneller met een gerust hart weg kan gaan, omdat in het nieuwe regeerakkoord de groei van Schiphol ook na 2020 is gegarandeerd.

Het overleg dat daarvoor met de luchtvaartsector, politiek en omgeving moet worden gevoerd, laat hij liever aan een ander over. Tijdens diezelfde toespraak, begin 2016, pleitte hij - tot nu tevergeefs - voor een veel minder omvangrijk 'overlegcircus'.

70 miljoen passagiers
Na Gerlach Cerfontaine, die werd afgebrand vanwege de mislukte privatisering van het vliegveld, was accountant en VVD-lid Jos Nijhuis in 2009 niet eens zo'n opvallende keuze voor Schiphol.

Als topman van PWC Nederland had hij geleerd wat nodig was om het luchthavenbedrijf ernstig op de schop te nemen. In zijn eerste jaren kromp Nijhuis de organisatie met een kwart in en herschikte hij zo ongeveer alle activiteiten. Expertise die niet in huis nodig was, werd in het vervolg van buiten gehaald.

Daarmee legde Nijhuis (1957) de basis voor een succesvol luchthavenbedrijf dat vooral geld verdiende met zaken die niet zoveel met vliegtuigen te maken hebben.

Onder Nijhuis wist Schiphol ook de groei van de luchtvaart goed in eigen hand te houden. In zijn negen jaar groeide het aantal passagiers in Nederland van 42 miljoen naar ruim 70 miljoen.

Schiphol raakte wel wat in zichzelf gekeerd, al wilde de topman goede contacten met overheden, politiek, luchtvaartsector en omwonenden onderhouden. De luchthaven verzeilde echter wel in een langdurige ruzie met huismaatschappij KLM: over de tarieven (die Schiphol zo wilde omgooien dat KLM's overstapreizigers veel meer moesten betalen), over verdeling van de lucratieve inkomsten die Schiphol haalde uit de verhuur van kantoren, winkelruimtes en parkeerplaatsen en over de groeirichting van de luchthaven.

KLM verweet Schiphol concurrenten voor te trekken, onder meer met een beloningsregeling voor nieuwe bestemmingen. Vooral de investeringen in de komst van Golfrivaal Emirates en de bouw van een 'budgetpier' voor maatschappijen als Easyjet zetten kwaad bloed.

Aan de andere kant traineerde KLM de plannen voor de bouw van een nieuwe terminal en pier door bezwaar te maken tegen de sloop van een deel van zijn vrachtgebouwen.

Waarschuwingen voor drukte
Nijhuis bleef daarbij always the gentleman: waar KLM naar buiten toe de registers opentrok, bleef Nijhuis achter de schermen met de maatschappij praten, ook over concurrenten, om zo te proberen de relatie te verbeteren.

Die tactiek zette Schiphol steeds vaker in het verdomhoekje, ook doordat de spitsvondigheden waarmee hij op aanvallen reageerde niet altijd door de buitenwereld werden begrepen.

Ondanks zijn vroege waarschuwingen dat het met de drukte op de luchthaven uit de hand ging lopen - onder meer door het tekort aan marechaussees die paspoorten controleren - werd vooral Schiphol afgerekend op het drukte-infarct tijdens de afgelopen voorjaarsvakantie.

Nijhuis kreeg het verwijt die drukte te hebben veroorzaakt door extra groei van het aantal concurrenten toe te staan, in de wetenschap dat de grenzen van de luchthaven in zicht kwamen - iets waartegen Nijhuis zich terecht verweerde door te wijzen op wetten, Europese regels en Aldersafspraken.

Ook in Den Haag verspeelde Nijhuis steeds meer krediet. Dit voorjaar werd hij door staatssecretaris Sharon Dijksma bruusk gemaand de onderlinge spanningen met KLM op te lossen.

En vorige maand hing ze bij Nijhuis aan de telefoon; daags voor een cruciaal Kameroverleg had de luchthaven glorieuze hindercijfers naar buiten gebracht waaruit moest blijken dat de overlast door vliegverkeer ruim was afgenomen.

Het zinde Dijksma in het geheel niet dat Schiphol 'voortijdig' met deze cijfers kwam. Deze week besloot ze alle groeiberekeningen over te doen.
Twee dagen later gooide Nijhuis de handdoek.

Lees ook: Nieuwe baas Schiphol moet gevoel voor politieke spel hebben

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden