Plus

Schimmels als materiaal? 'Ze ruiken misschien wat eigenaardig'

Schimmels groeien niet alleen in je koelkast, ze zijn ook te gebruiken voor inpakmateriaal, pantoffels en misschien zelfs huizen op de maan, blijkt in museum Micropia in Artis.

Artisdirecteur Haig Balian (l) en ontwerper Maurizio Montalti met een vaas die is gemaakt van schimmels Beeld Samuel van Leeuwen

Onder luid gejuich tillen Artisdirecteur Haig Balian en ontwerper Maurizio Montalti een groot veldboeket in een vaas vol water. Balian, trots: "Hij lekt niet hoor!"

Aanleiding voor hun opgetogenheid is het netwerk van schimmeldraden waarmee de bloempot is gemaakt, ook wel 'mycelium' genoemd.

Dat schimmels hun werk doen bij het maken van kaas, brood, bier en wijn, was al bekend, maar volgens hoogleraar microbiologie Han Wösten en ontwerper Maurizio Montalti is er veel meer mogelijk. Met andere wetenschappers onderzochten zij in het lab van de Universiteit Utrecht hoe schimmels het duurzame materiaal van de toekomst kunnen zijn.

Het resultaat van hun bevindingen misstaat niet in Micropia's nieuwste vitrine: naast de vaas zijn ook een stoel, pantoffels en vloerbedekking met hulp van het natuurlijke materiaal vervaardigd.

Een educatieve animatiefilm naast de vitrine leert hoe men in het lab te werk is gegaan. Restafval uit onder andere de landbouwindustrie, zoals hooi- en houtsnippers, zijn het hoofdbestanddeel van de producten.

Schimmeldraden
Een netwerk van schimmeldraden vormt zich om de bulk restafval heen. Belangrijk bij dit proces zijn de juiste temperatuur (ongeveer 25 graden) en een hoge vochtigheidsgraad. Afhankelijk van de schimmelsoort wordt de schimmel na een bepaalde groeitijd 'gedood' en met het restafval tot een compacte eenheid gemaakt.

Mycelium kan grondstof zijn voor bouwmateriaal van huizen, een lampenkap of grote fauteuil. Bijkomend voordeel: de stof is heel licht. "Lekker makkelijk met stofzuigen."

Recyclebaar is het product ook, zegt Montalti. "Een bloempot die je in de grond stopt, wordt na een tijd één met de aarde."

Met ruimtevaartorganisatie ESA kijken Montalti en Wösten zelfs naar het gebruik van de grondstof voor het bouwen van huizen op de maan. Dat is nog toekomstmuziek, maar op aarde wordt de invloed van de omstandigheden in de ruimte op het materiaal al getest.

Mentaliteit
De toekomst van schimmels is rooskleurig, mede door de noodzaak vanuit de fossiele industrie. Montalti: "Fossiele brandstoffen zullen over dertig jaar uitgeput zijn. De industrie moet daarom zoeken naar alternatieven."

Daarvoor is wel een omslag nodig in de mentaliteit die over schimmels heerst, zegt Montalti. "Mensen denken dat je ziek wordt van schimmels. Ze ruiken misschien wat eigenaardig, maar stinken niet. De schimmelsoort die in de producten wordt gebruikt, is van een totaal andere familie dan de schimmels in je koelkast. Juist door met ze samen te werken kunnen we een hoop bereiken."

Het woord 'samenwerken' gebruikt Montalti nadrukkelijk, want een groot deel van het werk doen de schimmels zelf. "Ik respecteer de schimmels als gelijkwaardige collega's. Je zou zelfs kunnen zeggen dat zij de ontwerpers zijn. Ik ben meer een choreograaf die ze in de juiste richting stuurt."

Aquarium

Deze week werd bekend dat Artis 2,3 miljoen euro krijgt van de gemeente voor de restauratie van het aquarium. Het monumentale aquarium (1882) aan de Plantage Middenlaan verkeert in zeer slechte staat en moet hoognodig gerenoveerd worden.

Zoutwatercorrosie heeft de catacomben van het historische gebouw, waarop het aquarium en de grote zaal rusten, aangetast. De grootschalige renovatie kwam onder druk te staan toen de gemeente in 2015 besloot nogmaals te bezuinigen op de subsidie. De dierentuin vreesde daardoor het aquarium te moeten sluiten.

Artis onderzoekt nog wat de renovatie van het aquarium zal gaan kosten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden