Plus

Scheidend Schiphol-topman Jos Nijhuis: 'Poldermodel toe aan reset'

Het was de laatste keer, vrijdag, dat Jos Nijhuis de cijferdans van Schiphol uitvoerde. Na negen jaar neemt de 60-jarige topman afscheid. Hij is een beetje somber. 'Luchtvaart is een doffe diamant geworden die nodig moet worden opgepoetst.'

Jos Nijhuis tijdens de presentatie van de jaarcijfers 2017 Beeld anp
Jos Nijhuis tijdens de presentatie van de jaarcijfers 2017Beeld anp

Geschonden imago

"Ik vind echt dat het sentiment over luchtvaart en over Schiphol vorig jaar is omgeslagen. Door de discussies over Lelystad, de ophef over de drukte, onze bijdrage aan het milieu. Onze magie lijkt verdwenen."
"De liefde voor luchtvaart glipt door onze vingers. Hoewel steeds meer mensen steeds vaker willen vliegen, zien ook steeds meer mensen vliegtuigen als lawaaimachines."

"Het ooit succesvolle poldermodel met onze omgeving, de overheid en de luchtvaartsector is nodig aan een reset toe." Ook het beeld van Schiphol als motor van de Nederlandse economie brokkelt af, zegt Nijhuis, die volgende maand afzwaait, af.

"En dat terwijl we nog steeds een substantiële bijdrage leveren, zeker als het gaat om werkgelegenheid, vestigingsklimaat en handel. Als Schiphol stil komt te staan, vliegt Nederland uit de bocht."

Lelystad

Afspraak is afspraak, was ook op Schiphol jaren het mantra. "Maar er is in 2008 aan de Alders­tafel niet alleen afgesproken om de groei op Schiphol te beperken; er is ook vastgelegd dat de extra groei van de luchtvaart, 70.000 vluchten, op luchthaven Lelystad en Eindhoven Airport zou plaatsvinden. Eindhoven zit nu nagenoeg vol en de opening van Lelystad is in april dit jaar niet doorgegaan."

Nijhuis houdt nu onverkort vast aan opening van die luchthaven in Flevoland in april 2019. Maar als die alsnog niet doorgaat, zoals omwonenden van dat vliegveld en een deel van de politiek willen, dan kan wat de topman betreft de groeigrens op Schiphol van het slot.

"Ik wil dat we ons houden aan die afspraken met de omgeving van Schiphol over de grens van een half miljoen vluchten, maar dan moet Lelystad wel opengaan. Anders moeten al vóór 2020 nieuwe afspraken worden gemaakt over groei op Schiphol. Dat is onderdeel van diezelfde Aldersdeal. Vergeet niet dat het ook voor de omgeving van Schiphol van groot belang is dat die luchthaven opengaat. De discussie over Lelystad is daardoor breder dan de Flevopolder en de Veluwe alleen."

Drukte

Vorig jaar verzeilde Schiphol in de grootste crisis onder Nijhuis' bestuur. De explosieve passagiersgroei leidde tot een infarct in de voorjaarsvakantie. "Het was kneiterdruk," erkent Nijhuis. "En het houdt niet op. In januari groeiden we alweer sneller dan een jaar geleden. Deze zomer zal het aantal vliegbewegingen lager liggen, maar maatschappijen zetten wel grotere toestellen in, zodat de passagiersgroei dit jaar toch weer zo'n vier procent zal zijn."

Een nieuwe druktecrisis zal er volgens de topman niet meer komen. "Ik ga ervan uit dat het beter gaat dan vorig jaar. Deze meivakantie gaan we heel goed zorgen dat de veiligheidscontroles van muur tot muur open zijn, van de vroege ochtend tot de late avond. Hoe dan ook, het blijft druk op de luchthaven."

Nijhuis' grootste zorg is het aanhoudende tekort van marechaussees bij de paspoortcontrole, waardoor de rijen nog altijd lang kunnen zijn. "Het echte geld voor de marechaussee komt pas in 2019. Dit jaar zal het daarom spannend blijven, maar het zal beter gaan dan vorig jaar, omdat we meer automatische paspoortscanners hebben staan, die beter werken."

Bereikbaarheid

Terwijl de winst van Schiphol vorig jaar daalde, steeg de winstuitkering van de luchthaven aan zijn aandeelhouders naar 150 miljoen euro.

Nijhuis zou het 'een charmant idee' vinden als de overheidsaandeelhouders dat geld zouden gebruiken om de bereikbaarheid van het vliegveld te verbeteren. "We betalen jaar na jaar een mooi dividend, daar moeten we toch uitkomen."

"We zijn niet alleen een vliegveld, we zijn ook het belangrijkste overstappunt voor openbaar vervoer. Terwijl alles helemaal vol zit." Dat de NS en ProRail rondom Schiphol extra stoptreinen willen inzetten met een dienstregeling om de tien minuten, vindt Nijhuis 'een aardig alternatief voor de korte termijn'.

"Maar we kunnen de reizigersstromen die daardoor ontstaan moeilijk aan- en afvoeren. Ons station moet veiliger worden. Er moeten meer toegangen komen om reizigers sneller weg te krijgen. Daarvoor moeten wij dan weer het busstation verbouwen."

"En als we dan toch bezig zijn: om de trein te ontlasten moet er een alternatief bij komen. Dat is in elk geval een aantakking op de Noord/Zuidlijn. Daarmee halen we een deel van de Amsterdammers uit de trein, zodat daarin meer plek is voor anderen."

Stoppen

Nijhuis stopt eind maart als topman, maar blijft daarna nog even aan als adviseur om de overdracht aan zijn opvolger te regelen - over wie dat wordt, wil hij zich niet uitspreken.

"Ik heb er bewust voor gekozen om ruimte te maken. De ontwikkelingen van Schiphol liggen op stoom en het regeerakkoord is qua groei ná 2020 duidelijk. Het gaat financieel goed. We groeien hard. Het voelt alsof we gekatapulteerd zijn uit de crisis. Toen ik negen jaar geleden midden in de crisis begon, was dat wel anders. Toen moesten we alle zeilen bijzetten."

"Maar het voelt best vreemd. Ik werd vrijdagochtend wakker en zei tegen mijn vrouw dat het de laatste keer was dat ik de jaarcijfers zou presenteren. Die had dat nog helemaal niet beseft. Ik ben nog helemaal niet bezig met weggaan, maar soms realiseer ik het me wel even."

"Ik ben nog niet bezig met een andere baan. Ik neem eerst even rust; niet omdat ik moe ben maar om eens goed om me heen te kijken: wat komt er op me af aan commissariaten en adviezen? Ik blijf niet stilzitten. Tuinieren is niet mijn ding."

Lees ook: Schiphol-topman Jos Nijhuis verspeelde steeds meer krediet

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden