Plus

'Schaf de omroepen af en stop met Boer Zoekt Vrouw'

Volgens voormalig omroepbestuurder Ton F. van Dijk is het hoog tijd voor een drastische metamorfose van de publieke omroep om blijvende geldzorgen en aanhoudende kritiek voor eens en altijd een halt toe te roepen.

Ton F. van Dijk, voormalig omroepbestuurder, pleit voor drastische hervorming van de publieke omroepBeeld anp

Dat Ton F. van Dijk (54) de publieke omroep ingrijpend wil hervormen, heeft niets met het niveau van de programma's te maken. "Onze publieke omroep is van uitzonderlijk hoge kwaliteit," benadrukt hij.

"Mensen weten bijvoorbeeld nog wie Willem Wilmink is dankzij De Wereld Draait Door, een programma waar gemiddeld een miljoen mensen naar kijken. Dat is uniek in de wereld, zo veel kijkers voor kunst en cultuur. En een enorme verdienste van de omroepen, dat moet gezegd worden."

Veel geruzie
Toch - vindt de man die werkte voor Brandpunt reporter en AT5, netcoördinator was van zowel Nederland 1 als Nederland 2 en programmadirecteur van de NPO - moet dit bestel drastisch anders worden ingericht.

Van Dijk reageert op het feit dat de publieke omroep ondanks een eerdere bezuiniging van 200 miljoen euro met fusies en honderden ontslagen als gevolg, straks nog eens 60 miljoen euro misloopt door dalende reclame-inkomsten.

Daarnaast: intern wordt veel geruzied. Omroepen vinden het bestuur van de overkoepelende NPO te machtig en onlangs werd met rechtszaken gedreigd toen de radioprogrammering werd omgegooid. "Wij hebben objectief gezien een goedkope publieke omroep vergeleken met heel veel andere landen. Het is helaas
ook heel populair om het bestel te bashen. De perceptie bestaat dat met geld wordt gesmeten."

"Dat komt omdat dit bestel voortkomt uit de verzuiling," vervolgt Van Dijk. "Burgers, maar ook politici vragen zich vaak af: waarom al die afzonderlijke omroepen met hun eigen besturen en belangen? En het is ook echt belachelijk dat de directeuren van AvroTros en de NPO publiekelijk met modder gooien om wie het radioprogramma De Nieuwsshow mag uitzenden. Die onderlinge verdeeldheid is extreem schadelijk voor de beeldvorming."

Wat is volgens u de eerste stap naar die andere publieke omroep?
"Maak van het bestel één publieke mediaorganisatie. Dat betekent het einde van de omroepen zoals we ze kennen, maar niet van datgene waar ze zo goed in zijn. Omroepen moeten doorgaan als productiehuizen. De publieke omroep is dan minder kwetsbaar, omdat je voortaan praat met één mond waardoor ook niet constant opnieuw ruzies ontstaan."

Stap twee: durf afscheid te nemen van populaire programma's die ook op commerciële zenders kunnen worden uitgezonden. "En doe dat uit jezelf. Niet als reactie op de wens van het kabinet, of geldgebrek, maar actief vanuit de publieke omroep zelf. De NPO moet zelf eens een eerste stap durven te zetten."

Welk tv-programma moet dan van de buis?
"Stop onmiddellijk met Boer Zoekt Vrouw en accepteer dat de kijkcijfers wellicht wat zullen dalen. Dat zou een geweldig signaal naar critici zijn. Het geeft de publieke omroep de kans nieuwe, innovatieve en echt publieke programma's te bedenken. Die niet, zoals Boer Zoekt Vrouw, oorspronkelijk uit het buitenland komen."

In de visie van Van Dijk kunnen voortaan ook commerciële partijen aankloppen bij de publieke omroep. Dus stap drie: breek het bestel open en ga de tv-programma's gezamenlijk exploiteren. Dus niet alleen de productiehuizen, maar ook lokale omroepen en zelfs kranten kunnen een voorstel doen voor een tv-programma op een van de zenders.

"Zij moeten nu nog concurreren met een site van de NPO die wél met publiek geld wordt gefinancierd, terwijl zij eigenlijk met nieuws en actualiteiten ook een publieke taak uitvoeren. Dan wordt de publieke omroep letterlijk nog meer van ons allemaal en ontstaat nieuw draagvlak."

Wordt het bestel zo niet een verkapte commerciële omroep?
"Nee, want alle programma's moeten wel voldoende publieke waarde hebben. De NPO heeft in mijn toekomstmodel als een soort hoofdredacteur hierover het laatste woord en bewaakt de inhoud. Ook belangrijk: vervolgens niet meer als eerste bij de politiek vragen om meer geld. Vraag alleen de ruimte om meer eigen inkomsten te verwerven. Je bespaart dan als samenleving én haalt samen meer geld uit de markt."

U dwingt omroepen ineens te gaan concurreren met tv-bedrijven als John de Mols Talpa?
"Je moet dit systeem wel geleidelijk invoeren. Richt voor een publiek-­private samenwerking met commerciële partijen bijvoorbeeld eerst alleen het derde net in en geef de voormalige omroepen nog een jaar of vijf de zendergarantie op NPO 1 en 2. Net zoals men de hypotheekrenteaftrek geleidelijk afschaft. Ik ben ervan overtuigd dat dit een manier is om tegenvallende reclame-inkomsten te compenseren en een toekomstbestendige strategie voor de publieke omroep te formuleren."

De NPO wilde niet reageren op de analyse van Ton F. van Dijk.

De Wereld Draait Door, een van de hits van de publieke omroepBeeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden