Opinie

'Samenwerking is vereist bij terreurbestrijding'

Kunnen we wel vertrouwen hebben in de huidige aanpak van terrorisme? Er is een hoop schijnveiligheid en indekgedrag, schrijft Gert-Jan Ludden. Betrek de burger veel meer.

null Beeld Hedy Tjin
Beeld Hedy Tjin

Minimaal, beperkt, aanzienlijk, substantieel, kritiek. U weet waarschijnlijk niet wat hiermee wordt bedoeld. Het zijn de dreigingsniveaus terrorisme die in Nederland gelden voor het publiek, bedrijven en overheden.

Het is aannemelijk dat u ook niet weet welke handelingen van u worden verwacht bij de verschillende niveaus. Het ­betreft een niet tot de verbeelding sprekende dreigingsescalatieladder, waarvan de inhoud slechts bekend is bij een select groepje mensen.

De niveaus bieden geen houvast aan de rest van onze samenleving. Dit past in het beeld van de steeds groter wordende afstand tussen het rijk en de bevolking. De vraag dient zich dus aan: kunnen we wel vertrouwen hebben in de huidige aanpak van terrorismebestrijding? ­Zeker in een tijd waarin gekort is op het budget van de AIVD, het rommelt binnen de Nationale Politie en defensie is geminimaliseerd.

Na ernstige gebeurtenissen zien we in Den Haag een stereotype reactie. Politici zijn geschokt en de overheid neemt reactieve maat­regelen met korte houdbaarheid. Toen Karst T. op Koninginnedag met zijn auto tegen de Naald in Apeldoorn reed, werden een week later bij de Nationale Dodenherdenking bij alle zijstraten bloembakken geplaatst.

Pas na de aanslag op de kerstmarkt in Berlijn werden in Nederland de kerstmarkten beveiligd. Toen bleek dat terrorist Anis Amri vrij door Nederland kon reizen kwam er een oproep tot betere controles in het internationale openbaar vervoer. Toen Donald Trump onlangs werd gehackt, werden ook de computers van de Kamerleden beter beveiligd.

Verwarring
Dit soort maatregelen, waarvan er nog veel meer zijn op te sommen, zijn te scharen onder schijnveiligheid en indekgedrag. Sinds 2013 ­bevindt Nederland zich al in fase 'substantieel'.

Wat is precies het verschil met 'aanzienlijk'? Wat zijn de criteria voor op- en afschalen? Waarom is er naast het nationale 'hitte- en koudeplan' geen plan voor terrorismebestrijding? Het wordt er niet duidelijker op en het leidt bovendien tot verwarring bij het grote publiek.

Terroristen slaan steeds vaker toe in het publieke domein. Rondschietende dwazen en op menigten inrijdende vrachtwagens zijn niet te voorkomen. De voorbereiding op dit soort maatschappijontwrichtende situaties vergt echter wel een multidisciplinaire samenwerking tussen publieke organisaties, private ondernemingen, kenniscentra, media en de bevolking.

Veiligheidsbewustzijn
Het is juist de laatste categorie, de burger, die als first responder onmisbaar is in de bestrijding van de misdaad. Ook religieuze instellingen, zorgcentra, scholen, bedrijven, maatschappelijke instellingen en buurtschappen zullen zich beter op dit soort crisissituaties moeten voorbereiden. Het veiligheidsbewustzijn zal daardoor tot in de poriën van de samenleving toenemen.

Daarom een oproep aan de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) en het openbaar bestuur. Span het paard niet achter de wagen en vermijd maatregelen die vanuit een risicoregelreflex worden genomen. Wees transparant en eerlijk in de ­informatievoorziening en bied de Nederlandse samenleving concrete handelingsperspectieven die passen bij de verschillende dreigings­niveaus.

Dat vraagt overigens wel om een gezonde dosis lef binnen ons gejuridiseerde en gepsychologiseerde poldermodel. Voorbereiding op terreurdaden is iets van ons allemaal en niet slechts voorbehouden aan enkele 'deskundigen' in Den Haag. Het zou tragisch zijn wanneer we pas na een grootschalige terroristische aanslag in Nederland tot dit besef komen.

De kracht van het professionalisme moet het winnen van de macht van de bureaucratie.

Dat zal ons een veiligere samenleving brengen. De begrippen minimaal, beperkt, aanzienlijk, substantieel en kritiek krijgen dan ook veel meer betekenis. Daar is het uiteindelijk om te doen.

Gert-Jan Ludden, adviseur crisisbeheersing Beeld Pascale Drent
Gert-Jan Ludden, adviseur crisisbeheersingBeeld Pascale Drent
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden