Plus

Saakasjvili in Amsterdam: 'Hier kunnen ze me niet controleren'

Micheil Saakasjvili, voormalig president van Georgië en bestrijder van corruptie, woont nood­gedwongen in Amsterdam. Hier zint hij op een terugkeer in de politiek.

Micheil Saakasjvili met zoon en zijn Nederlandse echtgenote Sandra op de schaats op de Jaap Edenbaan Beeld Marco Okhuizen

Het is rond lunchtijd en Micheil Saakasjvili (50) zit in een Amsterdams café, achterin in het hoekje, met zijn rug naar de muur, zoals mensen die gewend zijn op hun hoede te zijn dat doen. "Maar ik voel me hier veilig hoor."

Hij wijst naar een tafeltje aan de andere muur. "Als dit Oekraïne was geweest had die man daar ons nu zitten filmen." Namens de politie of de geheime dienst uiteraard. "De laatste maanden was mijn leven in de Oekraïne een hel. Ik ben blij dat ik nu hier ben."

De voormalig president van Georgië en oud-gouverneur van het Oekraïense Odessa leeft sinds half februari als banneling in Amsterdam. Hij bestelt citroenthee en een oude jenever ("Dat heb ik hier ontdekt, heerlijk").

Op het tafeltje voor hem liggen The New York Times en twee mobieltjes. Op een daarvan komt een appje binnen van een voormalige Oekraïense Eurovisie-zangeres. Een glimlach op het gezicht van de politicus. "Ze zegt dat ze van me heeft gedroomd. Ha, zie je, er dromen in Oekraïne nog steeds mensen van me."

Staatsman zonder staat
Welkom in de wereld van Micheil Saakasjvili, jurist, maar vooral avonturier in de wereldpolitiek. "Verslaafd aan de macht," zei zijn Nederlandse vrouw Sandra Roelofs twee jaar geleden over haar 'Mike', maar nu gedwongen aan het afkicken als een staatsman zonder staat.

Hij bestrijdt even geen corruptie meer, maar komt op adem in Amsterdam en Cadzand-Bad in Zeeuwsch-Vlaanderen. Hoe dat zo is gekomen is een ingewikkeld verhaal dat begint op 22 november 2003.

Die dag liep Saakasjvili, leider van de politieke oppositie in Georgië het parlement in de hoofdstad Tbilisi binnen. Medestanders hadden het gebouw omsingeld. Binnen riep hun leider de net herkozen president Edoeard Sjevardnadze op op te stappen.

Sjevardnadzes beleid zou corrupt en zijn herverkiezing frauduleus zijn geweest. De Rozenrevolutie was een feit en twee maanden later was Saakasjvili president van Georgië. De Amerikaanse president George W. Bush en de Duitse bondskanselier Angela Merkel kwamen langs, het Navo-lidmaatschap lonkte.

Corruptie
Maar de rozen kregen doornen: zijn strijd tegen corruptie verzandde, hij kwam in oorlog met Rusland ("Poetin heeft gezegd dat hij me aan mijn ballen wilde ophangen"), werd zelf beschuldigd van corruptie en moest na 10 jaar presidentschap zijn vaderland verlaten.

Uitpuffen deed Saakasjvili daarna in New York. Hij leek het er naar zijn zin te hebben, hing er rond met de groten der aarde. Micheil leefde hip in Brooklyn. "Naar New York gaan was een fout," zegt hij nu, "het was daar niet leuk. Amsterdam is fijner. De jazzclubs zijn ook beter."

Als president van de Oekraïne haalde studievriend Petro Porosjenko hem in 2015 naar Odessa. Saakasjvili moest er als gouverneur de corruptie gaan bestrijden, net zoals hij dat in Georgië had gedaan. Even ging het goed. "Mijn strijd tegen corruptie was populair bij de bevolking, Porosjenko had me nodig. Maar eigenlijk wilde hij geen fundamentele verandering. Want de Oekraïense oligarchen willen wel de macht voor zichzelf houden, voor hun eigen gewin."

Gezinshereniging
De studievrienden werden vijanden. En zo vond Saakasjvili zichzelf afgelopen december terug op het dak van zijn appartement in Kiev, vluchtend voor de veiligheids­troepen die het gebouw hadden omsingeld. Van gouverneur was hij oppositiepolitcus geworden, die best premier van het land wilde worden. Als hij zich verplaatste, deed hij dat omgeven door een klein leger mede-activisten. Uiteindelijk werd de ex-gouverneur in februari het land uitgezet.

En zo stond Micheil Saakasjvili op 14 februari opeens in Nederland, voor het kantoor van de IND in Rotterdam, om zijn nieuwe papieren op te halen.

Hij was staatloos, want zowel Georgië als Oekraïne heeft hem zijn nationaliteit afgenomen. Omdat zijn vrouw Nederlands is, kwam Saakasjvili in het kader van gezinshereniging in aanmerking voor een verblijfsvergunning in Nederland.

Saakasjvili vertelt over een receptie waar hij de afgelopen avond is geweest, 'met allemaal rijke Amsterdamse families'. En over plannen om les te geven aan een universiteit: in recht of politicologie en dat hij zich heeft ingeschreven bij de Speakers Academy, om geld te verdienen. "Dat moet wel natuurlijk."

Waar hij woont? "Sandra grapte er gisteren nog over: we zijn begonnen als studenten in een kelder in New York. En nu zit ik tijdelijk weer in een kelder." Aan het eind van het gesprek zal hij nog even voorgaan naar die kelder. "Gevonden via het netwerk van Sandra."

Het blijkt te gaan om een volledig gemeubileerd souterrain in een grachtenpand. Met weinig daglicht inderdaad, maar wel het type ­appartement waar op de Amsterdamse woningmarkt een moord voor wordt gedaan. Volgens het Kadaster is het eigendom van een Russische vastgoedman.

Lovend commentaar
Zijn vrouw Sandra, ze hebben elkaar in de jaren negentig leren kennen op een mensenrechtencursus, woont soms hier en soms in Georgië, waar zij nog wel welkom is en hun jongste zoon nog op school zit.

Half maart waren ze als gezin samen en gingen ze schaatsen op de Jaap Edenbaan. Sandra nam haar eigen schaatsen mee, Micheil kan er weinig van. Soms zijn ze bij de schoonfamilie in Terneuzen of in het zomerhuisje van de familie in Cadzand-Bad. "Maar dat is wel ver weg van Amsterdam."

In Amsterdam leidt hij nu zijn politieke leven. De strijd tegen corruptie in Oekraïne en Georgië gaat door, zegt hij. Saakasjvili facebookt zich een ongeluk voor zijn miljoen volgers: met video's opgenomen langs de grachten en met geschreven politiek commentaar. Sommige video's worden honderdduizend keer bekeken en door zijn fans van lovend commentaar voorzien.

Saakasjvili is een vriendelijke en toegankelijke man. Hij ontvangt (Georgische) politici en zakenlui en gaat op de foto met toeristen. Dat dit gesprek tot stand kwam na een verzoekje op Facebook moge tekenend zijn. Weinig ex-presidenten bij wie dat zo makkelijk gaat.

Neemt hij het zichzelf kwalijk dat hij in deze situatie is beland? "Nee, ik heb gevochten tot het einde. En weet je, de situatie in Oekraïne en Georgië zal steeds verder verslechteren. Oligarchen kunnen een land niet leiden, de mensen willen een gewoon land, met normale regels, normale wetten, normale rechtbanken. Ik zal teruggaan, maar nu heb ik vanuit hier meer invloed. Als symbool. Hier kunnen ze me niet controleren."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden