Uit het archief

'Saaiste stad van Nederland? Almere is juist verfrissend'

Precies veertig jaar geleden kregen de eerste bewoners van Almere de sleutel van hun huis. Renate Dorrestein woonde als gastschrijver drie maanden in Almere en schreef over de schoonheid van een stad zonder geschiedenis.

Almere Muziekwijk Beeld Ko Hage

Vooral onder degenen die de stad alleen vanaf de A6 of de A27 kennen, zijn de vooroordelen over Almere hardnekkig. Maar ik heb er vrij recent drie maanden gewoond, op verschillende adressen en in verschillende seizoenen, en ik vond Almere ronduit overrompelend en verfrissend. En wel om de doodsimpele reden dat Almere in niets lijkt op een traditionele, organisch gegroeide stad. Dat is geloof ik precies wat veel mensen er juist op aan te merken hebben, maar een klein kind verwijt je toch ook niet dat het nog geen volwassene is?

Almere kenmerkt zich door een bijna onbegrijpelijke diversiteit aan landschappelijke en stedelijke elementen en door het naadloos samengaan daarvan: hoge luchten, ruisende populieren en abelen en een overvloed aan water, en anderzijds overal architectonische hoogstandjes. Als het als benijdenswaardig geldt om midden in Genève aan het meer te wonen, waarom zou je dan een loser zijn als je in Almere aan de rand van het Weerwater woont, het weidse stadsmeer, met het stadshart in je rug?

Van de zomer van 2013 tot die van 2014 was ik daar gastschrijver. Het gastschrijverschap is inmiddels aan zijn derde ronde toe en wordt momenteel vervuld door Redmond O'Hanlon. Welk gemeentebestuur kan het Almere nazeggen? Ik vind het nogal wat om in deze tijden van culturele barbarij onomwonden de kracht van de literatuur uit te dragen en daarvoor ruimte te maken in de gemeentelijke begroting. Ook om die reden vond ik het gemakkelijk om Almere in mijn hart te sluiten.

Maar wat het nu precies was waarom ik me er zo uitgesproken gelukkig voelde, daar kon ik lange tijd de vinger niet op leggen. Ja, het werkte weldadig op me in om op een plek te zijn die niet krom boog onder historie en traditie - precies wat veel mensen op Almere tegen hebben - omdat ik af wilde van ballast uit mijn eigen geschiedenis die veroorzaakte dat ik al een paar jaar geen roman had kunnen schrijven. En daarnaast was ik vroeger zelf een kind uit de nieuwbouw geweest, dat speelde vast ook mee.

Ik groeide op in een van de allereerste nieuwbouwwijken van Amstelveen, een werkelijk voortreffelijke omgeving om in groot te worden, met straten vol leeftijdgenootjes en overal bouwlandjes om op te spelen. Ook het feit dat de gebouwde omgeving de hele tijd veranderde vond ik als puk geweldig. Het ene moment was er om de hoek van onze straat nog niets, het volgende moment verrezen er de steunberen van het viaduct over de A9, en voordat we het wisten zaten we daar in de berm auto's te tellen. Het had iets magisch.

Aan dat gevoel van 'zó zie je dit, zó zie je dat' appelleerde Almere beslist: iedere keer als ik opnieuw mijn intrek in de stad nam - ik verbleef er in totaal vier keer drie weken - en weer gretig ging dwalen langs de vaarten, de gouwen en de dreven, waren er stukken aan wijken aangebouwd. Maar pas toen ik Duin ontdekte, snapte ik wat het was dat me daarin zo raakte.

'Is iets er niet? dan maken we het gewoon zelf.' - Marinaweg in Almere Beeld Ko Hage

Almere heeft diverse stranden, maar duinen zijn er uiteraard niet. Alleen is het Almere ten voeten uit om je daar niet bij neer te leggen. Is er iets niet? Dan maken we het gewoon zelf. Handen uit de mouwen, poten in de bagger, niet lullen maar poetsen. En dus werd er bij het IJmeer in stadsdeel Poort een kolossaal duinlandschap opgespoten, beplant met helmgras en voorzien van slingerende schelpenpaadjes, alles niet van echt te onderscheiden.

Toen ik Duin voor het eerst zag, voelde ik een haast religieuze huivering: hier had de scheppende mens zich in optima forma gemanifesteerd. Met hetzelfde aplomb als waarmee héél Almere domweg op de kaart was gesmeten. Een compleet universum was hier uit de hoge hoed getoverd.

En ik besefte: dat was precies wat ik levenslang in mijn dagelijkse werk had gedaan. Zó was er nog helemaal niets geweest en zó dreef er een druk bevolkte imaginaire wereld mijn hoofd in, evenmin van echt te onderscheiden. Kortom, ik viel samen met Almere, of andersom, in elk geval werd ik erdoor uit mijn eigen creatieve blokkade losgerammeld, de intrinsieke energie van Almere was gewoon té aanstekelijk om te blijven zitten kniezen.

Ik begreep nu ook waarom zoveel Almeerders me vertelden dat ze alles in hun leven te danken hadden aan wat in de domme volksmond soms nog steeds de saaiste stad van Nederland heet. Overal elders in dit land, zeiden die Almeerders tegen me, is het wiel allang uitgevonden en de weg geplaveid, maar hier kun je zelf nog iets bedenken, vormgeven en ontwikkelen.

Soms werd ik er op straat aangeklampt: 'Hoeveel hoofdstukken hebt u al af?' Ja, lezer, in Almere ging ik weer schrijven. Louter doordat Almere niet te vergelijken is met alle plaatsen die we kennen of denken te kennen. En dat is de grootste kracht ervan.

Dit stuk verscheen in mei 2016 in PS van de Week, begeleid door een fotoserie over Almere van Ko Hage. Naar aanleiding van haar verblijf in Almere schreef Renate Dorrestein de roman Weerwater (2015, Uitgeverij Podum)

40 jaar Almere

De eerste bewoners trokken in 1976 naar Almere. Veertig jaar later telt de nieuwe stad bijna 200.000 inwoners en hoort daarmee bij de tien grootste gemeenten van Nederland. De komende jaren worden nog zo'n 60.000 woningen bijgebouwd (Almere Pampus en Almere Oosterwold) zodat het inwonertal kan groenen naar 350.000.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden