Plus

S.v.p. overal aanzitten in klankwerkplaats SoundLAB

In de nieuwe klankwerkplaats SoundLAB van het Muziekgebouw aan 't IJ kunnen kinderen (en volwassenen) zich uitleven op de meest bijzondere eenpersoonsinstrumenten. Geen enkele voorkennis vereist.

Team-SoundLAB met een deel van de nieuwe collectie. Anouk Diepenbroek (links): 'Iedereen kan meedoen' Beeld Eva Plevier

Anouk Diepenbroek vond het tijd voor vernieuwing. Ze is al sinds de opening van het Muziekgebouw aan 't IJ in 2005 het hoofd van de afdeling Educatie.

De afgelopen twee jaar heeft ze met haar afdeling hard gewerkt aan de opvolger van de Klankspeeltuin, een serie elektronische klankinstallaties waarmee door kinderen vanaf zeven jaar in en buiten schoolverband kon worden gespeeld.

"Die nog steeds unieke collectie klankinstallaties was het hart van de educatieafdeling," zegt Diepenbroek, "maar de Klankspeeltuin voldeed niet meer. Bovendien begonnen de installaties de onvermijdelijke technische mankementen te vertonen en waren reparaties kostbaar. Die installaties waren ook niet erg flexibel en begonnen een beetje achterhaald te worden."

Muziek maken met computers is allang niet meer zo nieuw als vijftien jaar geleden, zegt Diepenbroek.

"De technologische ontwikkelingen zijn zo snel gegaan dat iedereen dat tegenwoordig veel makkelijker thuis kan doen. We zijn nu weer op een punt gekomen dat het veel leuker is om zelf lucht in trilling te brengen dan met een druk op een knop kant-en-klare geluiden en loops op te wekken."

"Voor middelbare scholieren was dat woord klankspeeltuin misschien ook wat te kinderachtig. Maar een ding is hetzelfde gebleven: we vinden het nog steeds belangrijk dat er kinderen naar het Muziekgebouw komen om daar kennis te maken met mooie, gekke, onverwachte klanken en geluiden en daar vervolgens zelf actief mee aan de gang te gaan. Jan Wolff, de oprichter van het Muziekgebouw, zei altijd tegen me: het geheim van muziekeducatie is Zelf Doen en dat had hij natuurlijk heel scherp gezien."

Formonium
Diepenbroek ging over de vernieuwingsplannen praten met componisten, instrumentenbouwers, mensen uit de community art, met het onderwijs, en met Steim, de stichting voor elektronische muziek in de stad.

"We kwamen erop uit dat we af moesten van die grote, massieve klankinstallaties en dat we ons moesten richten op kleinere eenpersoonsinstrumenten, waarmee kinderen zelf muziek kunnen maken." En zo kwam een collectie van meer dan honderd speciaal ontworpen muziekinstrumenten tot stand, waarmee kinderen, maar zeker ook volwassenen, in SoundLAB hun gang kunnen gaan."

De instrumenten zijn ontworpen door professionals van verschillende disciplines van de HKU, de designafdelingen uit Eindhoven en Enschede. Diepenbroek laat wat van de resultaten zien en horen: "Kijk, dit is bijvoorbeeld het Formonium."

Het ding is een object met latten die kunnen worden verschoven, een beetje als registers bij een orgel. Elke verschuiving heeft een klankverandering tot gevolg. Brian Eno, de grondlegger van de ambient music, zou er zijn vingers bij aflikken.

En daar staan trekveren die op een plankje zijn bevestigd. Als je er met een vilten stok op slaat, krijg je basgitaarachtige geluiden.

Veel omvangrijker is de muziekbank, een rode houten bank met op verschillende plekken op het zitgedeelte vier snaren en aan de achterkant bassnaren. Het ontwerp is van Sandy Bruns van de Rietveld Akademie. "Zij heeft het ontwikkeld voor mensen met dementie. Mensen worden er rustiger van." Als je op de bak gaat zitten voel je de trillingen door je hele lijf.

Elastiekversterker
Een eyecatcher is ook de plank waaraan volle Cola- en Sinasflessen zijn bevestigd. Vervaardigd door Yuri Landman, die meerdere ontwerpen in het SoundLAB op zijn naam heeft staan. "In zo'n petfles zit enorm veel druk. Daar heeft Yuri met postelastiek een piëzo-elementje aan gekoppeld dat het geluid versterkt. Zo wordt een gebruiksvoorwerp een leuk muziekinstrument. De meest gestelde vraag van kinderen is overigens of ze de cola ook mogen opdrinken."

Het populairste is de DuoDato, een soort tweepersoons synthesizer, gemaakt door David en Toon. "Alle kinderen willen dit thuis hebben."

Voor SoundLAB is geen voorkennis vereist. "Het aardige aan deze vorm van creative music making," zegt Diepenbroek, "is dat iedereen op hetzelfde niveau begint. Niemand heeft ervaring met deze instrumenten. We hebben er nu meer dan honderd. Ze zijn bijna allemaal makkelijk mee te nemen naar scholen voor workshops. We beginnen met een korte warming-up, om de creativiteit 'aan' te zetten, we scheppen een veilige omgeving zodat iedereen durft mee te doen en leggen uit welke instrumenten er zijn en wat ze doen."

SoundLAB wordt woensdag officieel geopend met een miniconcert door musici en kinderen op de nieuwe instrumenten. Na de zomer beginnen de workshops voor de scholen en de kinderen in Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden