Plus

Ryanair laat zich weinig zeggen, ook bij stakingen

Lang kon Ryanair zijn gang gaan, maar de prijsvechter overspeelde zijn hand in de strijd om de slechtste arbeidsvoorwaarden in de luchtvaart. Wat rest zijn dreigementen.

Beeld anp

Evan Cullens is de kwade genius achter alle malheur die luchtvaartmaatschappij Ryanair momenteel overkomt. De Ierse piloot is niet alleen captain bij Aer Lingus en voorzitter van de Ierse pilotenvakbond, hij is ook de Machiavelli die overal in Europa de Ierse prijsvechter een hak zet, als marionet van al die luchtvaartrivalen die de concurrentie met het succesnummer niet aankunnen.

Dat laten de pilotenstakingen zien vrijdag in Nederland, Duitsland, Ierland, België en Zweden en, vorige maand, de acties van Zuid-Europese cabinemedewerkers.
Aldus Ryanair.

De maatschappij wier even clowneske als keiharde topman Michael O'Leary de afgelopen jaren kolderieke plannen lanceerde - reizigers kunnen ook staan in het vliegtuig of moeten betalen als ze het toilet gebruiken - zet de bouw van luchtkastelen onvermoeid voort in zijn strijd tegen Europese vliegersvakbonden.

Profiteren
Dat is heus niet vanwege de slechte arbeidspraktijken die de Ierse prijsvlieger volgens werknemers en bonden hanteert. "Een handjevol vliegers van Aer Lingus werkt achter de schermen samen met pilotenbonden in Holland, België, Duitsland en Zweden om onze activiteiten steeds opnieuw te ontregelen," aldus marketingtopman Kelly Jacobs op de vraag waar al die conflicten toch vandaan komen.

"De enigen die hiervan profiteren zijn traditionele maatschappijen die niet kunnen concurreren met Ryan­air." Jacobs heeft de afdeling hersenschimmen de afgelopen maanden overgenomen van O'Leary, die, tegen zijn natuur in, zwijgt als het om arbeidsconflicten gaat.

"We hebben in Ierland nu al vier dagen staking achter de rug. We zien daardoor onze boekingen afnemen en tarieven dalen. De directe begunstigde hiervan is Aer Lingus, het bedrijf waar de voorzitter van de Ierse pilotenbond, Evan Cullen, werkt. Onze activiteiten en banen worden beschadigd door een concurrerende vlieger."

Demoniseren van tegenstanders is een beproefde tactiek bij Ryanair. Vorig jaar belaagden de Ieren oud-voorzitter van vliegersverbond VNV - en KLM-gezagvoerder - Evert van Zwol.

Die was uit solidariteit met de ongebonden Ryanairpiloten, die uit angst voor ontslag anoniem moesten blijven, naar voren getreden als voorzitter van de Ryan­air Pilot Group, die ijverde voor veranderingen bij de maatschappij.

Het kwam hem te staan op een uitputtende rechtsgang vanwege laster, stemmingmakerij en onwaarheden. Na achttien zittingsdagen en 350.000 euro juridische kosten ving Ryanair bot, maar het signaal was duidelijk.

KLM-vliegers niet gewenst
In 2015 stuurde Ryanair een aantal arbeidsrechtdeskundigen die bij een officiële hoorzitting van het Europees parlement hun mening over Ryanair hadden gegeven juridische dreigbrieven. 'Wij waarschuwen u dat als u laatdunkende claims blijft maken over onze arbeidscontracten en veiligheid, wij procedures tegen u zullen starten.'

De maatschappij beperkt die pestkopperij niet tot Ierland. "Ryanair dacht eind vorig jaar bij het begin van de gesprekken over een Nederlandse cao te kunnen voorschrijven wie aan de onderhandelingstafel kwam te zitten," zegt Joost van Doesburg van vliegersverbond VNV. "Ze riepen dat er geen vliegers bij mochten van KLM."

Het bestuur van het verbond bestaat uit KLM-vliegers - veruit de grootste bloedgroep. "Wij gaan onze delegatie niet aanpassen, zelfs al zouden we dat kunnen. Onze bestuurders hebben ook zonder enig probleem cao's gesloten bij ­Easyjet, Transavia, Corendon of TUI. Het is een manier om macht uit te oefenen."

De bonden slaan gewoon terug. Gisteravond kreeg VNV van de rechter carte blanche voor aanhoudende pilotenacties, zolang deze tenminste drie dagen tevoren worden aangekondigd.

Voor de Nederlandse staking vandaag, die elf retourvluchten uit Eindhoven treft, mag ­Ryanair inhuurpiloten inzetten. De vluchten, er waren ook Ryanairvluchten op Schiphol tussen Dublin en Amsterdam, gingen door, maar er waren wel vertragingen.

Europa grijpt in

Hoe hebben de piloten en cabinemedewerkers van Ryanair de rabiate antivakbondpolitiek van de maatschappij en topman O'Leary weten te breken? Dankzij de Europese Commissie.

Jarenlang zette Ryan­air de arbeidswetten naar zijn hand. Vanwege de goede banden in de Ierse politiek konden de regels zo worden bijgeschaafd dat de prijsbreker haar personeel zo goedkoop mogelijk aan het werk kon houden, onder meer via oproepcontracten.

Alle medewerkers, dus ook in Nederland, wonen op papier in EU-land Ierland. Ryanair verbood zijn medewerkers - piloten voorop - ook om in het hoogseizoen vakantie te nemen. Dat mag van Brussel sinds begin 2017 niet meer.

De Ieren gingen er echter mee door, tot ze eind augustus vorig jaar tegen de lamp liepen. Omdat ze piloten verplicht vrij moeten geven, was er plots een enorm tekort aan vliegers en vielen duizenden vluchten uit.

Om het probleem op te lossen moest Ryanairbaas O'Leary, die piloten ooit omschreef als 'veredelde buschauffeurs', de 4200 vliegers om medewerking vragen. In december streken de Ieren de vlag en openden ze onderhandelingen - met merkbare weerzin. "Ryanair zegt wel overal te onderhandelen," zegt Joost van Doesburg van vliegersverbond VNV, "maar ze zijn nergens in de buurt van een resultaat."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden