Ruwe diamanten langs de Rode Loper

Het is mooi geweest met ongebreidelde seks, drugs en misdaad. Actieplan 1012 wil het stadshart heroveren. Vandaag: het Damrak.

Het meest obscure plekje op het Damrak bevindt zich op de hoek van de Mandenmakerssteeg. Het geldkantoortje van Suri-Change is een soort levende geldautomaat, ingebouwd in een restaurant en uitstekend bereikbaar vanuit de donkere, smalle steeg, die naar de Nieuwendijk leidt. De klandizie maakt, alvorens weer in de kloof te verdwijnen, een vrij gehaaste indruk.

Van de gemeente mogen we deze activiteit criminogeen noemen; ze doet het zelf ook. Het is een - soms wat arbitrair - stempel voor middenstand die gevoelig is voor duister geld, waaronder geldkantoren zoals deze, waar je komt als je kennelijk serieuze banken wilt mijden.

Hoe lang Suri-Change nog deel zal uitmaken van de Rode Loper, waarop volgend jaar tussen CS en de Munt een brede actie wordt 'uitgerold', is ongewis. Maar het bedrijfje staat als zeer ongewenst in de boeken; de kans dat fiscus, politie of een ambtenaar van welke dienst dan ook op zeker moment een
'beëindigingsgrond' vindt, is niet denkbeeldig. Binnen het actieplan 1012 werken ze nauw samen, loerend op kansen: dat kan ook een verzakking zijn of het moment waarop een pand te koop komt.

Het gevecht om de herovering van de binnenstad wordt - niet alleen op Damrak en Rokin - met één arm op de rug gevoerd. Je kunt als overheid wel vinden dat er te veel souvenirshops zijn - op het Damrak is dat zo klaar als een klontje - maar ondernemers hebben vergunningen, huurcontracten, oude rechten en dure advocaten en laten zich niet makkelijk vangen. Het doel - een hoogwaardige diversiteit, om een veel betere indruk te maken op de gasten van de stad en de onderwereld een halt toe te roepen - is niet onder handbereik, maar dat het er hier over tien jaar heel anders uitziet, staat wel vast.

Het begin is er. Betrekkelijk onopvallend, maar zeker niet onopgemerkt is hotel The Exchange op het Damrak verschenen. Dat gebeurde na het kostbare uitkopen van de Israëlische Barazaniclan door NV Stadsgoed, een partner in project 1012. Het hotel loopt 'als een dolle', aldus mede-eigenaar Otto Nan. Zelfs The New York Times berichtte erover, vanwege de unieke, door modestudenten ontworpen aankleding van de kamers. Dat Lodewijk Asscher vervolgens zijn bijna vijftienduizend volgers op Twitter op deze publicatie wees, bewijst dat de komst van het hotel (en het vertrek van de Israëlische ondernemers) als een Grote Sprong Voorwaarts wordt beschouwd.

Zulke sprongen moeten elders nog worden gemaakt. In de zogenoemde sleutelprojecten Beursplein/Beurs van Berlage en Victoria Hotel zit wel beweging, maar die wordt op straat nog niet waargenomen. Op het Beursplein, waar Occupy nu op z'n laatste benen loopt, moeten terrassen worden verwezenlijkt en een ondergrondse fietsenstalling in samenwerking met de Bijenkorf. (Fietsen vormen een apart probleem hier.) De Beurs werkt aan plannen een nieuw cultureel leven te beginnen en dit voorjaar gaat op de hoek bij de rondvaartboten het grote Schipperscafé open. De Beurs heeft al een exploitant, maar worstelt nog met de monumentale beperkingen van het gebouw, die openheid naar het Damrak in de weg staan.

Het Victoria Hotel is al geruime tijd bezig met de verbouwing van het voormalige kantoor van het Kadaster op de hoek van de Martelaarsgracht, waar het viersterrenhotel Artotel komt. Er gelden beperkingen voor nieuwe hotels in de binnenstad, maar als iemand iets bijzonders weet te bedenken, mag het weer wel: Victoria heeft beloofd 'iets cultureels' te doen op de begane grond en is op zoek een huiskunstenaar. Het hotel heeft ook het Haarlemsch Koffiehuis gekocht.

Stadsdeel Centrum heeft van de situatie gebruikgemaakt door van het hotel ook een paar dingen te eisen: de serre op het Damrak moet worden gesloopt en het hotel moet ervoor zorgen dat de aanpalende Febo en een ticketshop - huurders van het hotel - verdwijnen. Als je formeel machteloos staat, kun je altijd nog terugvallen op koehandel. Of, vriendelijker geformuleerd: zodra iemand iets wil, krijgt de stad een onderhandelingspositie.

Herontwikkeling is ook een sleutelbegrip in het 1012-vocabulaire. Die komt er in het enorme pand van C & A, waar de Beurspassage mogelijk verdwijnt. De huurders van het gebouw, eigendom van het pensioenfonds voor de bouwnijverheid, hebben te horen gekregen dat de huur per volgend jaar wordt opgezegd en architecten zijn al aan het tekenen.

Het stadsdeel grijpt de kans aan om eisen te stellen aan de nieuwe gevel en denkt mee over de bestemming van de bovenste etages, waar nu creatieven gebruikmaken van een tijdelijke lage huur. Mochten hier, zoals gepland, acht winkeleenheden van elk duizend vierkante meter komen, dan zal dat naar verwachting van grote invloed zijn op de publieksstroom. Die uitstraling zou de omringende eigenaren van onroerend goed op de gedachte kunnen brengen andere, beter betalende huurders te zoeken dan de verkopers van souvenirs en tickets en de geldwisselaars - het verdringingseffect. Nu liggen de huren rond de twaalfhonderd euro per vierkante meter per jaar.

De monumentale panden waarin Blokker en - aan de andere kant van de Karnemelksteeg - touroperator Lindbergh en Jamin zitten, liggen ook op de tekentafel. De eigenaar
- ASR, de verzekeraar die dit gebouw van vroeg-Amerikaanse grandeur ooit zelf liet bouwen - heeft op de bovenverdiepingen antikrakers geïnstalleerd en denkt aan appartementen. De bovenste etage van het eerstgenoemde pand is in potentie het mooiste penthouse van Amsterdam.

Een grote speler op het Damrak is de familie Hamers. Zij begon hier met een drankenwinkel en bouwde vervolgens met de automatenhal Casino Arcade een enorme vastgoedportefeuille op in het centrum, met acht panden op het Damrak. Het 'casino' werd onlangs nog uitgebreid; de familie mocht de automaten plaatsen die in de Oude Hoogstraat weken voor de Coffee Company. Het stadsdeel neemt, het stadsdeel geeft.

Het familiebedrijf, dat gerund wordt door zoon Ed (47), opereert bij voorkeur in de luwte, maar heeft qua onderhoud een goede reputatie en hielp de straat recentelijk aan Sub Zero, op nummer 62, een 'lifestyle warenhuisje' met expansiedrift. Met exclusieve schoenen en kleding, zij het in nachtclubsetting, past de winkel prima in de doelen van 1012. Net als even verderop Etnies, een nieuwe skatewinkel.

De Hamers hebben op nummer 66 het zeven etages tellende voormalige kantoor van ABN Amro in de aanbieding. Ze zouden de begane grond zo kwijt kunnen, maar willen het vrij lelijke pand in één keer verhuren, wat voorlopig tot leegstand leidt. Het stadsdeel zoekt vanzelfsprekend naarstig mee naar een huurder.

Ook op de markt: het Delta Hotel, het laatste bezit op het Damrak van Asaf Barazani, zijn familielid Ofer Barzily en hun beide Nederlandse vrouwen. Er is naar verluidt wat bonje tussen de eigenaren en men heeft er genoeg van dat de lokale overheid in hun nek hijgt; het hotel staat te koop voor dertien miljoen euro. En dat biedt, door de bril van 1012, grote kansen.

Net als het feit dat Teasers ('babes & beer') niet meer zo lekker loopt nu Britse groepen jongeren hun bier in Praag drinken. (Albert de Lange)

De komende weken (steeds op woensdag): Damstraat/Hoogstraten, het Wallengebied en het Oudekerksplein.

Reacties/tips: a.delange@parool.nl

null Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden