Plus

Rutte: 'Ik wil dat we allemaal de vruchten van herstel plukken'

Naast het VVD-verkiezingsprogramma presenteert Mark Rutte ook een persoonlijk 'plan voor de toekomst'. 'Zie het nou niet als het premiersplan,' haast hij zich te zeggen. 'Het gaat om de ménsen!'

Mark Rutte Beeld Hollandse Hoogte

De televisie in het Torentje staat aan op teletekstpagina 101. Er verschijnt een nieuw bericht: 'Nobelprijs voor Nederlander Feringa'. "Wat ontzettend gaaf! Zie je nou wel dat Nederland een tof land is!" roept Mark Rutte.

Het past precies in het straatje van de VVD-premier. Hij predikt optimisme in een persoonlijk verkiezingsprogramma dat hij vrijdag presenteert: 'De volgende stap. Mijn ambitie, mijn plan'. Daarin maakt hij de verkiezingscampagne meer dan ooit een persoonlijke campagne. Hij zegt tegen de kiezer dat als ze hem nog een keer in het Torentje stemmen, hij zal 'vechten' hun zorgen weg te nemen.

"Dit is mijn kompas voor de komende viereneenhalf jaar," vertelt hij. "Mijn ambitie was de vorige keer om Nederland uit de crisis te halen. Mijn ambitie voor de komende periode is de zorgen van mensen weg te nemen. Dat we allemaal de vruchten van het herstel kunnen plukken."

In zijn document staan geen concrete voorstellen. Daarvoor verwijst hij naar het verkiezingsprogramma van de VVD. "Daarin staat hoe we die ambitie kunnen realiseren. Maar dit is mijn plan."

Is dit ingegeven door de kritiek dat u geen visie heeft?
"Nee. Ik ben een beetje allergisch voor het woord visie. Dan zie ik een leunstoel voor me, dan kijk je een beetje naar buiten en we filosoferen eens wat met elkaar. Dit is een plan, dit is actie, dit is dingen doen. Daar ben ik van."

U profileert zich als de premier die zijn karwei wil afmaken.
"Zullen we het niet over mij hebben? Waar het om gaat is hoe gaan we er nu voor zorgen dat we met dit mooie land - we zijn gestegen naar plaats vier van de wereld als meest concurrerende economie - hoe we dát succes vasthouden en ervoor zorgen dat meer mensen er van gaan profiteren."

Nou, hoe ziet Nederland eruit in 2021 in uw visie?
"In 2021 wil ik bereikt hebben dat mensen zeggen: 'we hadden zorgen over ons pensioen en de gezondheidszorg. We hadden zorgen over veiligheid, vluchtelingen en terreurbestrijding, maar die zorgen zijn in belangrijke mate afgenomen.'"

"Ik wil dat Nederland in 2021 een land is waar de rest van de wereld jaloers naar kijkt over hoe we hier de dingen aanpakken. Dat er niet alleen meer banen zijn, maar ook meer vaste banen. En dat hele grote vraagstuk over normen en waarden in dit land, dat we daarvan in 2021 kunnen zeggen: we doen nooit meer concessies aan grote groepen buitenstaanders."

En met wie wilt u dat bereiken in een nieuw kabinet?
"Dat is allemaal Haags gedoe. Ik ga met de pet in de hand naar de kiezer. Respectvol vraag ik opnieuw vertrouwen. Pas daarna kunnen we kijken wie met wie."

Veel kiezers willen dat wel vooraf weten. De vorige keer waren uw kiezers boos dat er met de PvdA werd geregeerd.
"Sorry, maar de kiezer bepaalt hoe groot partijen worden. Ik wil eerst zelf proberen aan die formatietafel te komen. Pas dan kijk ik wie er nog meer aan tafel zitten, naar wat die willen en of we samen compromissen kunnen sluiten."

Hoe wilt u de problemen rond de pensioenen oplossen?
"In 2012 was de houdbaarheid van de AOW nog in gevaar. Nu is die weer betaalbaar voor de komende tientallen jaren. Het pensioen, daar gaan werknemers en werkgevers over. Maar ik kan een paar dingen doen vanuit de politiek."

"Ik wil toe naar een systeem waarin mensen een individueel pensioenpotje opbouwen, zodat iedereen precies weet waar hij straks recht op heeft. Beleggen doen we wel samen, zodat we de risico's collectief spreiden. Ik wil dat mensen hun pensioenpot ook kunnen gebruiken om hun huis af te lossen. En de AOW moet je ook later kunnen opnemen. Als je langer doorwerkt dan nodig, krijg je ook een hogere AOW."

En als je eerder wilt stoppen, kan dat ook?
"Eh, nee niet eerder."

U wilt een veiliger Nederland. Hoeveel geld wilt u daarvoor uittrekken?
"We komen later met de financiële plaat onder het verkiezingsprogramma. Maar ik kan wel zeggen dat we circa 10 miljard euro willen uittrekken voor lastenverlichting aan burgers en bedrijven en voor investeringen. Ik wil investeren in veiligheid, in innovatie en in wegen. Voor defensie menen wij dat er minimaal 1 miljard extra geïnvesteerd moet worden."

'Buitenstaanders die zich ergeren aan hoe wij het hier met elkaar geregeld hebben, moeten zich afvragen of ze wel in Nederland willen blijven' Beeld anp

Lastenverlichting? Hoeveel gaat de hardwerkende Nederlander er op vooruit?
"Om de fout van de vorige keer niet te herhalen: het programma laat zien wat je bereikt als de VVD 76 zetels haalt. Maar we zullen compromissen moeten sluiten."

U wilt de zorg betaalbaar houden. Als een politicus dat zegt, bedoelt hij dat hij wil schrappen in de kosten.
"De uitgaven voor de gezondheidszorg zullen blijven stijgen. Dat is niet erg, zolang die stijging niet groter is dan de economische groei, anders houd je minder over voor andere dingen. De komende jaren is rust nodig. Geen nieuwe stelselwijziging, alsjeblieft niet. We behoren tot de landen met de beste gezondheidszorg ter wereld. Daar hangt een prijskaartje aan."

"We kunnen de zorg betaalbaar houden door de weg te blijven volgen die minister Schippers is ingeslagen. Ziekenhuizen moeten zich meer specialiseren, zodat we complexe operaties alleen doen op plekken die daar op zijn toegerust. En in de ouderenzorg is er veel te winnen door te kijken waarom het in het ene tehuis zo veel beter gaat dan in het andere. Ik heb verpleeghuizen gezien die met het zelfde geld topkwaliteit kunnen leveren. Waarom zijn zij niet de standaard?"

U maakt zich druk om de Nederlandse identiteit. Wat is dat volgens u?
"Dat staat in onze grondwet. We hebben in Nederland eerlijke kansen voor iedereen. Ongeacht je geloof, sekse, seksuele geaardheid of huidskleur. We hebben scheiding van kerk en staat en vrijheid van meningsuiting. En nu komt het: steeds meer mensen zijn bang dat onze samenleving verandert en we concessies doen aan die waarden. Dat je als vrouw maar beter niet met een korte rok door een bepaalde straat kunt lopen."

"Dat is onacceptabel. Buitenstaanders die zich ergeren aan hoe wij het hier met elkaar geregeld hebben, moeten zich afvragen of ze wel in Nederland willen blijven. Als ze gaan, zal ik ze niet tegenhouden. Maar als je blijft en je past je aan, kun je het ver schoppen. Kun je burgemeester van Rotterdam worden."

En als je blijft en je past je niet aan?
"Als het aan mij ligt, waait er een andere wind de komende jaren. Weg met het integratiebeleid van de afgelopen dertig jaar en door op de weg zoals we die onder dit kabinet zijn ingeslagen. We gaan strakker normeren. Mijn boodschap aan vluchtelingen of derde generatie Turken of Marokkanen die moeite hebben met ons land, is: maak de afweging of je hier wilt blijven."

Maar hoe gaat u mensen beter laten integreren?
"Door op scholen onze waarden over te brengen. Dus ook aandacht voor homoseksualiteit en dat dat normaal is. Door mensen die discrimineren te vervolgen. Door haatpredikers te weren. Dat wie niet inburgert, geen paspoort krijgt."

"Nu staan internationale verdragen dat nog in de weg, maar die moeten we aanpassen. Dat je pas na tien jaar kunt naturaliseren. Dat je geen bijstand krijgt als je geen Nederlands spreekt. En tenslotte dat we overlast in wijken zoals in Maassluis harder bestrijden. Daar hoeven we de wet niet voor aan te passen, die moeten we handhaven."

Is het niet heel on-liberaal om normen en waarden algemeen op te leggen?
"Nee. Het is heel belangrijk dat als grote groepen van buiten naar een land komen, je duidelijk bent over wat wij belangrijk vinden. De afgelopen jaren hebben we dat te veel met een muizenstemmetje gedaan. Dat moet met luide stem. Anders weten mensen ook niet waarin ze moeten integreren. Wij moeten onze normen en waarden overeind houden, zodat zij weten wat van hen verwacht wordt."

Waaruit blijkt dat we concessies doen aan onze waarden?
"Dat cartoonisten niet meer alles durven zeggen wat ze willen. Dat is erg. Ik ben zelf niet van het beledigen. Ik hou er niet van andere mensen belachelijk te maken om hun geloof. Het is een vorm van beschaving dat niet te doen. Maar als een cabaretier dat wel wil doen, kun je in Nederland heel ver gaan. Ik ben tegen inperking van de vrijheid van meningsuiting. Dan wordt Nederland juist onveiliger."

"Het wordt toch gezegd en gedaan, maar dan weet ik niet meer ­­door wie en waar. Dan kan ik het nier meer bestrijden. Je mag ook zwaaien met een Turkse vlag tijdens een demonstratie, ook al krijg ik er een ongemakkelijk gevoel van. Het mag. De grens ligt als je de wet overtreedt en een journalist het werken onmogelijk maakt. Dat mag niet. Nederland is geen cafetariamodel, waarbij je kunt kiezen het ene recht wel te gebruiken en je te verzetten tegen het andere."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden