Plus PS

'Ruimte voor creativiteit houdt de stad leefbaar'

Scouten, lobbyen en trekken is het voor de jarige broedplaatsenclub Urban Resort nu de stroom leegstaande kantoren is opgedroogd. 'De stad moet in beweging blijven.'

Jaap Draaisma: 'Tussen 2008 en 2014 kregen we 25 gebouwen per jaar aangeboden, dit jaar is er slechts één ­geschikt' Beeld Mats van Soolingen

Met Jaap Draaisma (62) door de stad fietsen is een feestje. Hij kent elk steegje, elk putje, elk oud gebouw. Als kraker leerde hij de stad kennen, later als ambtenaar en nu als ­directeur en medeoprichter van broedplaatsenclub Urban Resort (UR).

"Dáár wonen kunstenaars en zitten bovenin de ­oprichters van de Ceuvel," zegt hij, als we langs SUP fietsen, een broedplaats slash woning in een oud verzorgingstehuis op het Surinameplein. "Hiér kun je als normaal mens al niets meer betalen," zegt hij over een pittoresk buurtje achter de Schinkel.

Draaisma is bovendien beroepsgedeformeerd. Een rondje door de stad is voor hem ook altijd een rondje scouten. Staat er nog wat leeg? Is er nog een pandje te regelen? Waar hangen antikraakposters, is er achterstallig onderhoud, verpietert een leeg schoolgebouw? Krijgt een nieuwbouwflat de benedenruimtes niet verhuurd?

Dat rondfietsend scouten deed hij vroeger als kraker al, maar sinds de stroom leegstaande kantoorpanden in de stad is opgedroogd, is het ook voor de directeur van Urban Resort noodzaak geworden.

Broedplaats De Lely Beeld Mats van Soolingen

Tien jaar geleden begon Urban Resort - de stichting die Draaisma met onder anderen Hay Schoolmeesters, Ben Kremer, Hessel Dokkum, Eric Duivenvoorden, Fred Stammeshaus en wijlen Hein de Haan oprichtten. De mannen hebben bijna allemaal een kraakverleden en geloven dat de stad alleen leefbaar en toegankelijk kan zijn als er ruimte blijft voor experiment - voor zij die afwijken, ondernemen, creatief zijn.

Zonder winstoogmerk
Maar voor kunstenaars is het al sinds de jaren negentig steeds moeilijker een plek te vinden in de gewilde stad. En hoewel de gemeente sinds 1998 het Bureau Broedplaatsen heeft als antwoord op de sluiting van creatieve spijkerplaatsen in oude kraakpanden, kan het volgens de oprichters allemaal wat groter, beter en georganiseerder.

In 2007 begon de kantorenleegstand, ondanks de toen nog goedlopende economie. In 2012 stond een op de vijf kantoren leeg. Bovendien werd kraken verboden (2010), en konden kunstenaars en andere creatieven al nauwelijks werkruimte vinden in de oververhitte vastgoedmarkt.

Het eerste Urban Resortgebouw was het Volkskrantgebouw - via woningbouwvereniging Het Oosten verkregen. Daar kon Urban Resort - de naam ontstond na lange drankovergoten avonden, het moest iets worden met stad en ontspanning - de eerste broedplaats verhuren. Niet veel later volgden ruimtes op het Westerdok, de Burgemeester de Vlugtlaan en de Heining (voorbij Geuzenveld).

Woonbroedplaats SUP Beeld Mats van Soolingen

Toch blijft de organisatie ideëel, zonder winstoogmerk. Voor het eerst worden dit jaar bij Urban Resort zwarte cijfers geschreven. Samen met het jubileum en het nieuwe De Lely reden voor een feestje.

Kraakwacht Greg
De tijden zijn in die tien jaar wel veranderd. Stond de telefoon twee jaar terug nog roodgloeiend - makelaars die graag in zee wilden met Urban Resort - nu is het trekken, lobbyen en hopen op een gebouw.

"Tussen 2008 en 2014 kregen we 25 gebouwen per jaar aangeboden," zegt Draaisma. "Dit jaar is er slechts één geschikt." Zijn organisatie is afhankelijk van oude panden in bezit van de gemeente, want commerciële aanbieders hebben beter betalende klanten.

Lizzy is de meest recente aanwinst. Het onooglijke betonnen gebouwtje met gele accenten in De Pijp was in de jaren tachtig en negentig een jongerencentrum. Daarna stond het jaren leeg, totdat kraakwacht Greg, marktkoopman op de Albert Cuyp, erin trok en er zeven jaar kon wonen.

Greg moet er nu uit, want Urban Resort gaat van het ­betrekkelijk kleine gebouwtje een muziekbroedplaats maken. Het gebouw leent zich er goed voor: dikke muren, een mooie bovenverdieping voor optredens. Er staat een bar, er is een verhoging. Draaisma fantaseert al hoe het er dankzij de technische dienst van UR kan uitzien. "Hier een muurtje, of we verhuren het juist aan een collectief."

Geen woningbouwvereniging
Toekomstige creatieven die er zullen huren voor 180 tot 350 euro moeten ook plannen hebben met de buurt. "Ik heb altijd een allergie gehad voor bedrijfsverzamelgebouwen zonder buurtfunctie," zegt Draaisma.

Broedplaatsen van Urban Resort hebben altijd een gezamenlijk doel. "Het idee is dat je binnen je werk bijdraagt aan de wijk." Muziekles van muzikanten, naailes voor de buurvrouwen, een betaalbaar restaurant met een goede daghap.

Sommige UR-broedplaatsen hebben ook woningen; ook betaalbaar ­wonen is inmiddels een noodzakelijk ideaal. In De Lely zijn van de oude klaslokalen woongroepen gemaakt voor kunstenaars en creatieve statushouders. Beneden zitten gevestigde (noodlijdende) kunstinstituten als de Appel en ­muziekexperimenteerplek Steim. Het grote 10 jaar Urban Resortfestival zal zijn in de oude aula van de school.

Broedplaats Lizzy Beeld Mats van Soolingen

Toch moet UR geen woningbouwvereniging worden. "We hebben vanuit de kraakbeweging honderd panden helpen ­legaliseren, maar daar bleven dan mensen wonen. Wat draag je dan bij aan de levendigheid en toegankelijkheid van de stad? Het moet wel in beweging blijven."

Buurt opwaarderen
Urban Resort heeft menige wijk een zetje gegeven. Snelweg Wibautstraat werd door onder meer broedplaats Volkskrant­gebouw een levendige weg. Dankzij de Vlugt in Nieuw-West hebben bewoners en creatievelingen een plek om elkaar te ontmoeten, en kopen de kunstenaars van toen nu zelfs huizen in de buurt.

Maar Urban Resort is nog altijd afhankelijk van subsidie van het gemeentelijk ­Bureau Broedplaatsen en als een broedplaatsgebouw de buurt heeft opgewaardeerd, verloopt soms het contract en kunnen de creatievelingen weer vertrekken.

"Er wordt ons weleens verweten dat we de smeerolie zijn om een wijk te gentrificeren, maar wij zijn ook een partij die levendige en betaalbare plekken maakt en daardoor tegenwicht biedt," zegt Draaisma, "Een leuke club die subculturen in een opstandige stad wil behouden."

Hun eigen broedplaatsenbeleid moet wel veranderen in de toekomst, al gruwt Draaisma van commercieel worden. Een goed voorbeeld is het Volkskrantgebouw, dat met vastgoedmagnaaat Cor van Zadelhoff en IT'er Job Heimans een broedplaats annex hotel werd en nu rendabel is én ­betaalbare werkruimtes heeft.

Ook zijn twee van de veertien Urban Resortlocaties in ­bezit. Dat moeten er meer worden. De meeste huurcontracten lopen tussen 2020 en 2024 af, dus dat zou moeten kunnen. "Je weet niet hoe lang de vastgoedidioterie doorgaat, maar wij willen een tegengif zijn van het hijgerige geld najagen, en de Summer of Love-sfeer van Amsterdam in elk geval behouden."

Urban Resorts Hall of Fame

- DJ's San Proper en Tom Trago in het Volkskrantgebouw (VKG)
- Afrobeatgroep Koffie in VKG
- Muziekproducent Dollkraut in het Actagebouw
- Theater/muziekgroep Project Wildeman in VKG
- Bits of Freedom begon in het VKG
- Appsterdam was voordat apps in zwang waren in het VKG al bezig met het maken en nadenken over IT-hoogstandjes
- Het Zinaplatform van o.a. Adelheid Roosen in broedplaats De Vlugt
- Sewing Chickies: onder anderen een latexbewerker en islamitische naaister werken samen en geven les op de modevakschool (Acta)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden