Plus

Rondlopen in allang verdwenen wijken met 3D-technologie

3D-technologie is niet meer alleen voor gamers: ze wordt ook gebruikt voor de reconstructie van historische monumenten. Binnenkort volgt de 17de-­eeuwse Amsterdamse Joodse wijk Vlooienburg.

Reconstructie van de Sint-Pieter Beeld M. Sepers

Toen Patricia Lulof in 2000 een 3D-reconstructie maakte van een antieke pre-Romeinse tempel in Italië, namen vakgenoten van de universitair hoofddocent archeologie aan de UvA haar niet serieus. "3D was spielerei, een hobbydingetje erbij. Zeker niet iets om serieus onderzoek aan te verbinden. Ik kon het ze niet kwalijk nemen, want 3D werd toen nog sterk gelinkt met de wereld van de computerspelletjes."

Die tijd is duidelijk voorbij, getuige de lijst met opdrachten die Lulof en haar team voor de komende jaren op de planning heeft staan. En wie wereldwijd kijkt, kan maar één conclusie trekken: 3D en historische monumenten zijn twee handen op één buik.

Voorbodes
De 3D-replica's van mega-toeristische trekpleisters zoals de graftombe van Toetanchamon in Egypte (2014) en de grotten met rotstekeningen van Chauvet (2015) en Lascaux (2016) in Frankrijk zijn slechts voorbodes van wat de komende jaren staat te gebeuren.

De kwetsbaarste monumenten, die door enorme bezoekersaantallen ernstig beschadigd raakten, zijn als eerste aan de beurt. Ook plekken die gesloten zijn voor het publiek komen in aanmerking. Zo wordt momenteel de met instorting bedreigde graftombe van Seti I in de Vallei der Koningen in Egypte gescand. Het publiek kan straks onbezorgd langs de antieke schilderingen lopen in een levensechte kopie en dat op steenworp afstand van het origineel.

Lulof heeft het bij het maken van een 3D-reconstructie van de 17de-eeuwse Amsterdamse Joodse wijk Vlooienburg een stuk lastiger dan haar collega's in Egypte en Frankrijk. Er is niets te scannen, want de hele wijk is verdwenen.

Andere bronnen
Voor haar onderzoek, dat ze doet in het kader van het UvA-project Diaspora and Identity, ­gebruikt ze andere bronnen: schilderijen waarop Vlooienburg is afgebeeld, oude stadsplattegronden en de inhoud van een tiental beerputten die tijdens opgravingen uit de grond kwam, zoals voedselresten en potscherven.

"Bekend is dat in Vlooienburg twee groepen gevluchte Joden woonden: de Asjkenazi uit Duitsland en de Sefardim uit Zuid-Europa. We willen bijvoorbeeld te weten komen of deze groepen zich in de loop der tijd mengden of dat ze strikt gescheiden leefden. En hoe was de interactie met de protestanten in de rest van de stad? Voor dat onderzoek kan 3D nuttig zijn."

"We gaan in eerste instantie één woning in Vlooienburg van kelder tot de zolder in 3D reconstrueren. Daarnaast maken we een ontwerp uit vogelperspectief, waarmee je over de woonblokken vliegt of door de wijk loopt met een 3D-bril. Over een paar jaar zullen de modellen onderdeel worden van een grote tentoonstelling in het Joods Historisch Museum."

Westerbork
Ook van kamp Westerbork is bijna niets bewaard gebleven. Lulof en haar team willen een levensecht 3D-model maken van het kamp. "We gaan het hele gebied nauwkeurig in kaart brengen met een drone, oude plattegronden bekijken, dagboekaantekeningen van gevangenen lezen en de omtrekken van de barakken bestuderen. Daarmee komen we een heel eind."

Reconstructie van een Etruskisch huis Beeld M. Sepers

Lulof doet het Westerborkonderzoek binnen het internationale project Accessing Camp­scapes, dat door de UvA wordt geleid, waarbij ook andere concentratiekampen in 3D worden gereconstrueerd. Daarbij komen allerlei morele vraagstukken bovendrijven, zegt Lulof.

"Wat doe je met de barakken en gaskamers in 3D? Laat je die leeg of zet je mensen in je reconstructies? De mogelijkheden van 3D zijn haast eindeloos, dus je stuit vroeg of laat onvermijdelijk op dergelijke vraagstukken."

Gamewereld
"In de gamewereld, waar de meeste nieuwigheden vandaan komen, kan natuurlijk veel meer. Maar wat als wij in wetenschappelijke 3D-­modellen geur gaan toevoegen of kunstmatige intelligentie gaan inzetten, waardoor interactiviteit een nieuwe betekenis krijgt?"

"Er wordt al uitgebreid mee geëxperimenteerd door gameontwikkelaars, dus ook wij moeten daarover nadenken. Wij maken gretig gebruik van alle nieuwe mogelijkheden maar dienen uiteraard wel de wetenschappelijke grenzen te bewaken."

Het werk voor Lulof komt af en toe uit onverwachte hoek, bewijst een opdracht die zij onlangs kreeg van een Italiaanse landeigenaar. "Deze meneer wil levensechte, historisch verantwoorde Etruskische woningen op zijn terrein voor verhuur aan toeristen. Een opmerkelijk verzoek vond ik, maar als specialist van de pre-Romeinse tijd draai ik mijn hand daar natuurlijk niet voor om. Dus ik heb de uitdaging maar aangenomen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden