Plus

Rokend over het IJ? Die tijd is voorbij

De ponten over het IJ worden per 1 januari 2018 volledig rookvrij, zo heeft de gemeente besloten. Nu mag nog op het achterdek worden gerookt. 'Dan ga je toch ergens anders staan, krijg ik nu te horen.'

Een kleine 2,5 maand kan nog worden gerookt op de IJveren. Beeld Carly Wollaert

Een man in een rommelige jas stapt het achterdek van pont IJplein op. Tussen zijn gele vingers steekt een dun sjekkie. "Tering, wat komt er een hoop rook uit die dingen," zegt hij tegen een man met een e-sigaret.

De man - keurig overhemd, dito kapsel - begint vervolgens een geanimeerd gesprek over zijn gadget en de damp, die als een witte wolk om zijn hoofd hangt.

Henk Beers - 'superantiroker' - beent snel door. "Ik blijf hier niet staan, ik erger me kapot." Beers staat nooit meer op het achterdek. Tenminste, als hij de luxe heeft door te lopen, want soms is het zo druk dat hij met zijn fiets strandt. Hij kan dan geen stap meer voor- of achteruit, en staat opgesloten tussen de rokers.

Al langer woedt de discussie of het opsteken van een sigaret, jointje of sigaar op de vaak overvolle pont nog wel kan. Nee, zegt de gemeente nu. Er komt een verbod, 'om passagiers niet ongevraagd aan roken bloot te stellen'.

Sociale inborst
Er zal niet hard worden gehandhaafd. Het GVB laat de instapbegeleiders - zonder handhavingsbevoegdheid - reizigers bij de IJveren attenderen op het rookverbod. Stickers, posters, borden en een beroep op de sociale inborst moeten de rest doen.

"We hopen dat heldere communicatie - ook op de pont zelf - uitkomst biedt en dat reizigers rekening houden met elkaar," zegt een woordvoerder van het GVB.

Op deze namiddag is het rustig, ondanks het spitsuur. Beers stalt zijn fiets binnen. Via de schuifdeuren zweeft de sigarettenlucht van het achterdek naar binnen.

"Mijn vader is overleden aan de gevolgen van roken. Ik ben hartgrondig tegen. Het stinkt en is nog ongezond ook, zelfs kankerverwekkend en het irriteert de luchtwegen."

"Dat de sigarettenlucht naar binnen waait, gebeurt heel vaak. Regelmatig bel ik de kapitein met de vraag of ze die deuren dicht kunnen doen. Nee, zeggen ze dan. Dat kan alleen vanaf het benedendek."

Beers is 2,5 jaar geleden begonnen met een offensief tegen het roken op de pont. Hij schreef een brief, maar het GVB was niet direct te porren voor een algeheel rookverbod, omdat, zo stelde het bedrijf, in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) is vastgelegd dat veerponten geen onderdeel zijn van het openbaar vervoer, maar onderdeel van de openbare weg. En daar mag je roken.

De gemeente stelt nu dat je het gedrag van passagiers ook kan sturen met een huishoudelijk reglement, dus privaatrechtelijk. Via die route wordt nu dus alsnog een rookverbod op alle ponten over het IJ ingevoerd.

Op de kade, waar de passagiers wachten, mag volgens de gemeente nog wel worden gerookt. Datzelfde geldt voor bus- en tramhaltes. Het ligt juridisch ingewikkeld om daar een rookverbod in te stellen.

Boze reacties
Leontien Diergaarde, verslavingsonderzoeker en pontganger, begon vorig jaar de petitie Rookvrij over het IJ, maar is daar weer snel mee opgehouden omdat ze behalve steunbetuigingen ook nare reacties kreeg die op de persoon waren gericht.

Eenzelfde mate van agressie krijgt ze soms als ze 's ochtends een 'foutroker' op het voordek aanspreekt. "Ik breng het altijd vriendelijk: weet je wel dat je alleen op het achterdek mag roken? Met regelmaat krijg ik een boze reac­tie. Ik snap het ook wel vanuit mijn achtergrond als verslavingsonderzoeker. Een roker heeft de hele nacht niet gerookt, 's ochtends komen de onthoudingsverschijnselen, dan ligt de irritatiegrens wat lager."

Beers herkent de agressieve houding. Hij heeft er wel vijftig keer iemand op aangesproken, zegt hij. Hij heeft het hele repertoire al voorbij horen komen: 'Dan ga je toch ergens anders staan.' ­'Bepaal jij dat?!' Of: 'Waar bemoei jij je mee?'

Hij wordt ook niet echt geholpen door het GVB, vindt hij. Binnen zijn de niet-rokenstickers geplakt. Te onopvallend, als je het hem vraagt. Sinds kort staan er buiten digitale borden - 'Roken is alleen toegestaan op het achterdek'.

Volgens Beers zijn veel daarvan pas recentelijk geplaatst. En dan nog is het verwarrend.

"Want wat is het achterdek? Als het veer de andere kant op vaart, wordt het achterdek ineens voordek. Als ik iemand op het voordek zie roken, zeg ik er soms iets van, maar heel vaak volgt een discussie: o ja, waar staat dat dan?"

Het GVB erkent dat de huidige regel verwarrend is, en een algeheel rookverbod helpt om die onduidelijkheid weg te nemen. Beers, op zijn beurt, hoopt dat mensen de roker na 1 januari 2018 wel durft aan te spreken. "Nu doen veel mensen dat niet omdat ze bang zijn voor een grote bek."

Melle Krouwels (22, afwasser) Beeld Tammy van Nerum

'Chill, roken op de boot'

Melle Krouwels (22, afwasser)

"Nog even op het achterdek lekker een sigaretje voordat ik de trein in stap. Ik vind het chill, sfeervol, zo roken op de boot. Ik kan begrijpen dat het vervelend kan zijn voor anderen, zeker als het zo druk is. Dan rook ik niet, maar nu kan het wel. Toen ik nog niet wist wat de ­regels waren, ben ik er weleens op aangesproken: 'Joh, je mag alleen op het achterdek roken.' Prima, dan ga ik daar heen. Ik ben een sociale roker."

Simon Hendriks (72, AOW'er) Beeld Tammy van Nerum

'Niet als het druk is'

Simon Hendriks (72, AOW'er)

"Ik woon in Noord en ga elke dag op en neer naar de stad. Voor een praatje en zo. Ik sta dus twee keer per dag op de pont. Als het druk is, rook ik niet, want anders zitten die mensen in mijn rook. Al die tijd heeft nog nooit iemand mij gevraagd om mijn sigaret uit te maken. Als er een rookverbod komt, heb ik daar helemaal geen problemen mee. Dan wacht ik wel even met mijn sigaret, wat maakt het uit?"

Frederiek Biemans (38, programmeur, tentoonstellingsmaker) Beeld Tammy van Nerum

'Verbod is goed voor me'

Frederiek Biemans (38, programmeur, tentoonstellingsmaker)

"De pont geeft mij een rookmoment. Het is een overgangsmoment tussen werk en het kind thuis. Even alleen. Maar ik snap dat rookverbod wel hoor. Het is ook hartstikke druk op de pont."

"Ik probeer altijd aan de zijkant te staan, zodat mensen zo min mogelijk last hebben van de rook. Vaak is het de enige sigaret van de dag, dus dat verbod is voor mij waarschijnlijk nog goed ook."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden