Plus

'Roken is de norm bij laagopgeleiden'

Artsen en politici spraken zich zaterdag tijdens het Nationaal Zorgdebat uit tegen de sigaret. Het aantal rokers in Nederland moet fors omlaag. Wetenschapper Jizzo Bosdriesz weet hoe de overheid dat kan bereiken.

'Laagopgeleide mensen hebben minder langetermijnperspectief' Beeld anp

Het is misschien wel de droevigste plek om te roken: voor de deur van het AMC. Bosdriesz (Amsterdam, 1989) zag zulke rokers dagelijks, op weg naar zijn werkkamer. In pyjamajas bliezen ze grijsblauwe wolken de lucht in, soms leunend op een infuuspaal.

"Het toont aan hoe verslavend roken is," zegt de gezondheidsweten-schapper. "Sommige ziekenhuis­rokers zijn zó ziek dat stoppen geen zin meer heeft. Dan kun je beter nog even genieten voor je sterft."

Bosdriesz heeft zelf nooit gerookt, nog geen trekje. Toch hield hij zich vijf jaar intensief bezig met de sigaret. Morgen hoopt hij op het Europese antirookbeleid te promoveren.

Wat is de voornaamste conclusie van uw onderzoek?
"Dat het antirookbeleid gericht moet zijn op laagopgeleiden. Die zijn de afgelopen twintig jaar nauwelijks bereikt. Van de groep die maar tot z'n zestiende naar school ging, rookt 35 procent. In de groep die minimaal tot z'n twintigste een opleiding volgde, rookt 15 procent."

Hoe is dat verschil te verklaren?
"Voor laagopgeleiden staat gezondheid niet op één. Hun situatie nú vinden ze belangrijker dan hun situatie over dertig jaar. De gevolgen van roken merk je pas op latere leeftijd."

"Je ziet het terug bij andere slechte gewoonten. Laagopgeleide mensen eten slechter en sporten minder. Ze hebben minder langetermijnperspectief."

"Daarnaast is roken de norm bij laagopgeleiden. Op het vmbo wordt meer gerookt dan op het gymnasium. Zien roken, doet roken."

Waarom moet er actie worden ondernomen?
"Omdat tussen 1950 en 2015 1,2 miljoen Nederlanders vroegtijdig zijn gestorven door tabak. En als er niets verandert, blijft de ziektelast tot 2030 stijgen."

"Rokers kosten de samenleving geld. Ze sterven jonger, maar hun gezondheidskosten liggen hoger. Dat wordt maar voor een kwart gecompenseerd door tabaksaccijns. Daarnaast werken rokers minder. SEO Economisch Onderzoek berekende in 2015 dat de maatschappelijke kosten van roken in Nederland rond de 33 miljard euro per jaar bedragen."

Hoe moet de overheid laagopgeleiden bereiken?
"Verhoging van de tabaksprijzen met tien procent leidt tot vier procent minder rokers. Ook moet je laagopgeleiden directer opzoeken. Adverteer op sites die ze bezoeken, biedt stoptherapie aan in arme wijken. Koppel hulp om te stoppen los van het eigen risico van zorgverzekeringen."

"Tevens moet de overheid mensen als groep aanspreken. Als een eenling wil stoppen in een sociale omgeving die doorpaft, is de kans op succes kleiner. Moedig dus aan dat mensen samen stoppen."

Nog meer ideeën?
"In Australië zitten sigaretten in generieke verpakkingen, met een lelijke groene kleur en confronterende ziektefoto's. De 'branding' van een merk wordt zo uitgeschakeld en door die foto's beginnen jongeren minder snel met roken. Vanwege het succes komt die verpakking binnenkort ook in Engeland, Ierland en Frankrijk."

"Voor de liefhebbers is er een filmtip: Thank you for smoking uit 2005. Dat gaat over de rook-, wapen- en alcohollobby. Ze noemen zichzelf koopmannen van de dood. Als je nu zelf rookt en er mogelijk aan sterft: die lui worden rijk dankzij jou."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden