Plus

Roep om groencontainers na geslaagde gft-proef IJburg

Nieuwe hoop voor een aparte bak voor groente-, fruit- en tuinafval in de stad. Een proef op Java-eiland is een succes en ook op IJburg willen bewoners groenafval apart inzamelen. 'Afvalscheiding is gedrag.'

Aparte gft-inzameling werkt alleen in buurten die het zelf graag willen. Beeld Getty Images

Al bijna negenhonderd handtekeningen zijn opgehaald van IJburgers die hun groente-, fruit- en tuinafval (gft) graag in een aparte vuilcontainer willen stoppen.

Binnenkort vragen ze wethouder Abdeluheb Choho (Duurzaamheid) in een petitie of de gemeente als-je-blieft al volgend jaar hun gft gescheiden van de rest van het huisvuil komt ophalen. Wie had dat gedacht na de mislukking rond het jaar 2000, toen Amsterdam bijna overal stopte met de berucht stinkende biobak?

Gft en de grote stad, het is geen gelukkig huwelijk. Nog maar anderhalf jaar geleden mislukte een proef met gescheiden gft op Oosterdoks­eiland. In de zomerse hitte belaagde een vliegenplaag de klandizie van cafés en restaurants langs de kade voor de bibliotheek.

Bovendien werd het door de bewoners zo zorgvuldig gescheiden gft eenmaal in de ondergrondse containers alsnog vervuild door ander afval. Al het gft werd afgekeurd en verbrand, omdat het ongeschikt was geworden als grondstof voor compost of biogas.

Maar het kan wel, blijkt nu uit een proef op Java-eiland. In tien maanden is hier 43 ton gft opgehaald. Omgerekend per huishouden komt dit neer op zo'n 35 kilo per jaar, volgens afvalverwerker Meerlanden.

Een mooi resultaat, zegt directeur Angeline Kierkels. Beter zelfs dan in sommige plattelandsgemeenten, wier inwoners de luxe hebben dat hun gft thuis wordt opgehaald in rolcontainers die ze alleen maar eens in de week aan de straat hoeven te zetten.

Kliekjes
Belangrijker: als grondstof voor biogas blijkt de grotestads-gft van buitengewone kwaliteit. Op zich logisch, zegt Kierkels. Op Java-eiland wordt geen tuinafval ingezameld, tuinen zijn er ook weinig.

En juist de etensresten, de kliekjes, zorgen bij vergisting voor een hoge gasopbrengst. Maar essentieel: niet één keer was de inhoud van de zestien speciale gft-containers op Javaeiland verontreinigd met ander vuil.

Om herhaling van het echec op Oosterdokseiland te voorkomen wordt op Java-eiland gewerkt met afgesloten containers. Bewoners hebben daarvoor een pasje gekregen. Ongeveer de helft doet mee, blijkt uit de proef die onderdeel is van landelijk onderzoek.

Verder hebben ze een handzaam mandje gekregen, waarmee ze het gft in kleine composteerbare zakjes naar de containers kunnen brengen; dus geen zestig­literzakken, zoals op Oosterdokseiland.

43 & 35

Op Java-eiland is in tien maanden 43 ton gft ingezameld. De ‘grotestads-gft’ blijkt bovendien van buitengewone kwaliteit. Omgerekend naar een heel jaar is op Java-eiland per huishouden 35 kilo gft opgehaald. Dat is beter dan in sommige plattelandsgemeenten.

Verder is veel werk gemaakt van uitleg, is de verklaring van Esther Somers en Riny de Jonge van de gemeente voor het succes. Het levert de bewoners ook iets op: tijdens een feestje konden ze deze zomer hun eigen compost ophalen. Draagvlak is doorslaggevend, weten Somers en De Jonge. "Afvalscheiding is gedrag."

Anonimiteit
Verontreiniging door ander afval is vanouds de grote spelbreker voor gft in de grote stad. Zo ging het ook in de jaren negentig, toen alle gemeenten verplicht werden gft op te halen. Als een andere vuilcontainer vol is, komt in de anonimiteit van de grote stad altijd wel iemand op het idee zijn vuilniszak in de biobak te kiepen.

De Jonge weet er alles van, hij is al meer dan dertig jaar betrokken bij afval en stadsreiniging, nu bij stadsdeel Oost. "Geen boer die de Amsterdamse compost wilde hebben."

Hij herinnert zich nog levendig hoe het Amsterdamse gft steeds werd afgewezen bij de afvalverwerker omdat de lading weer eens voor 30 procent uit ander afval bestond waar dat hooguit 13 procent mocht zijn. Dan moest die vracht alsnog naar de vuilverbranding. En dat voedde in de stad weer indianenverhalen dat het toch allemaal op een grote hoop ging, de oven in.

Zeker in hoogbouw met krappe appartementen is het onbegonnen werk, was de conclusie, en het ene na het andere stadsdeel hield er weer mee op. Alleen in delen van Geuzenveld, Slotermeer en Osdorp wordt nog steeds gft opgehaald, bij huizen met een tuin veelal.

79

Van de 370 kilo afval die elke Amsterdammer per jaar produceert, is 79,4 kilo groente of fruit. Nog eens 12,4 kilo is tuinafval.

De nadruk lag in de jaren negentig ook te sterk op het binnenhalen van zo veel mogelijk gft, concludeert De Jonge. Nu weet hij: "Het gaat om de kwaliteit, niet om de kilo's."

Dus: doe het alleen in de buurten waar Amsterdammers het graag willen. Die zijn er momenteel ook genoeg, door alle aandacht voor duurzaamheid. De kilo's laat Amsterdam over aan de nieuwe scheidingsinstallatie van afvalenergiebedrijf AEB.

De reusachtige machine sorteert het huisvuil (300.000 ton per jaar!), waarbij het gft terechtkomt in de 'organische natte fractie', waar AEB op den duur biobrandstoffen van wil maken.

Eiwitten
Maar zelfs AEB benadrukt dat het beter is als zo veel mogelijk gft de scheidingsinstallatie niet eens haalt. Als gft apart wordt opgehaald, raakt het minder vervuild door ander afval. "Het is een heel rijke stroom," zegt Meerlandendirecteur Kierkels.

Met de universiteiten van Wageningen en Delft zoekt Meerlanden naar manieren om ook suikers en eiwitten terug te winnen uit gft. "Afval is het begin van iets moois."

900

Op IJburg hebben al bijna 900 bewoners de petitie getekend met het pleidooi om daar het gft-afval apart op te halen.

Door de samenstelling van de bevolking zou IJburg volgens haar heel geschikt zijn voor de inzameling van gft. Maar ze denkt ook aan Zuid, andere delen van Oost en de Buiksloterham in Noord. "Denk bij nieuwbouwbuurten al vanaf het begin na over gescheiden afvalinzameling, dan weten bewoners niet anders."

Hoe dan ook komt het erop aan om van buurt tot buurt te beoordelen of de bewoners eraan willen. "Met actieve bewonersgroepen, goede begeleiding en een systeem dat past bij de buurt."

Op IJburg kunnen ze bijna niet wachten. "Waarom zou het hier niet lukken als het in grote delen van het land al jaren gebeurt?" zeggen Jeske Rutgers en Janneke Verwey van buurtorganisatie CoCasa.

Bij het ophalen van handtekeningen wilde maar zo'n 10 procent geen krabbel zetten onder hun petitie. Maar ook zij zien wel verschillen tussen de ene en de andere buurt.

Op Haveneiland-Oost en Steigereiland-Zuid was het enthousiasme nog het grootst, dus daar kan de gemeente zo beginnen, vinden ze. "Het zou zonde zijn als we eerst weer een half jaar onderzoek gaan doen."

Per buurt bekijken of gft zin heeft

Wethouder Abdeluheb Choho is blij met het enthousiasme voor het scheiden van groenafval (gft) in de stad. In het verleden was dat geen succes, memoreert zijn woordvoerder.

Vandaar de keuze om per buurt te beoordelen of het tot aparte inzameling van gft komt - afhankelijk van het draagvlak, de ruimte op straat en in huis. "Dat verschilt per stadsdeel."

Maar als aan die voorwaarden wordt voldaan, is Choho voorstander van scheiding door Amsterdammers zelf. "Dan heb je het zuiverste materiaal. Zeker in de toekomst wil je dat hebben, als je daaruit bijvoorbeeld eiwitten of aromaten kunt terugwinnen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden