Plus

Roadmovie Beyond Sleep vraagt veel van de kijkers

De verfilming van de roman Nooit Meer Slapen zit vol prachtige beelden, maar doet de kijker afvragen wat hij heeft gezien.

Vier jonge geologen zitten rond een kampvuurtje bij het water te keuvelen over God. Of preciezer: de bebaarde Noor Qvigstad steekt een woedende monoloog af over God, de anderen luisteren. "Mikkelsen gelooft in God," zegt Qvigstad met nauwelijks verholen minachting tegen de anderen. "Als die God van jou bestaat, is ie verschrikkelijk," bijt hij Mikkelsen toe. "Hij zit er niet mee dat hele generaties zijn uitgeroeid door ziektes omdat een eeuw later iemand pas een medicijn heeft uitgevonden. Ether bestond al meer dan driehonderd jaar voordat iemand bedacht dat het als verdoving kon worden gebruikt. Weet je wat ze daarvoor deden als iemand zijn been er was afgeschoten op het slagveld?! Dan stopten ze het stompje in kokende olie! En die God van jou, wat deed ie? Vond ie het lekker?"

Zo raast Qvigstad maar door, terwijl de camera heel langzaam langs de mannen naar rechts gaat, en er opeens een regenboog in het majestueuze landschap verschijnt - het Bijbelse teken van Gods verbond. "Weet je wat ik denk?" tiert Qvigstad. "Nou? Ik denk dat deze hele schepping een sadistische samenzwering is!" Alfred zit ondertussen een visje op te peuzelen, in gedachten verzonken. Hij tuurt in het niks. Het verhaal lijkt niet tot hem door te dringen, de regenboog ziet hij niet.

Roadmovie
Met dit soort schitterende scènes maakt regisseur Boudewijn Koole de nietigheid van de mens in één oogopslag duidelijk in Beyond sleep - zijn Engels gesproken, Noors-Nederlandse verfilming van Willem Frederik Hermans' onverfilmbaar geachte roman Nooit Meer Slapen uit 1966. Daarin draait het om de jonge geoloog Alfred Issendorf, die, in de voetsporen van zijn overleden vader, deelneemt aan een geologische expeditie in Noors Lapland. Hij hoopt er meteorieten te vinden. Dat zou moeten bewijzen dat de ronde gaten in de bodem niet zijn veroorzaakt tijdens de laatste ijstijd, maar door meteorietinslagen.

Koole, die in 2012 debuteerde met de meermaals bekroonde jeugdfilm Kauwboy, maakt van meet af aan duidelijk dat Alfreds zoektocht over de Noorse toendra's slechts bijzaak is; dat het in Beyond Sleep niet om de uitkomst gaat, maar - zoals in elke geslaagde roadmovie - om de reis die de jongeman onderweg in zijn hoofd aflegt.

Beyond Sleep begint met indringende close-ups van het bebaarde, ontaarde hoofd van Alfred (zeer goed gespeeld door Reinout Scholten van Aschat) en een aantal hints van wat komen gaat: meteorieten die op de aarde af koersen; Alfred die zich over een roerloos lichaam buigt. Op de geluidsband klinkt het nerveuze gezoem van muggen. Vervolgens doet Alfred zijn theorie uit de doeken aan Arne (Pål Sverre Hagen), en wordt duidelijk hoe slecht hij is voorbereid op zijn missie: luchtfoto's van het gebied heeft hij niet, alleen een oud kompas dat zijn moeder hem cadeau heeft gedaan. Een vrolijk verbeelde nachtmerrie - een piepkleine Alfred staat in te hakken op de kraterronde navel van een naakte, slapende vrouw - kan ook worden gezien als teken van het naderende onheil.

Details en fraaie fotografie
In het vervolg zien we Alfred eindeloos over de toendra's dwalen, zijn passen tellend, pratend met de minzaam-­superieure Arne, die net als hij behept is met een fiks vadercomplex. Overdag merkt Alfred dat hij zijn collega's nauwelijks kan bijhouden door gebrek aan training.

's Nachts ligt hij wakker in zijn tentje, omdat de muggen om zijn hoofd blijven zoemen. Dat is het zo'n beetje, althans, als je geen oog hebt voor de vele details en je je niet laat betoveren door de fraaie fotografie van Melle van Essen. Als je je door het hypnotiserende sound design van Mark Glynne en de fijne muziek van Alex Simu niet laat meevoeren in het drijfzand van Alfreds brein.

Koole vraagt veel van zijn kijkers; waar je honderd minuten naar hebt zitten kijken, wordt nog het beste verwoord als de aftiteling al een tijdje door het beeld rolt (Hermans' zoon Ruprecht, die een stevige inbreng had in de productie, wordt speciaal bedankt). De Noorse joikzangeres Mari Boine schakelt dan van Sami over naar het Engels; de titelsong blijkt te gaan over iemand die op zoek is naar iets wat hij lang geleden al had gevonden.

Beyond Sleep

Regie Boudewijn Koole
Met Reinout Scholten van Aschat, Pål Sverre Hagen,
Thorbjørn Harr, Anders Baasmo Christiansen
Te zien in Tuschinski, De Balie, Rialto, Ketelhuis, Filmhallen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden