Plus

Rijksmuseum toont eeuwenoude kimono's met een verhaal

Herfstgras erop staat voor de herfst, een kraanvogel voor een lang en fortuinlijk leven. Elke kimono vertelt een verhaal. Zeven bijzondere zijn straks te zien in het Rijks.

Choken met heggen, waaiers en wisteria, 1700-1800 Beeld Collectie Okura Museum of Art
Choken met heggen, waaiers en wisteria, 1700-1800Beeld Collectie Okura Museum of Art

Menno Fitski, conservator bij het Rijksmuseum, is de kimono's voor de tentoonstelling over het Japanse traditionele No-theater in het land zelf gaan halen. "Het zijn er niet veel, maar ze zijn wel heel bijzonder," zegt Fitski aan de telefoon vanuit zijn hotelkamer in Tokio.

De kostuums komen uit het Okura Museum of Art aldaar. De collectie bestaat uit een broekrok en zes rijkbewerkte kimono's van zijde en brokaat afkomstig uit de zeventiende eeuw. De tentoonstelling in het Rijks is opgezet in samenwerking met de gemeente Amsterdam en Hotel Okura in Amsterdam, dat dit jaar 45 jaar bestaat.

Kimono betekent letterlijk 'ding om te dragen' en is een Japans mantelvormig kledingstuk dat uit een lap stof van ongeveer twaalf meter wordt gemaakt. Je herkent hem aan de manier waarop hij om het lichaam wordt gewikkeld, om vervolgens te worden dichtgeknoopt met een obi, een ceintuur.

Het bijzondere aan een kimono is niet zozeer de uitsnede, maar het patroon, dat altijd wel iets symboliseert. Een opdruk van een kraanvogel staat bijvoorbeeld symbool voor een lang en fortuinlijk leven.

Geisha
Veel patronen zijn afkomstig uit de natuur. Zo zijn de seizoenen af te lezen aan de motieven: pioenrozen in de zomer, kersenbloesem in de lente, herfstgras in de herfst en dennen in de winter.

Naast de symboliek verschillen kimono's ook per levensfase. Jonge vrouwen dragen vaak die met drukke patronen en veel kleur, zoals een yukata: een informele zomerkimono van katoen, die je gemakkelijk kunt wassen. Op hun trouwdag hebben vrouwen een shiro kakeshita aan: een witte kimono die dient als trouwjurk.

Nuihaku met maanbloemen en takken-bossen, Japan, 1700-1800 Beeld Collectie Okura Museum of Art
Nuihaku met maanbloemen en takken-bossen, Japan, 1700-1800Beeld Collectie Okura Museum of Art

Hoe formeler de gelegenheid des te soberder de kimono's. Een rouwkimono, oftewel een mofuku, is helemaal zwart. En dan zijn er nog de kimono's voor artiesten.

De in het Westen bekendste kimonodragende artiest is de ­geisha. Zij hult zich in een hikizuri, waarbij de neklijn van de kimono dieper valt dan gewoonlijk. De nek wordt gezien als een sensueel deel van het vrouwenlichaam.

Elite
Minder bekend zijn de acteurs van het No-theater. Dit veertiende-eeuwse theater is een gestileerd dansdrama onder begeleiding van muziek en zang. Oorspronkelijk werd dit gespeeld door de elite.

Conservator Fitski: "Het is een theatervorm waarin spelers een masker dragen en niet spreken. Elke expressie wordt met bewegingen van het lichaam duidelijk gemaakt - langzaam, ingetogen en in rijk bewerkte kimono's. Die zijn ontzettend mooi en gedetailleerd versierd met goud en rood. Daar word je toch gelukkig van!"

Fitski vertelt over een van de pronkstukken uit de collectie, een saffraankleurige, zijden exemplaar met geborduurde witte maanbloemen. Items zoals deze en Japanse kunst in het algemeen lenen zich ervoor om in detail te worden bekeken. "Hoe beter je kijkt, hoe meer je beseft dat het ongelofelijk goed is gemaakt."

Kanye West
Fitski reisde naar Tokio om deze eeuwenoude kimono's voor het Rijksmuseum op te halen, maar we hoeven de kostuums niet allemaal zo ver weg te zoeken. Waar in Japan de kimono juist uit het straatbeeld verdwijnt, doet die in de westerse cultuur juist meer zijn intrede.

Karaori met pioenroos, 1800-1900 Beeld Collectie Okura Museum of Art
Karaori met pioenroos, 1800-1900Beeld Collectie Okura Museum of Art

Dat begon in de twintigste eeuw, ter afwisseling van het strakke korset. Opgepikt door verschillende ontwerpers, onder wie de Franse couturier Paul Poiret, die een collectie jurken maakte geïnspireerd op kimono's.

De kimono heeft tegenwoordig ook een plek in collecties van modeketens als Hennes&Mauritz. Rapper Kanye West droeg meermaals een korte variant, de haori - eveneens te zien in catwalkshows van Balmain en Agnès B.

Stylist Nicole Huisman ziet de kimono steeds vaker op de catwalk en op straat. "Merken zoals Love Stories komen met een eigentijdse variant, zoals die met een tijgerprint of streepje."

Volgens Huisman staat de kimono vrijwel iedereen.

De durfal gaat wellicht voor een langere kimono met een druk motief, maar er is altijd een korte en minder uitgesproken variant. "Het blijft spannend om een kimono te dragen, doordat het een kledingstuk is met een verhaal."

Kimono's uit de Okura-collectie, 21 oktober t/m 13 december in het Rijksmuseum.

Gevoerde kariginu met wielmotief, 1700-1800 Beeld Collectie Okura Museum of Art
Gevoerde kariginu met wielmotief, 1700-1800Beeld Collectie Okura Museum of Art
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden